Einkunnir og ábyrg umræða Jóhann Skagfjörð Magnússon skrifar 10. maí 2026 17:30 Áhugi á skólamálum fer vaxandi í þjóðfélaginu og mér sýnist stærsta hreyfiaflið í þeirri umræðu vera Viðskiptaráð og Morgunblaðið. Sem skólamaður fagna ég auðvitað umræðu um skólamál, en því miður sýnist mér þó að hvorugur aðilinn nálgist umræðuna á forsendum skólastarfsins sjálfs. Umfjöllunin er einhliða og byggð á takmörkuðum skilningi á aðalnámskrá og markmiðum skólastarfs. Föstudaginn 8. maí birti Morgunblaðið umfjöllun um einkunnadreifingu í íslensku og stærðfræði í Garðaskóla. Fréttin, sem byggði á tölum úr ársskýrslum skólans, virtist ætlað að styðja áhyggjur Viðskiptaráðs af svokallaðri einkunnaverðbólgu sem blaðið fjallaði um fyrr í vikunni. Aðaláhersla greinarinnar var á hversu margir nemendur útskrifuðust með A við lok grunnskóla, miðað við hversu fá þeirra hafi fengið A í 8. og 9. bekk. Markmið mitt er ekki að taka afstöðu til þess hvort einkunnaverðbólga sé raunverulegt vandamál á landsvísu enda hef ég ekki yfirsýn yfir allt það fjölbreytta námsmat sem metur hæfni nemenda í hverjum einasta skóla. Þær upplýsingar hafa Viðskiptaráð og Morgunblaðið reyndar ekki heldur, en láta það þó ekki stoppa sig. Markmiðið er hins vegar að leiðrétta villandi framsetningu og útskýra hvers vegna svona „margir“ nemendur geta útskrifast með A frá Garðaskóla. Í umfjöllun blaðsins eru einkunnir við útskrift bornar saman við einkunnir sama árgangs í 8. og 9. bekk. Slík framsetning gefur til kynna að þegar kemur að útskrift sé skólinn örlátur á A-einkunnir, en lítur fram hjá þeirri augljósu skýringu að nemendur bæta hæfni sína markvisst með námi. Þetta er í raun staðfesting á eðlilegu og árangursríku skólastarfi og metnaðarfullum og vinnusömum nemendum. Hefði blaðamaður í staðinn borið saman lokaeinkunnir útskriftarnemenda síðust ár, gögn sem hann hafði aðgang að, hefði komið í ljós að í Garðaskóla er ekki hægt að tala um einkunnaverðbólgu. Þvert á móti mætti tala um verðhjöðnun í íslensku, líkt og sjá má á meðfylgjandi línuriti. Í Garðaskóla leggjum við metnað í að veita nemendum nám við hæfi. Til þess höfum við öfluga stoðþjónustu og bjóðum upp á markvissar leiðir fyrir nemendur sem skara fram úr. Í því samhengi höfum við um árabil átt farsælt samstarf við Fjölbrautaskólann í Garðabæ, þar sem nemendur geta lokið annars þreps framhaldsskólaáfanga í ensku, íslensku og stærðfræði samhliða námi í grunnskóla. Á síðasta skólaári vorum við t.d. með 57 nemendur í 10. bekk sem luku framhaldsskólaáfanga í ensku og var meðaleinkunn þeirra 8,95, í íslensku voru nemendurnir 27 með meðaleinkunn upp á 8,95 og í stærðfræði voru nemendurnir 55 með meðaleinkunnina 9,1. Þessir nemendur þreyttu sömu próf og nemendur í FG og prófin eru yfirfarin og metin af kennurum þar en eru kenndir af kennurum Garðaskóla. Í langflestum tilfellum útskrifast þessir nemendur með grunnskólaeinkunnina A, enda hafa þeir sýnt fram á hæfni umfram viðmið aðalnámskrár. Og þeir hafa náð að sýna fram á þessa umfram hæfni vegna þess að við bjóðum þeim upp á markvissa leið til þess. Ég ítreka að ég fagna umræðu um skólamál. Ég neita þó að taka þátt í þeirri vegferð sem mér finnst Morgunblaðið og Viðskiptaráð vera á, þar sem flókið faglegt starf skóla er einfaldað, dregnar eru ályktanir af brotakenndum gögnum og skólum og kennurum stillt upp sem vandamáli í stað þess að reynt sé að skilja það hlutverk sem þeim er falið samkvæmt aðalnámskrá. Höfundur er skólastjóri Garðaskóla. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Skóla- og menntamál Mest lesið Einhliða bergmálshellir og heimildir sem hrynja Lilja Benatov Hjartar Skoðun Halldór 26.09.2026 Halldór Hver verndar velferð barna þegar náttúran blandar kynjunum? Jón Þór Ólafsson Skoðun Það er sárt að tapa kosningum Heimir Már Pétursson Skoðun Þegar reglurnar gilda ekki jafnt Ágúst Karlsson Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir Skoðun Utanríkisstefna án ábyrgðar? Erna Bjarnadóttir Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson Skoðun Er enn þess virði að leggja á sig langt háskólanám? Gunnar Alexander Ólafsson Skoðun PISA-skellur en hvað svo? Inga Sæland Skoðun Skoðun Skoðun Það er sárt að tapa kosningum Heimir Már Pétursson skrifar Skoðun Er enn þess virði að leggja á sig langt háskólanám? Gunnar Alexander Ólafsson skrifar Skoðun Engin fjölskylda á að þurfa að standa ein Eydís Ásbjörnsdóttir skrifar Skoðun Þegar reglurnar gilda ekki jafnt Ágúst Karlsson skrifar Skoðun Utanríkisstefna án ábyrgðar? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir skrifar Skoðun PISA-skellur en hvað svo? Inga Sæland skrifar Skoðun Hver verndar velferð barna þegar náttúran blandar kynjunum? Jón Þór Ólafsson skrifar Skoðun Einhliða bergmálshellir og heimildir sem hrynja Lilja Benatov Hjartar skrifar Skoðun KEMUR TÓLFAN? Hilmar Jökull Stefánsson skrifar Skoðun Ábyrgðinni má ekki útvista til tækninnar Karen Ósk Nielsen Björnsdóttir skrifar Skoðun Gervigreindin kaupir ekki það sem hún skilur ekki Jens Gunnarsson skrifar Skoðun Fólkið á bak við öruggt flug Elísabet Heiða Valdemarsdóttir skrifar Skoðun Fjöldi opinberra starfsmanna - deilt um keisarans skegg Ingvar Freyr Ingvarsson skrifar Skoðun Stafrænt heilbrigðiskerfið byggt á skilvirkni Hilmar Ingimundarson skrifar Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson skrifar Skoðun Reykjalundur endurhæfir – Endurhæfum Reykjalund Svana Helen Björnsdóttir skrifar Skoðun Að ganga út eða ganga inn Indriði Þröstur Gunnlaugsson skrifar Skoðun Gulur september: Helst góð geðheilsa í hendur við góða stjórnun? Katrín Þrastardóttir skrifar Skoðun Aðgerðaáætlunin er til, en hvar stöndum við? Sigurlín Margrét Sigurðardóttir skrifar Skoðun Af indíánum og kúrekum Guðrún Jónsdóttir skrifar Skoðun Icelandair: Hver á flugfélagið og hver vill kaupa það? Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Áskorun til heilbrigðisráðherra Ásgrímur Grétar Jörundsson skrifar Skoðun Samræðusiðfræði og sálgæsla Ása Lind Finnbogadóttir skrifar Skoðun Þegar landsframleiðsla dugar ekki Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fáfræði, fordómar og fimm flokkar Hjálmtýs Lilja Benatov Hjartar skrifar Skoðun Þegar sjálfboðaliðar borga með sér Hildur Dís Jónsdóttir skrifar Skoðun Sleggjan fundin Dofri Hermannsson skrifar Skoðun Að vaxa út úr vandanum Runólfur Ágústsson skrifar Skoðun Tuttugu ár frá brottför varnarliðsins – úr áfalli í uppbyggingu Árni Sigfússon skrifar Sjá meira
Áhugi á skólamálum fer vaxandi í þjóðfélaginu og mér sýnist stærsta hreyfiaflið í þeirri umræðu vera Viðskiptaráð og Morgunblaðið. Sem skólamaður fagna ég auðvitað umræðu um skólamál, en því miður sýnist mér þó að hvorugur aðilinn nálgist umræðuna á forsendum skólastarfsins sjálfs. Umfjöllunin er einhliða og byggð á takmörkuðum skilningi á aðalnámskrá og markmiðum skólastarfs. Föstudaginn 8. maí birti Morgunblaðið umfjöllun um einkunnadreifingu í íslensku og stærðfræði í Garðaskóla. Fréttin, sem byggði á tölum úr ársskýrslum skólans, virtist ætlað að styðja áhyggjur Viðskiptaráðs af svokallaðri einkunnaverðbólgu sem blaðið fjallaði um fyrr í vikunni. Aðaláhersla greinarinnar var á hversu margir nemendur útskrifuðust með A við lok grunnskóla, miðað við hversu fá þeirra hafi fengið A í 8. og 9. bekk. Markmið mitt er ekki að taka afstöðu til þess hvort einkunnaverðbólga sé raunverulegt vandamál á landsvísu enda hef ég ekki yfirsýn yfir allt það fjölbreytta námsmat sem metur hæfni nemenda í hverjum einasta skóla. Þær upplýsingar hafa Viðskiptaráð og Morgunblaðið reyndar ekki heldur, en láta það þó ekki stoppa sig. Markmiðið er hins vegar að leiðrétta villandi framsetningu og útskýra hvers vegna svona „margir“ nemendur geta útskrifast með A frá Garðaskóla. Í umfjöllun blaðsins eru einkunnir við útskrift bornar saman við einkunnir sama árgangs í 8. og 9. bekk. Slík framsetning gefur til kynna að þegar kemur að útskrift sé skólinn örlátur á A-einkunnir, en lítur fram hjá þeirri augljósu skýringu að nemendur bæta hæfni sína markvisst með námi. Þetta er í raun staðfesting á eðlilegu og árangursríku skólastarfi og metnaðarfullum og vinnusömum nemendum. Hefði blaðamaður í staðinn borið saman lokaeinkunnir útskriftarnemenda síðust ár, gögn sem hann hafði aðgang að, hefði komið í ljós að í Garðaskóla er ekki hægt að tala um einkunnaverðbólgu. Þvert á móti mætti tala um verðhjöðnun í íslensku, líkt og sjá má á meðfylgjandi línuriti. Í Garðaskóla leggjum við metnað í að veita nemendum nám við hæfi. Til þess höfum við öfluga stoðþjónustu og bjóðum upp á markvissar leiðir fyrir nemendur sem skara fram úr. Í því samhengi höfum við um árabil átt farsælt samstarf við Fjölbrautaskólann í Garðabæ, þar sem nemendur geta lokið annars þreps framhaldsskólaáfanga í ensku, íslensku og stærðfræði samhliða námi í grunnskóla. Á síðasta skólaári vorum við t.d. með 57 nemendur í 10. bekk sem luku framhaldsskólaáfanga í ensku og var meðaleinkunn þeirra 8,95, í íslensku voru nemendurnir 27 með meðaleinkunn upp á 8,95 og í stærðfræði voru nemendurnir 55 með meðaleinkunnina 9,1. Þessir nemendur þreyttu sömu próf og nemendur í FG og prófin eru yfirfarin og metin af kennurum þar en eru kenndir af kennurum Garðaskóla. Í langflestum tilfellum útskrifast þessir nemendur með grunnskólaeinkunnina A, enda hafa þeir sýnt fram á hæfni umfram viðmið aðalnámskrár. Og þeir hafa náð að sýna fram á þessa umfram hæfni vegna þess að við bjóðum þeim upp á markvissa leið til þess. Ég ítreka að ég fagna umræðu um skólamál. Ég neita þó að taka þátt í þeirri vegferð sem mér finnst Morgunblaðið og Viðskiptaráð vera á, þar sem flókið faglegt starf skóla er einfaldað, dregnar eru ályktanir af brotakenndum gögnum og skólum og kennurum stillt upp sem vandamáli í stað þess að reynt sé að skilja það hlutverk sem þeim er falið samkvæmt aðalnámskrá. Höfundur er skólastjóri Garðaskóla.
Skoðun Heiður hússins: Um kynferðisofbeldi í nánum samböndum Hrafnhildur Kjerúlf Sigmarsdóttir skrifar
Skoðun Hvað þarf barn í grunnskóla að kunna til að fá 10 í grunnskóla? Þorsteinn Mar Gunnlaugsson skrifar
Skoðun Gulur september: Helst góð geðheilsa í hendur við góða stjórnun? Katrín Þrastardóttir skrifar