Banvænt ósamræmi Gunnar Salvarsson skrifar 6. maí 2026 12:45 Við gangbrautir eru ýmist skilti af gangandi manni eða fullorðnum einstaklingi með barn. Engin skilti eru af vegfarendum á hjólum. Þessa dagana stendur yfir árveknisátak þar sem gulum reiðhjólum hefur verið stillt upp við gatnamót og gangbrautir til að vekja athygli á fjölgun slysa á reiðhjólafólki. Átakið snýr að vitundarvakningu bílstjóra um öryggi gangandi og hjólandi í umferðinni. Hjólum er stillt upp þar sem óhöpp eða slys hafa átt sér stað. „Átakinu er ætlað að fá bílstjóra til að láta símann eiga sig, horfa í kringum sig, vera meðvitaðir um aðra í umferðinni, keyra á löglegum hraða, stoppa á gangbrautum og rauðum ljósum”, eins og segir í kynningartexta. Athygli vekur að átakinu er einungis beint að ökumönnum, ekki reiðhjólafólki eða öðrum sem bruna hjá á rafhlaupahjólum eða öðrum tvíhjólum. Umferðakilti gefa ekki til kynna að gangbrautir séu ætlaðir reiðhjólafólki og öðrum vegfarendum á tvíhjólum en samkvæmt umferðarlögum er það heimilt, að því gefnu að hjólandi fari ekki hraðar en sem nemur venjulegum gönguhraða. Tillitssemi þarf að vera gagnkvæm. Ökumenn nálgast gangbraut með það í hug að gangandi vegfarandi vilji fara yfir á 4-6 km hraða. Það gerist hins vegar margoft að vegfarendur á tvíhjólum, reiðhjóli eða rafhjóli, komi skyndilega á 15-30 km hraða og telji sig vera í rétti að fara yfir gangbrautina. Þetta skapar slysahættu. Að mínu mati sýnir þetta banvænt ósamræmi í annars vegar umferðarlögum og hins vegar hönnun umferðarskilta. Í umferðinni getur sekúndubrot skilið á milli lífs og dauða. Hjólandi einstaklingar verða ekki síður en ökumenn að fara gætilega við gangbrautir, helst að leiða hjólin yfir gangbrautir, og stjórnvöld þurfa að breyta umferðarskiltum til samræmis við umferðarlög, þannig að öllum sé ljóst að gangbrautir eru bæði fyrir gangandi og hjólandi vegfarendur. Slík skilti eru víða til í heiminum en skortir sárlega hér á landi til að auka umferðaröryggi. Höfundur er fyrrverandi frétta- og dagskrárgerðarmaður Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Gunnar Salvarsson Hjólreiðar Umferðaröryggi Mest lesið Við getum ekki sagt körlum að tala og svo ekki hlustað Grétar Björnsson Skoðun Hvernig förum við með valdið? Halla Hrund Logadótti Skoðun Lindsay Clancy: Konur eru „hysterískar” þegar það hentar þeim Íris Erlingsdóttir Skoðun Hvenær er faglegt að spyrja fagfólk? Kristín Ólafsdóttir Skoðun 11 ógnir sem Ísland þarf að búa sig undir Ingólfur Shahin Skoðun Próf eiga að vera áttaviti, ekki áfangastaður Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir Skoðun Ef fréttir eru nauðsynjavara, hver á að borga? Gunnar Salvarsson Skoðun Gervi hvað? Eggert Gunnarsson Skoðun Reynsla, fagmennska og framtíð SÁÁ Jón Páll Hallgrímsson Skoðun Blómleg ferðaþjónusta skilar sér heim til íslenskra samfélaga Sigfinnur Björnsson Skoðun Skoðun Skoðun Berð þú ábyrgð á stafrænni útilokun fólks með fötlun? Rósa María Hjörvar skrifar Skoðun Hvernig förum við með valdið? Halla Hrund Logadótti skrifar Skoðun Gervi hvað? Eggert Gunnarsson skrifar Skoðun 11 ógnir sem Ísland þarf að búa sig undir Ingólfur Shahin skrifar Skoðun Hvenær er faglegt að spyrja fagfólk? Kristín Ólafsdóttir skrifar Skoðun Ef fréttir eru nauðsynjavara, hver á að borga? Gunnar Salvarsson skrifar Skoðun Reynsla, fagmennska og framtíð SÁÁ Jón Páll Hallgrímsson skrifar Skoðun Próf eiga að vera áttaviti, ekki áfangastaður Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Við getum ekki sagt körlum að tala og svo ekki hlustað Grétar Björnsson skrifar Skoðun Blómleg ferðaþjónusta skilar sér heim til íslenskra samfélaga Sigfinnur Björnsson skrifar Skoðun Höfum við tíma fyrir börnin okkar? jóhann Rúnar Pálsson skrifar Skoðun Lindsay Clancy: Konur eru „hysterískar” þegar það hentar þeim Íris Erlingsdóttir skrifar Skoðun Óþægilegar niðurstöður gera könnun ekki ómarktæka Ingrid Kuhlman,Svanur Sigurbjörnsson skrifar Skoðun Bilið sem skilningurinn fyllir ekki Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Marta Kos verður að virða niðurstöðuna Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þegar góður ásetningur skilur börn eftir Guðjóna Eygló Friðriksdóttir skrifar Skoðun Gagnaver, Verne og Ísrael Halldór Reynisson skrifar Skoðun Sterkari innviðir fyrir STEM menntun Huld Hafliðadóttir skrifar Skoðun Ísland sagði nei – en sagði það nei við Evrópu? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun EES-samningurinn og regluverk atvinnulífsins Ólafur Stephensen skrifar Skoðun Ábyrgur hagsmunaseggur eða óábyrgt fórnarlamb? Þórdís Hólm Filipsdóttir skrifar Skoðun Milljón hugmyndir, hundrað tímamót Sigvaldi Einarsson skrifar Skoðun Fjórða valdið? En það ert þú! Þorsteinn J. Vilhjálmsson skrifar Skoðun Að velta eigin sök á aðra Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun Próf, einkunnir og (PISA) mat á skólakerfi. Hluti 1. Jón Torfi Jónasson skrifar Skoðun Hvers eiga börnin að gjalda? Magnea Gná Jóhannsdóttir skrifar Skoðun Á að mismuna lántökum? Jón Guðni Ómarsson skrifar Skoðun Þegar öll hafa svörin skiptir hugsunin mestu Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Bubbi Morthens og endalok alheimsins Kristján Logason skrifar Skoðun Þýsklendingar á meðal vor Darri Eyþórsson skrifar Sjá meira
Við gangbrautir eru ýmist skilti af gangandi manni eða fullorðnum einstaklingi með barn. Engin skilti eru af vegfarendum á hjólum. Þessa dagana stendur yfir árveknisátak þar sem gulum reiðhjólum hefur verið stillt upp við gatnamót og gangbrautir til að vekja athygli á fjölgun slysa á reiðhjólafólki. Átakið snýr að vitundarvakningu bílstjóra um öryggi gangandi og hjólandi í umferðinni. Hjólum er stillt upp þar sem óhöpp eða slys hafa átt sér stað. „Átakinu er ætlað að fá bílstjóra til að láta símann eiga sig, horfa í kringum sig, vera meðvitaðir um aðra í umferðinni, keyra á löglegum hraða, stoppa á gangbrautum og rauðum ljósum”, eins og segir í kynningartexta. Athygli vekur að átakinu er einungis beint að ökumönnum, ekki reiðhjólafólki eða öðrum sem bruna hjá á rafhlaupahjólum eða öðrum tvíhjólum. Umferðakilti gefa ekki til kynna að gangbrautir séu ætlaðir reiðhjólafólki og öðrum vegfarendum á tvíhjólum en samkvæmt umferðarlögum er það heimilt, að því gefnu að hjólandi fari ekki hraðar en sem nemur venjulegum gönguhraða. Tillitssemi þarf að vera gagnkvæm. Ökumenn nálgast gangbraut með það í hug að gangandi vegfarandi vilji fara yfir á 4-6 km hraða. Það gerist hins vegar margoft að vegfarendur á tvíhjólum, reiðhjóli eða rafhjóli, komi skyndilega á 15-30 km hraða og telji sig vera í rétti að fara yfir gangbrautina. Þetta skapar slysahættu. Að mínu mati sýnir þetta banvænt ósamræmi í annars vegar umferðarlögum og hins vegar hönnun umferðarskilta. Í umferðinni getur sekúndubrot skilið á milli lífs og dauða. Hjólandi einstaklingar verða ekki síður en ökumenn að fara gætilega við gangbrautir, helst að leiða hjólin yfir gangbrautir, og stjórnvöld þurfa að breyta umferðarskiltum til samræmis við umferðarlög, þannig að öllum sé ljóst að gangbrautir eru bæði fyrir gangandi og hjólandi vegfarendur. Slík skilti eru víða til í heiminum en skortir sárlega hér á landi til að auka umferðaröryggi. Höfundur er fyrrverandi frétta- og dagskrárgerðarmaður
Skoðun Blómleg ferðaþjónusta skilar sér heim til íslenskra samfélaga Sigfinnur Björnsson skrifar
Skoðun Óþægilegar niðurstöður gera könnun ekki ómarktæka Ingrid Kuhlman,Svanur Sigurbjörnsson skrifar