Netflix setti leik­árið í Borgó í upp­nám

Egill Heiðar Anton Pálsson, leikhússtjóri Borgarleikhússins, fór yfir þessa ótrúlegu sögu í viðtali við Símon Birgisson í nýjasta þætti Menningarvaktarinnar. 

Þeir ræddu í þættinum um yfirstandandi leikvetur í Borgarleikhúsinu, hvað gerðist á bak við tjöldin og hvaða áskoranir mættu nýráðnum leikhússtjóra. Þó Moulin Rouge hafi verið umsvifamest og Hamlet verið ein umdeildasta sýning ársins þá var sennilega mesta dramað í kringum barnaleikritið Galdrakarlinn í Oz.

Annar veruleiki blasi við

„Ég velti því fyrir mér í gagnrýninni minni á Vísi hvort það hefði mátt hrista aðeins meira upp í sögunni, til dæmis í ljósi Wicked-myndanna en réttindamálin eru kannski flókin,“ sagði Símon í þættinum.

Sjá einnig: Fegurðar­dýrkun í Oz-landi

„Það er enginn að skipta sér af réttinum á Ibsen eða Shakespeare. En varðandi Galdrakarlinn í Oz þá stendur bara í samningnum að við þurfum að vera trú upphaflegu útgáfunni og sögunni. Við megum aðeins stytta en það má ekki mikið krukka í því. Við fengum meira að segja á okkur ábendingar frá rétthöfum varðandi útlitið á plakatinu. Það gerist margt á bak við tjöldin í þessum málum um að fá rétt á einhverju verki,“ sagði Egill þá.

„Maður heyrði að aðdragandinn að uppfærslunni hefði verið styttri en að öðrum verkum á leikárinu. Hvernig stóð á því?“ spurði Símon þá.

„Þetta frábæra teymi sem stóð á bak við Galdrakarlinn í Oz, Þórunn Arna, Eva og Júlía, voru allar að undirbúa annað verk: Narníu. Það var á dagskrá og alla hlakkaði rosalega til. Svo fáum við einn daginn skeyti: „Ef þið ætlið að sýna Narníu getið þið bara gert það til júlí. Ekki næsta vetur.“,“ sagði Egill. 

Skýringin á þessu var að kvikmyndin Narnia: The Magician's Nephew, eða Frændi töframannsins á íslensku, í leikstjórn Gretu Gerwig verður frumsýnd í febrúar 2027 og kemur á Netflix í apríl 2027. Ekkert annað Narníu-verk mátti vera á sviði á sama tíma. Svo stuttur sýningartími á stórum fjölskyldusöngleik hefði hins vegar verið stórt fjárhagslegt högg fyrir leikhúsið.

„Þannig að allur réttur á Narníu var kallaður til baka. Og við vorum byrjuð í forframleiðslu að vinna þetta og þá var allt dregið til baka,“ sagði Egill.

„Og þetta gerist bara rétt eftir að þú varst ráðinn?“ spurði Símon.

„Þetta gerist í alvörunni í kringum 5. júní. En við vorum rosalega heppinn að þetta kjarnateymi, Þórunn, Eva og Júlía voru tilbúnar að sleppa takinu. Og við tókum upp aðra hugmynd sem var búin að vera til umræðu, Galdrakarlinn í Oz, og fórum bara á fullt að gera þetta. Maríanna Clara að þýða verkið, Bragi Valdimar með söngtextana. Það fór bara allt á fullt og það var ekkert sumarfrí hjá þessum hópi,“ sagði Egill.

„Þessi réttindaheimur er orðinn mjög áhugaverður,“ sagði Símon og bætti við: „Við töluðum áðan um Moulin Rouge og allt sem þeirri sýningu fylgdi. Og þarna er einhver Netflix-mynd farin að hafa áhrif á sýningu í Borgarleikhúsinu. Þessi „franchise-heimur“ er að breyta öllu, þetta er einhvar annar veruleiki en þegar Kardemommubærinn eða Lína Langsokkur rata á svið. Barnasýningar eru orðnar að vörumerkjum sem dreifast á kvikmyndir og streymisveitur.“

„Þetta er ótrúlegt. Og þeir hjá forlaginu sem við erum að kaupa réttinn af eru að lenda í vandræðum líka. Þeir eru búnir að selja þetta út um allt og þurfa svo að standa í skítverkunum þegar ekkert sérstaklega glaður leikhússtjóri hefur samband og segir að búið sé að eyða peningum í þetta og nú verði að koma eitthvað á móti. Og hver á að greiða það? Það verða leiðindasamræður,“ sagði Egill.

Hann sagðist aftur á móti stoltur af viðbrögðum leikhússins, það að geta brugðist við með svona skjótum hætti og snúið skútunni við væri einsdæmi.

„Ég hefði ekki getað gert það í neinu öðru leikhúsi. Það er eitthvað við þessa þjóð. Ég hef unnið í Þýskalandi og Norðurlöndum en þar er allt ákveðið með tveggja til þriggja ára fyrirvara. Við erum vön hröðum handtökum hérna á Íslandi, það eru bara allir á plani og stundum er bara ágætt að eiga trúarbrögð sem heita: Þetta reddast.“

Spjall Símonar og Egils Heiðars má hlusta á í heild sinni í nýjasta þætti Menningarvaktarinnar á Tal og öllum helstu streymisveitum.