Menntamál ættu ekki að vera pólitískt þrætuefni Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir skrifar 24. apríl 2026 08:02 Þegar menntamál eru til umræðu líður oft ekki á löngu þar til einhver er farinn að tala um hægri og vinstri, aðhald eða fjárfestingu og hvort stefnt sé í rétta eða ranga átt. Skyndilega snýst umræðan ekki um börn heldur einstaka stjórnmálamenn og flokka. Í grundvallaratriðum viljum við öll það sem er börnunum fyrir bestu. Við viljum að þeim líði vel líkamlega og andlega í þeim aðstæðum sem við sköpum þeim, á heimilinu, í skólanum og í tómstundum. Það er varla nokkur á móti því að öll börn læri að lesa sér til gagns og gamans. Að þau læri að skrifa og reikna og að þau vaxi úr grasi með gott sjálfstraust og jákvæða sjálfsmynd. Við viljum að börn fái tækifæri til að velja áhugamál og stunda þær íþróttir sem hugur þeirra leitar til. Allt þetta ætti að standa börnum til boða óháð efnahag foreldra og búsetu. Um þessi atriði ætti ekki þurfa að þrasa. Allt eru þetta áherslur sem yfirvöld menntamála, kennarar og samtök þeirra, foreldrar og börnin sjálf ættu að geta sameinast um. Menntamál eru ekki vandamál Það er allt of oft og mikið fjallað um menntamál eins og þau séu fyrst og fremst fjárhagsleg byrði á ríki og sveitarfélögum. Menntamál eru stöðugt pólitískt þrætuepli. Það er talað um „kerfið", um „fjárveitingarvaldið" og gleymist þá allt of oft að inni í þessu kerfi eru raunveruleg börn og kennarar sem gera sitt besta á hverjum degi. Flokkur fólksins vill horfa á gildin og hlusta vandlega á raddir í samfélaginu. Við deilum mun fleiri gildum í menntamálum en við gefum okkur tíma til að taka eftir. Þau gildi eru m.a. að börn fái að vera börn, að skólinn sé öruggur staður og að kennarar geti sinnt starfi sínu af heilum hug, án þess að vera undir álagi skrifræðis og streitu. Ég er ekki að segja að stjórnmál eigi ekkert erindi við menntamál. Auðvitað þarf að taka ákvarðanir um fjármagn og skipulag og þar geta skoðanir verið misjafnar. En það er munur á því hvort menntamál eru fyrst og síðast rædd út frá flokkapólitík eða mannlegum gildum. Spurningin ætti alltaf að vera hvað er börnunum fyrir bestu. Íslendingar hafa alla tíð metið menntun mikils og læsi hefur verið hér landlægt allt frá landnámi. Það liggur djúpt í þjóðarmenningunni og þjóðarsálinni. Vissulega má deila um hvernig við náum settum markmiðum, en við þurfum ekki að deila um markmiðin sjálf. Menntamál eru of mikilvæg til að þvæla þeim í endalausar pólitískar skotgrafir sem engu skila. Höfundur er þingmaður Flokks fólksins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Kolbrún Áslaugar Baldursdóttir Mest lesið Hver á þennan bústað? Já eða nei? Stefán Hrafn Jónsson Skoðun Halldór 27.06.2026 Halldór Þjóðin föst í Groundhog Day krónunnar Baldur Pétursson Skoðun Velferð þarf rými Þorvaldur Davíð Kristjánsson Skoðun How to ruin a university system with one law Colin Fisher Skoðun Verður valdagræðgi Flokks fólksins honum að falli? Júlíus Valsson Skoðun Valdatafl eða nauðsynlegt stopp á gölluðu frumvarpi? Jóhann Helgi Stefánsson Skoðun Farsæld barna: Ekkert annað en rómantísk saga á blaði Ingibjörg Einarsdóttir Skoðun Verður Ísland brothætt byggð? Sigurjón Þórðarson Skoðun Kæru landar – Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Þorvaldur Ingi Jónsson Skoðun Skoðun Skoðun Verður valdagræðgi Flokks fólksins honum að falli? Júlíus Valsson skrifar Skoðun Tengsl eru innviðir samfélagsins Rannveig Tenchi Ernudóttir skrifar Skoðun Kæru landar – Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar Skoðun Börnin fyrst, en þau bíða enn Steindór Þórarinsson,Jón K. Jacobsen skrifar Skoðun Að semja við sjálfan sig Sigurjón Njarðarson skrifar Skoðun Þjóðin föst í Groundhog Day krónunnar Baldur Pétursson skrifar Skoðun Verður Ísland brothætt byggð? Sigurjón Þórðarson skrifar Skoðun „Kannski“ Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Velferð þarf rými Þorvaldur Davíð Kristjánsson skrifar Skoðun Ábyrgð í orði og verki Lilja Dögg Alfreðsdóttir,Stefán Vagn Stefánsson skrifar Skoðun Stóru verkefnin leysum við saman Stefán Vagn Stefánsson skrifar Skoðun Valdatafl eða nauðsynlegt stopp á gölluðu frumvarpi? Jóhann Helgi Stefánsson skrifar Skoðun Dánaraðstoð: Varúð má ekki verða að forræðishyggju Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Farsæld barna: Ekkert annað en rómantísk saga á blaði Ingibjörg Einarsdóttir skrifar Skoðun Hver á þennan bústað? Já eða nei? Stefán Hrafn Jónsson skrifar Skoðun Brexit og fyrirhuguð þjóðaratkvæðagreiðsla hér á landi Meyvant Þórólfsson skrifar Skoðun How to ruin a university system with one law Colin Fisher skrifar Skoðun Upplýst umræða og framsal ríkisvalds Margrét Einarsdóttir skrifar Skoðun Skólinn er alltaf vandinn Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Geisp Þorgerður María Þorbjarnardóttir skrifar Skoðun Dánaraðstoð fyrir deyjandi fólk: Á ótti við framtíðina að ráða úrslitum? Svanur Sigurbjörnsson skrifar Skoðun Það sem kynslóðir byggðu – og okkar ábyrgð að varðveita Sveinn Kristjánsson skrifar Skoðun Handan óttans: Hvers konar Ísland viljum við byggja? Bjarndís Helena Mitchell skrifar Skoðun Lifandi hvalir skapa líka verðmæti Rannveig Grétarsdóttir skrifar Skoðun Þegar íslenskir embættismenn auglýsa ísraelskt njósnafyrirtæki Ragnhildur Hólmgeirsdóttir,Magnús Magnússon skrifar Skoðun Hangið frammi á gangi í von um fréttir Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Viðreisn gengur í verkin Róbert Ragnarsson skrifar Skoðun Mannréttindi í Reykjavík í hættu Eldur Smári Kristinsson skrifar Skoðun Hvernig líður fjölskyldunni? Auður Axelsdóttir skrifar Skoðun Heilbrigðisráðherra slær eigið heimsmet Vilhjálmur Hjálmarsson skrifar Sjá meira
Þegar menntamál eru til umræðu líður oft ekki á löngu þar til einhver er farinn að tala um hægri og vinstri, aðhald eða fjárfestingu og hvort stefnt sé í rétta eða ranga átt. Skyndilega snýst umræðan ekki um börn heldur einstaka stjórnmálamenn og flokka. Í grundvallaratriðum viljum við öll það sem er börnunum fyrir bestu. Við viljum að þeim líði vel líkamlega og andlega í þeim aðstæðum sem við sköpum þeim, á heimilinu, í skólanum og í tómstundum. Það er varla nokkur á móti því að öll börn læri að lesa sér til gagns og gamans. Að þau læri að skrifa og reikna og að þau vaxi úr grasi með gott sjálfstraust og jákvæða sjálfsmynd. Við viljum að börn fái tækifæri til að velja áhugamál og stunda þær íþróttir sem hugur þeirra leitar til. Allt þetta ætti að standa börnum til boða óháð efnahag foreldra og búsetu. Um þessi atriði ætti ekki þurfa að þrasa. Allt eru þetta áherslur sem yfirvöld menntamála, kennarar og samtök þeirra, foreldrar og börnin sjálf ættu að geta sameinast um. Menntamál eru ekki vandamál Það er allt of oft og mikið fjallað um menntamál eins og þau séu fyrst og fremst fjárhagsleg byrði á ríki og sveitarfélögum. Menntamál eru stöðugt pólitískt þrætuepli. Það er talað um „kerfið", um „fjárveitingarvaldið" og gleymist þá allt of oft að inni í þessu kerfi eru raunveruleg börn og kennarar sem gera sitt besta á hverjum degi. Flokkur fólksins vill horfa á gildin og hlusta vandlega á raddir í samfélaginu. Við deilum mun fleiri gildum í menntamálum en við gefum okkur tíma til að taka eftir. Þau gildi eru m.a. að börn fái að vera börn, að skólinn sé öruggur staður og að kennarar geti sinnt starfi sínu af heilum hug, án þess að vera undir álagi skrifræðis og streitu. Ég er ekki að segja að stjórnmál eigi ekkert erindi við menntamál. Auðvitað þarf að taka ákvarðanir um fjármagn og skipulag og þar geta skoðanir verið misjafnar. En það er munur á því hvort menntamál eru fyrst og síðast rædd út frá flokkapólitík eða mannlegum gildum. Spurningin ætti alltaf að vera hvað er börnunum fyrir bestu. Íslendingar hafa alla tíð metið menntun mikils og læsi hefur verið hér landlægt allt frá landnámi. Það liggur djúpt í þjóðarmenningunni og þjóðarsálinni. Vissulega má deila um hvernig við náum settum markmiðum, en við þurfum ekki að deila um markmiðin sjálf. Menntamál eru of mikilvæg til að þvæla þeim í endalausar pólitískar skotgrafir sem engu skila. Höfundur er þingmaður Flokks fólksins.
Skoðun Kæru landar – Eigum við að hafna samningi sem við höfum ekki séð? Þorvaldur Ingi Jónsson skrifar
Skoðun Dánaraðstoð fyrir deyjandi fólk: Á ótti við framtíðina að ráða úrslitum? Svanur Sigurbjörnsson skrifar
Skoðun Þegar íslenskir embættismenn auglýsa ísraelskt njósnafyrirtæki Ragnhildur Hólmgeirsdóttir,Magnús Magnússon skrifar