Dalirnir heilla… eða hvað?

Að keyra um Dalabyggð á fyrstu dögum vormánaða er oft töfrum líkast. Litirnir sem koma undan snjónum skreyta fjallstoppana, fuglalífið vaknar og náttúran tekur andköf eftir frost vetrarins. Svona ætti upplifun allra að vera á fallegum degi í Dalabyggð — en því miður er það ekki raunin.

Þegar beygt er inn á þjóðveg 60 við Bröttubrekku blasir við vegakerfi sem mætti fremur telja til annars eða jafnvel þriðja flokks. Vegirnir í Dalabyggð eru í svo slæmu ástandi að þeir standast hvorki kröfur dagsins í dag né þá framtíðarsýn sem stjórnvöld og sveitarfélög boða. Þetta eru hvorki afskekktir sveitavegir né einhverjir útúrdúrar um fámenna sýslu. Þessir vegir eru lífæð bæði íbúa, atvinnulífs og alls samfélags á Vestfjörðum. Um þá fer gríðarleg umferð stórra ökutækja með verðmæti og aðföng sem skapa ríki og sveitarfélögum tekjur — er það virkilega annars eða þriðja flokks?

Samkvæmt drögum að samgönguáætlun 2024–2028 er aðeins gert ráð fyrir um 700 milljónum króna í stofnvegaframkvæmdir á öllu Vesturlandi á næstu árum. Það er einungis 1,6% af heildarfjármagni slíkra framkvæmda á landsbyggðinni — og af þeirri upphæð má gera ráð fyrir að Dalabyggð fái aðeins lítið brot. Þetta er ekki bara ófullnægjandi heldur beinlínis vanræksla gagnvart íbúum og öllum þeim sem um vegina fara.

Um árabil hefur verið talað um að efla landsbyggðir, styrkja atvinnulíf og fjölga tækifærum utan höfuðborgarsvæðisins. En þó svo þessi markmið hljómi vel í ræðum þá eru grunninnviðum eins og vegum einfaldlega ekki sinnt. Á sama tíma hefur Dalabyggð notið mikils uppgangs. Einstaklingar og fyrirtæki sjá tækifæri í vaxandi ferðaþjónustu og í landfræðilegum kostum sem ýtt hafa undir fjölbreyttar framkvæmdir og fjárfestingar.

Sveitarfélagið hefur einnig lagt sitt af mörkum. Þar má nefna margvíslega afslætti fyrir húsbyggjendur sem hafa hvatt til uppbyggingar leiguíbúða — enda er skortur á húsnæði. Þá réðist sveitarfélagið í mikla uppbyggingu innviða sem skilaði sér í glæsilegu íþróttamannvirki, sundlaug og fjölbreyttum pottum. Þetta er mikilvæg og verðmæt uppbygging.

En hver er ávinningurinn þegar vegirnir sem tengja okkur við umheiminn eru orðnir hættulegir? Þegar ferðamönnum er beinlínis ráðlagt að forðast svæðið vegna skemmdahættu á bílaleigubílum? Þegar mögulegir nýir íbúar láta sig hverfa eða leita annað vegna óöryggis í samgöngum?

Metnaðarfullar áætlanir duga skammt ef fólk kemst ekki örugglega á milli staða. Það er gagnslaust að kalla eftir atvinnuuppbyggingu ef grunninnviðirnir stöðva hana strax í upphafi.

Það er þó mikilvægt að minna á að Dalirnir hafa upp á margt að bjóða — jafnvel þótt samgöngur standi höllum fæti. Þess vegna vil ég hvetja alla til að leggja land undir fót, koma í Dalabyggð og bera ástandið sjálf augum. Sjáið ekki aðeins vegina sem þarf að laga, heldur líka fólkið, náttúruna og kraftinn sem svæðið býr yfir.

Og ef ferðin reynist lengri eða holóttari en skyldi? Þá er fullkomið að enda daginn í nýju sundlauginni í Búðardal. Þar er hægt að slaka á, njóta, hlaða batteríin — og velta fyrir sér hversu mikilvægt það er að tryggja Dalabyggð þau samgöngumannvirki sem hún á skilið.

Höfundur er Dalamaður.