Hófu frum­kvæðis­at­hugun í kjöl­far um­fjöllunar Kveiks

Ákvörðun var tekin um að ráðast í frumkvæðisathugunina þann 9. maí 2025 vegna Kveiks-þáttar sem birtur var 29. apríl 2025. Þar var því uppljóstrað að tveir fyrrverandi lögreglumenn, sem höfðu tekið til starfa hjá fyrirtækinu PPP, hafi verið að njósna um Róbert Wessman og fengu greitt frá Björgólfi Thor Björgólfssyni. 

Sjá nánar: Gögnum stolið frá sérstökum saksóknara

„Frumkvæðisathugun nefndarinnar snýr að verklagi er varðar geymslu gagna hjá lögregluembættum landsins. Markmið athugunarinnar er að skoða hvort meðferð gagna hjá lögregluembættunum sé fullnægjandi til að koma í veg fyrir að gagnaleki geti átt sér stað og ef svo er ekki, kanna til hvaða ráðstafana unnt sé að grípa,“ segir í ákvörðun nefndarinnar sem birt var 11. mars 2026.

Hún óskaði til að mynda eftir upplýsingum um hvernig embætti lögreglunnar sæi um varðveislu gagna og eyðingu þeirra, skrásetningu á hvenær og hvaða starfsmenn lögreglu hafa opnað, skoðað eða breytt skjölum og hvort og hvernig væri tryggt að uppflettingar í málaskrá lögreglu væru rekjanlegar.

„Rétt er að árétta að það fellur ekki undir verksvið nefndarinnar að rannsaka mögulega saksókn vegna þeirra þátta sem varðar mögulega refsiverða háttsemi í starfi lögreglumanns sem greint var frá í þætti Kveiks. Sú rannsókn er á hendi lögreglustjórans á Suðurlandi sem var falið rannsókn málsins með bréfi frá embætti ríkissaksóknara, dags. 9. maí 2025,“ segir í ákvörðuninni.

Bæta þurfi öryggi gagna vistuð hjá lögreglu

Eftir að hafa metið gögnin og fengið athugasemdir frá embættunum taldi nefndin að gagnaöryggi og rekjanleiki í bæði málaskrá lögreglu og því kerfi sem vistar stafræn sönnunargögn sé ásættanlegt. Hins vegar sé ekki hægt að segja það sama um sameiginlegt netdrif lögregluembætta landsins.

„Nefnd um eftirlit með lögreglu telur hins vegar brýna þörf á að bæta öryggi vistunar gagna inni á sameiginlegu svæði þar sem m.a. eru geymd viðkvæm rannsóknargögn. Nefndin telur að varsla þeirra gagna sem þar eru vistuð sé ófullnægjandi,“ segir í ákvörðun nefndarinnar og er tekið fram að ríkislögreglustjóri er að vinna að því að koma upp nýju kerfi.

„Nefndin hvetur ríkislögreglustjóra til að hraða þeirri vinnu, til að tryggja megi með fullnægjandi hætti öryggi gagna, rekjanleika og aðgangsstýringu hjá öllum lögregluembættum landsins.“

Einnig virðist skorta yfirsýn yfir gagnakerfi lögreglu að mati nefndarinnar þar sem ítrekað þurfti að kalla eftir nánari útskýringum á margvíslegum þáttum kerfanna sem virtust ekki liggja ljósir fyrir. 

„Þá er varðveislutími gagna í sumum kerfum á reiki og jafnvel mismunandi á milli embætta. Loks virðast embættin vinna með mismunandi hætti með gögn á fyrrnefndu svæði.“

Nefndin segir ljóst að ákveðnir vankantar séu á gagnaöryggi hjá embættum lögreglu. Hraða þurfi yfirstandandi umbótavinnu sem hófst í kjölfar frumkvæðisathugunarinnar. 

„Til þess þarf fjármagn en samkvæmt upplýsingum frá ríkislögreglustjóra eru kerfisuppfærslur og innleiðing nýrra kerfa háðar sértekjum frá lögregluembættunum. Nefndin telur þetta fyrirkomulag fela í sér ófyrirsjáanleika og valda töfum. Er vakin athygli dómsmálaráðuneytisins á því.“