Þegar lög­bundin þjónusta bíður en milljarðar fara í „chillout“

Sem íbúi og starfsmaður í Kópavogi er ég hugsi yfir forgangsröðun fjármuna pólitíkunnar í Kópavogi. Nú hefur verið í umræðunni menningarmiðstöð sem á að rísa í Smáralind. Ekki misskilja mig en ég tel að menning og bókasöfn séu mikilvægur þáttur í okkar samfélagi. Meðal annars eigum við þetta dásamlega bókasafn í Hamraborg sem er eitt það flottasta á landinu. Það bókasafn bíður upp á fjölbreytta afþreyingu sem hentar flestum íbúum. En þegar við heyrum reglulega í umræðunni að sveitarfélagið standi frammi fyrir takmörkuðum fjármunum þá verður forgangsröðunin að vera skýr: fyrst lögbundin þjónusta, síðan gæluverkefnin.

Bæjarstjórn hefur samþykkt að veita heimild til undirritunar leigusamnings við eigendur Smáralindar um um 900 fermetra rými til tíu ára. Samkvæmt þeim upplýsingum sem fram hafa komið bæði í fjölmiðlum sem og í fundargerð bæjarstjórnar nemur kostnaður bæjarins á samningstímanum yfir einum milljarði króna. Um er að ræða langvarandi fjárskuldbindingu sem bindur hendur bæjarins langt fram yfir núverandi kjörtímabil. Á sama tíma hefur lengi verið talað um að byggja upp menningarkjarna í efri byggðum Kópavogs. Það hefur verið sameiginlegt markmið og hluti af stefnumótun bæjarins. Nú virðist hins vegar vera horfið frá þeirri forgangsröðun. Framkvæmdum í efri byggðum er frestað til ársins 2029, á meðan menningaraðstaða í Smáralind á að opna fyrr. Í stað raunverulegs menningarkjarna fyrir íbúa efri byggða er gert ráð fyrir um 175 fermetra bókasafni í Kórnum á meðan um 900 fermetrar eru leigðir í verslunarmiðstöð. Það vekur eðlilega spurningar um hvort þetta sé í raun sú þjónusta sem íbúar hafa beðið eftir og hvaða áhrif hefur þessi skuldbinding á fjárhag bæjarins næstu tíu árin? Þessar spurningar skipta máli – ekki síst vegna þess að sveitarfélög bera lögbundnar skyldur gagnvart íbúum sínum. Þau bera ábyrgð á skólum, velferðarþjónustu þar með talið stuðningi við fólk sem þarf á þjónustu að halda út frá lögum um málefni fatlaðs fólks með langvarandi stuðningsþarfir og lögum um félagsþjónustu.

Fjölskyldur bíða eftir stuðningi svo mánuðum og árum skiptir. Börn með fjölþættan vanda þurfa úrræði. Fatlað fólk á rétt á þjónustu sem er ekki valkvæð heldur lögbundin. Þegar slíkar þarfir eru fyrir hendi er eðlilegt að spyrja hvort rétt sé að skuldbinda bæinn til milljarðakostnaðar í nýtt rými í verslunarmiðstöð. Umræðan snýst ekki um að vera með eða á móti menningu. Hún snýst um ábyrgð. Hún snýst um forgangsröðun. Hún snýst um það að sveitarfélag setji fyrst fjármuni í þá þjónustu sem lög kveða á um og íbúar treysta á. Íbúar Kópavogs eiga skilið að slíkum spurningum sé svarað áður en milljarðaskuldbindingar eru samþykktar. Því að þegar allt kemur til alls snýst þetta ekki um „pop-up“, „open mic“ eða „chillout“. Þetta snýst um það hvort við setjum grunnþjónustu samfélagsins í fyrsta sæti – eða hvort hún bíður á meðan milljarðar fara í gæluverkefni.

Höfundur er er þroskaþjálfi og ráðgjafi í málefnum fatlaðra barna og fjölskyldna þeirra hjá Velferðarsviði Kópavogsbæjar, er uppalin í Kópavogi og búsett þar.