Loksins fá sjónar­mið Af­stöðu hljóm­grunn

Þar sem ég sat á landssamráðsfundi um aðgerðir gegn ofbeldi og afleiðingum þess á Hilton Reykjavík Nordica fyrr í mánuðinum læddist að mér grunur sem ég átti eiginlega erfitt með að trúa og reglulega leit ég í kringum mig til að fullvissa mig um að þetta væri ekki ímyndun. Hver á fætur öðrum stigu fram sérfræðingar, fulltrúar stofnana og samtaka og héldu ótrúlega kunnuglegar ræður. Orðræðan var ekki bara svipuð heldur voru ræðurnar nánast orðréttar þeim sem við hjá Afstöðu – réttindafélagi höfum flutt undanfarna áratugi.

Þetta var svolítið eins og einhver væri að lesa upp úr gömlum greinum sem við höfum birt, til dæmis hugmyndir um að rjúfa vítahring ofbeldis, tala um ábyrgð án þess að loka á samtal, byggja upp traust og skapa raunveruleg úrræði til breytinga. Þetta eru sjónarmið sem hafa lengi verið til staðar en hafa orðið undir í umræðunni þar sem refsivendinum einum hefur verið haldið hátt á lofti. Þess vegna var þessi dagur á margan hátt sérstakur.

Fyrir það fyrsta þá er einnig nokkuð merkilegt að fundur sem þessi hafi yfirleitt verið haldinn. Fyrir nokkrum árum hefði það líklega þótt óhugsandi að safna á sama stað fulltrúum stofnana, félagasamtaka, sérfræðingum, fólki með reynslu af refsivörslukerfinu og jafnvel fólki sem hefur sjálft beitt ofbeldi til að ræða þetta eina mál, þ.e. ofbeldi og hvernig við getum dregið úr því.

Sú staðreynd ein og sér bendir til þess að eitthvað sé að breytast í íslensku samfélagi. Við erum loksins farin að ræða ofbeldi sem samfélagslegt vandamál sem þarf að takast á við með fleiri úrræðum en refsingu.

Það sem mér fannst þó mikilvægast er sú aukna áhersla sem lögð var á traust og raunveruleg úrræði. Mörg sem beita ofbeldi bera með sér eigin áföll og brostið traust gagnvart hinum ýmsu kerfum. Sú staðreynd réttlætir að sjálfsögðu aldrei ofbeldi en skiptir máli ef markmiðið er að breyta hegðun til hins betra. Ef fólk upplifir að kerfið sé eingöngu til að dæma það en ekki hjálpa því þá lokast samtalið sjálfkrafa.

Þarna kemur jafningjastuðningur að góðum notum. Þegar einstaklingur hittir annan sem hefur sjálfur gengið í gegnum sambærilega reynslu og hefur jákvæða sögu að segja skapast traust. Samtalið verður heiðarlegra og ábyrgðin raunveruleg.

Við hjá Afstöðu – réttindafélagi höfum lengi boðað þá staðreynd að breytingar gerast ekki með refsingu einni saman heldur þurfa að koma til ábyrgð, stuðningur og raunveruleg tækifæri til að breyta lífi fólks. Þess vegna höfum við lagt mikla áherslu á jafningjastarf, fræðslu og ráðgjöf.

Ég vil þakka skipuleggjendum fundarins sérstaklega fyrir að skapa þennan góða vettvang. Slík samtöl eru ekki aðeins mikilvæg heldur nauðsynleg ef við ætlum í alvöru að draga úr ofbeldi og rjúfa vítahring ítrekaðra brota.

Stundum tekur langan tíma fyrir hugmyndir að ná fótfestu. En stundum finnur maður líka að eitthvað er að breytast. Þessi dagur var einmitt þannig dagur.

Höfundur er formaður Afstöðu – réttindafélags.