Met­hiti í hafinu við Ís­land vís­bending um stærri breytingar

Frá því að Hafrannsóknastofnun hóf að mæla sjávarhita í kringum landið að vetri árið 1970 hefur hann ekki mælst hærri á Selvogsbanka suðvestur af landi en þegar vísindamenn stofnunarinnar mældu hann á fyrri helmingi febrúar. Hann reyndist þá 8,55 gráður.

Á Stokksnesi suðaustur af landinu var hiti og selta sjávarins nærri metgildum. Norðan við landið, þar sem kaldari sjór er ríkjandi, mældist einnig methiti, fimm gráður á mælistöð við Siglunes.

Almennt var hitastig í efstu tvö hundruð metrum sjávarins hærra en langtímameðaltalið á þessum árstíma. Mikill breytileiki er í hafinu í kringum Ísland á milli ára en almennt hefur það hlýnað frá 1970, að því er segir í tilkynningu Hafró.

Ferskari sjór fyrir norðan landið

Selta mældist einnig há í hafinu þar sem Atlantssjór sem á uppruna langt suður í Atlantshafi er ríkjandi. Hlýr sjór er almennt saltari en kaldari þar sem uppgufun frá yfirborðinu er meiri eftir því sem sjórinn er hlýrri.

Á sama tíma hefur selta í ystu mælingarstöðvum Hafró í Grænlandssundi, þar sem Austur-Grænlandsstraumurinn flytur hrollkaldan sjó úr Norður-Íshafinu, ekki mælst lægri í vetrarleiðöngrum síðustu 56 árin. Sjórinn var einnig kaldari en meðallagið. Vísindamenn Hafró tengja þetta við bráðun íss í Austur-Grænlandsstraumnum sem veitir miklu magni ferskvatns út í hafið.

Vísbending um aukinn varmaflutning til norðurs

Mikið hefur verið rætt um mögulega veikingu og jafnvel hrun svonefndrar veltihringrásar Atlantshafsins (AMOC), sem flytur hlýsjó suður úr höfum norður á bóginn, vegna hnattrænnar hlýnunar. Vísindamenn telja það nú í auknum mæli ekki lengur fjarlægan möguleika.

Stöðvaðist veltihringrásin hefði það gríðarleg áhrif á veðurfar við norðanvert Atlantshaf, þar á meðal á Íslandi. Þar gæti snöggkólnað á sama tíma og aðrir hlutar jarðar héldu áfram að hitna vegna aukinna gróðurhúsaáhrifa sem stafa frá losun manna á gróðurhúsalofttegundum.

Vetrarleiðangur Hafró gaf vísbendingar um að hringrásin væri að styrkjast, að minnsta kosti tímabundið. Mikið frávik í hita og seltu benti til aukins varmaflutnings til norðurs í hafinu.

Hærri hiti í sjónum sunnan við Ísland samræmist því að Atlantssjórinn endurheimti nú fyrri styrk eftir tímabil sem einkenndist af lágum hita og seltu sem náði lágmarki sínu árið 2017. Bent er á að meðallofthiti á Íslandi hafi aldrei mælst hærri en í fyrra og var janúarmánuður einnig yfir meðaltali. Sjávarhiti hefur mikil áhrif á lofthita yfir landinu.

Ein mæling dugar þó ekki til þess að meta stöðu AMOC. Hafró segir frekari rannsókna þörf  yfir lengra tímabil.