Reykja­vík situr föst – og biðin er orðin stefna

Gatnakerfið í Reykjavík ræður ekki við umferðina. Það er ekki skoðun heldur veruleiki sem fólk finnur á hvejum degi: tafir, ófyrirsjáanlegur ferðatími, stress og mengun. Á sama tíma fjölgar bílum ár eftir ár. Samt er umræðan enn of oft sú sama: við eigum bara að bíða eftir Borgarlínunni, sem á einhvern daginn að leysa vandann.

En bið er ekki lausn. Bið er ákvörðun.

Það er auðvitað rétt að stórar samgönguframkvæmdir skipta máli til lengri tíma. Borgarlínan getur orðið mikilvæg. En hún er ekki afsökun fyrir aðgeðarleysi núna. Reykjavík getur ekki sett lífsgæði íbúa á bið í fimm til tíu ár og kallað það stefnu. Umferðin bíður ekki. Bílarnir hætta ekki að fjölga á götum. Tíminn sem fólk eyðir fast í bíl á hverjum morgni og síðdegis skilar sér ekki aftur.

Það sem er vest við stöðuna er að hún er að stórum hluta afleiðing af forgangsröðun. Við höfum byggt upp kerfi þar sem bíllinn er oft eina raunhæfa leiðin til að komast á milli staða á eðlilegum tíma. Þegar skipulagið ýtir fólki að bílnum, þá er ekki hægt að hneykslast á þvi að göturnar fyllist. Umferðarteppur eru ekki náttúrulögmál. Þær eru afleiðg ákvarðana.

Þess vegna þarf Reykjavík að hætta að tala eins og hún sé hjálparvana og byrja að haga sér eins og borg sem getur stjórnað eigin rými. Það þarf ekki að bíða eftir einu risaverkefni til að bæta stöðuna. Það þarf að þora að gera röð markvissra aðgerða strax. Í fyrsta lagi þarf að forgangsraða almenningssamgöngum í verki, ekki bara í ræðum. Strætó getur ekki verið „valkostur“sem tapar alltaf í ferðatíma. Forgangsakreinar á lykilleiðum, umferðarljósastýring sem hleypir vögnum í gegn og meiri tíðni þar sem álagið er mest myndu skila árangri strax. Ef almenningssamgöngur eru hægar og óáreiðanlegar, þá velur fólk bílinn. Svo einfalt er það.

Í öðru lagi þarf að hætta að niðurgreiða umferð með rangri bílastæðastefnu. Borgin getur ekki kvartað yfir umferðar - teppum og samt haldið í kerfi sem gerir akstur og langtímastöðu að sjálfgefnu, ódýru vali á þéttustu svæðunum.Bílastæðastefna er samgöngustefna. Rétt verðlagning, skýrari reglur og betri stýring draga úr óþarfa akstri og losa um pláss þar sem það skiptir mestu.

Í þriðja lagi þarf að gera stuttar ferðir raunhæfar án bíls. Samfelldir hjólastígar, öruggar gönguleiðir og tengingar milli hverfa eru ekki „aukabónus“ – þau eru grunninnviðir. Ef fólk getur gengið eða hjólað örugglega í skóla, vinnu eða þjónustu, minkar álagið á gatnakerfinu samdægus.

Þetta er ekki flókið. Þetta er forgangsröðun. Reykjavík þarf ekki fleiri afsakanir. Hún þarf pólitískan vilja.

Borgarlínan kemur kanski. En þangað til verður að stjórna borginni eins og hún sé til í dag, ekki bara á teikningum framtíðarinnar. Ef við gerum ekkert núna, þá erum við ekki að bíða eftir lausn – við erum að velja teppur.

Höfundur er meðlimur í Flokki fólksins.