Við verðum að vilja ganga í ESB

„Það er auðvitað augljóst að það þarf auðvitað að vera vilji til þess að stíga skrefið inn í Evrópusambandið til þess að hefja aðildarviðræður að nýju,“ sagði Magnús Árni Skjöld Magnússon, formaður Evrópuhreyfingarinnar, í samtali við Dv.is 10. janúar síðastliðinn. Með öðrum orðum væri forsenda þess að hafið yrði á ný umsóknarferli að sambandinu að vilji væri fyrir því að ganga þar inn. Þá sagði hann enn fremur að augljóst væri hvað fengist með inngöngu í það.

Meðal þess sem fram kom í svonefndum viðræðuramma Evrópusambandsins vegna umsóknar þáverandi vinstristjórnar árið 2009 sem myndaði grundvöll umsóknarferlisins var að sameiginlegt markmið með þeim væri innganga í sambandið. Þá hafa forystumenn Evrópusambandsins á liðnum árum ítrekað sagt að ekki sé í boði að sækja um inngöngu einungis til þess að kanna hvað sé í boði og einnig lagt áherzlu á það að í öllum meginatriðum liggi fyrir hvað það sé.

Til að mynda var Olli Rehn, þáverandi stækkunarráðherra Evrópsambandsins, inntur eftir því í viðtali við Morgunblaðinu 10. september 2009 hvort sambandið myndi loksins sýna á spilin sín og upplýsa hvað Íslendingum stæði til boða af hálfu þess eftir að íslenzk stjórnvöld hefðu sótt um inngöngu: „Ef ég nota myndlíkingu þína þá eru spil Evrópusambandsins þegar á borðinu, fyrir allra augum. Það er að segja regluverk Evrópusambandsins og meginreglur þess.“

Hliðstætt kom fram í máli Štefans Füle, arftaka Rehns, á fundi utanríkismálanefndar Alþingis í október 2011. Þar tók hann skýrt fram að ekki væri hægt að sækja um inngöngu í Evrópusambandið í þeim tilgangi að sjá hvað kæmi út úr því. Eða „að kíkja í pakkann“ eins og hérlendir Evrópusambandssinnar hafa kallað það. Umsókn yrði að byggjast á skýrum vilja umsóknarríkisins til þess að ganga í sambandið og á þeim forsendum færu viðræðurnar við ríkið fram.

„Vitanlega er Evr­ópusambandið ekki lokaður pakki. Þið vitið hvað þið væruð að fara út í. Og ef þið eruð ekki reiðubúin til þess, haldið ykkur þá fyrir utan sambandið. Það er það bezta sem þið getið gert,“ sagði Uffe heitinn Ellemann-Jensen, fyrrverandi utanríkisráðherra Danmerkur sem vildi gjarnan sjá Ísland í Evrópusambandinu, í viðtali við mbl.is í marz 2017. Um málflutning skoðanasystkina hans hér á landi sagði hann: „Þið vitið fullkomlega hvað er í pakkanum.“

Höfundur er sagnfræðingur og alþjóðastjórnmálafræðingur (MA í alþjóðasamskiptum með áherslu á Evrópufræði og öryggis- og varnarmál).