Fjölgun lands­manna það eina sem hafi komið í veg fyrir tekjufall Rúv

Herdís Dröfn Fjeldsted, forstjóri Sýnar, gagnrýndi veru Ríkisútvarpsins á auglýsingamarkaði í skoðanagrein á Vísi sem ber titilinn Skekkjan á fjölmiðlamarkaði: Ríkisrisinn og raunveruleikinn. Þar færir hún rök fyrir að leiðrétta þurfi „rangfærslur sem haldið hefur verið á lofti um fjármögnun ríkisfjölmiðilsins“. 

Herdís segir að rekstrarframlag ríkisins til Rúv hafi hækkað verulega á síðustu árum, eða úr 3,6 milljörðum árið 2016 í 6,45 milljarða árið 2025. Einnig bendir hún á að frá árinu 2016 til 2025 hafi Ríkisútvarpið fengið alls 27 milljarða fyrir auglýsingasölu.

Stefán Eiríksson, útvarpsstjóri Rúv, og Björn Þór Hermannsson, fjármálastjóri Rúv, svöruðu forstjóranum með skoðanagrein sem ber titilinn Réttar upplýsingar um rekstur og fjármögnun RÚV. Þar segja þeir að útreikningum Herdísar um fjárlög ríkisins skeiki um hundruð milljóna. 

Þá hafi Herdís, með því að leggja saman auglýsingatekjurnar, ekki litið til hver þróunin hafi verið síðastliðinn áratug sem sé það sem skipti máli fyrir fjármögnun og daglegan rekstur Rúv.

„Það hafa verið breytingar hjá Ríkisútvarpinu eins og hjá öðrum fjölmiðlum. Það er, eins og þarna er rakið, þá hafa til dæmis auglýsingatekjur okkar dregist saman töluvert á síðustu árum og áratug. Það kemur bæði út af þeirri þróun sem er í gangi á auglýsingamarkaði. Við erum nú þegar takmörkuð, við getum ekki bara auglýst hvar sem er eða selt auglýsingar hvar sem er,“ segir Stefán sem ræddi málið í Reykjavík síðdegis í dag.

Hann tekur fram að auglýsingarnar séu einungis hluti tekna miðilsins en þau fá einnig greitt útvarpsgjaldið. 

„Þar hefur ekki verið stöðug aukning, raunar hefur gjaldið ekki þróast í takti við verðlag. Það eina sem hefur komið í veg fyrir mjög mikið tekjufall hjá Ríkisútvarpinu er það að landsmönnum hefur fjölgað allhraustlega á undanförnum árum sem hefur vegið upp á móti þessu. Samandregið þá hafa tekjur Ríkisútvarpsins dregist saman um tíu prósent á síðustu tíu árum,“ segir hann.

Markaðshlutdeildin meiri heldur en á Norðurlöndunum

Herdís tók einnig fram útreikning Viðskiptaráðs þar sem markaðshlutdeild ríkisfjölmiðla á Norðurlöndunum er borin saman. Þar kemur fram að Rúv sé með mestu markaðshlutdeildina, eða 27 prósent, á meðan ríkisfjölmiðlar Danmerkur koma þar á eftir með sautján prósent.

„Þá er RÚV eini norræni ríkismiðillinn sem er með tvöfalt fjármögnunarlíkan, þ.e. vaxandi opinber framlög og í virkri samkeppni við einkaaðila um auglýsingatekjur. Þessi staða brenglar samkeppnisskilyrði verulega, þar sem ríkisrisinn nýtur bæði opinberrar meðgjafar og forskots á markaði,“ segir hún.

Stefán bendir á að í Danmörku séu tveir fjölmiðlar í eigu ríkisins, annars vegar DR sem sé ekki á auglýsingamarkaði og hins vegar TV2 sem er alfarið á auglýsinga og áskriftarmarkaði.

„Aðrir fjölmiðlar á Norðurlöndunum eru ekki með sama hætti á auglýsingamarkaði en engu að síður er rétt að hafa það í huga að fyrirkomulag fjármögnunar með þessum blandaða hætti, eins og er hér á landi, er við lýði í hátt í áttatíu prósent ríkja í Evrópu eins og staðan er í dag, og hefur verið í langan tíma.“

Ekki skynsamlegt að taka Rúv af auglýsingamarkaði

„Ríkisútvarpið hefur frá upphafi verið á auglýsingamarkaði, eða sem sagt opið fyrir auglýsendur til að koma sínum tilkynningum og upplýsingum á framfæri. Ég held að það sé ekki skynsamleg nálgun að taka Ríkisútvarpið alfarið af auglýsingamarkaði,“ segir Stefán.

Hann bendir á að ef litið sé til síðustu tíu ára hefði það verið hagstæðara fyrir Ríkisútvarpið að vera á fjárlögum en rekstur fjölmiðla sé líka tæknilega flókinn.

„Þú þarft að fara í fjárfestingu á tæknilega sviðinu með reglulegum hætti. Þá er rekstrarformið sem að Ríkisútvarpið hefur verið í síðan 2007, sem er opinbert hlutafélag, að mörgu leyti heppilegra.“

Staða fjölmiðla hefur verið til umræðu undanfarnar vikur en Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, kynnti tillögur að aðgerðum í málefnum fjölmiðla á ríkisstjórnarfundi fyrir tveimur vikum. Til stendur að tillögurnar fari í almenna kynningu í þessum mánuði.

Vísir er í eigu Sýnar.