Sig­­­mundur efast stór­­­lega um sann­­­leiks­­­gildi frétta af gröfum barna í Kanada

Málið vakti mikla athygli og reiði á síðasta ári þegar grafirnar fundust. Justin Trudeau, forsætisráðherra Kanada, steig meðal annars fram og sagðist harmi sleginn vegna fréttanna. Þær væru sársaukafull áminning um skammarlega fortíð landsins.

Á 19. öld og hluta 20. aldar var börnum af frumbyggjaættum skylt að sækja heimavistarskóla með það að markmiði að aðlaga þau kanadísku samfélagi. Var þeim bannað að nota eigið tungumál og rækja sína eigin menningu og siði. Talið er að rúmlega 150 þúsund börn hafi sótt nám við Kamloops skólann og leiddi rannsókn sem kanadísk stjórnvöld stóðu fyrir árið 2008 í ljós að mikill fjöldi þeirra hafi aldrei snúið aftur heim eftir dvölina.

Ekkert á bak við þetta

Sigmundur Davíð efast stórlega um sannleiksgildi málsins en hann ræddi það í Bítinu á Bylgjunni á dögunum. „Nú er rannsókn á þessu máli búin að standa yfir í meira en ár og vitið þið hversu margar grafir hafa fundist, líkamsleifar margra barna? Núll! Líklega voru þetta misfellur í jarðlögum sem urðu til þess að þessi frétt varð til. Það var sagt frá þessu í öllum helstu miðlum heims. Kirkjur brenndar, styttur af þjóðhöfðingjum eyðilagðar. Það var ekkert á bak við þetta,“ sagði Sigmundur í Bítinu.

Að neðan má hlusta á viðtalið við Sigmund Davíð í Bítinu.

Mikið áhyggjuefni

Sigmundur segist í samtali við fréttastofu ekki telja að málið hafi viljandi verið sett fram sem rangfærslur. En það hversu auðveldlega það varð að stórfrétt, mögulega án þess að forsendur væru til staðar ætti að vekja okkur til umhugsunar.

„Það virðist vera að enn sem komið er hafi ekki fundist eitt einasta lík eða líkamsleifar. Það er auðvitað stórmerkilegt miðað við hvað þessar fréttir höfðu mikil áhrif á sínum tíma. Ég er mikill áhugamaður um fjölmiðla, ekki síður en um pólítík. Þetta mál vekur upp spurningar varðandi það hversu fréttir geta orðið stórar á meðan óljóst er hvað sé til í þeim, en þegar sannleikurinn kemur í ljós fer minna fyrir umfjöllunum. Þetta er að mínu mati að hluta til afleiðing af því hvað alþjóðafréttir eru miðstýrðar. Tvö til þrjú stórfyrirtæki á alþjóðavettvangi halda utan um fréttamiðlun og fjölmiðlar um allan heim þurfa að reiða sig á upplýsingar frá þeim. Þetta er mikið áhyggjuefni.“

Fortíðarfordómar alls staðar í heiminum

Sigmundur telur að um mjög alvarlegt mál sé að ræða.

„Það er afar mikilvægt að stjórnmálamenn, mín núverandi stétt, og mín fyrrverandi stétt, blaðamenn, taki hlutum með ákveðnum fyrirvara og felli ekki dóma fyrr en allt liggur fyrir,“ segir hann. Mér finnst vera að aukast að bæði pólitíkusar og blaðamenn hrapi of fljótt að ályktunum, séu of fljótir að úrskurða um hvað sé rétt og hvað ekki, og reyni jafnvel að ýta undir málin ef þau falla að skilaboðum og orðræðu hvers tíðaranda. Mér finnst vera uppi ákveðnir fortíðarfordómar alls staðar í heiminum. Vilji til að ætla að fólk hafi viljandi gert slæma hluti í fortíðinni, of mikil löngun til að trúa því versta upp á fortíðina. Þetta held ég að sé afleiðing af því. Konan sem upphaflega stýrði þessari rannsókn var alls ekki jafn afdráttarlaus eins og síðar var gefið í skyn í fréttum. Hún var mjög varfærin í yfirlýsingum. Hugsanlega er þetta mál sem nú er komið upp afleiðing af þessum tíðaranda sem var og er nú ríkjandi, að finna allt að fortíðinni og gömlum stofnunum til foráttu.“

Fleiri á sömu skoðun

Ljóst er að Sigmundur er ekki einn um þá skoðun að eitthvað gruggugt sé við málið. Í frétt New York Post frá því fyrr á þessu ári um málið sagðist Tom Flanagan, prófessor í stjórnmálafræði við Háskólann í Calgary, efast um fréttirnar og kallar þær í raun „stærstu falsfrétt í kanadískri sögu“. 

„Allt þetta tal um ómerktar grafir og týnd börn olli skelfingu í samfélaginu. Fólk fer að trúa hlutum sem enginn fótur er fyrir og það vindur upp á sig“, er haft eftir Flanagan.