Næstum annar hver bátur henti fiski

Frá því að Fiskistofa byrjaði að nota dróna við veiðieftirlit í janúar 2021 hefur brottkastsmálum fjölgað gríðarlega en fyrir þann tíma voru slík mál um og yfir tíu á ári. Í fyrra voru þau hundrað og fjörutíu og það sem af er ári eru þau tæplega hundrað. 

Samkvæmt upplýsingum frá Fiskistofu urðu 46% handfærabáta uppvísir að brottkasti á þessu ári. Elín Björg Ragnarsdóttir sviðsstjóri veiðieftirlits hjá Fiskistofu segir þó að aðeins hafi þó verið hægt að fljúga yfir hluta flotans síðustu mánuðinni vegna mannfæðar á stofnuninni.

„Þetta eru um sjö hundruð strandveiðibátar og við komumst ekki yfir nema hluta með drónaeftirliti. En tæplega helmingur er allt of hátt hlutfall af brottkasti. Menn telja greinilega að ávinningur af brotum sé það mikill að þetta sé þess virði, en þetta er algjörlega óásættanleg umgengni við auðlindina,“ segir Elín Björg.

Elín bendir á að orðstír sjávarútvegsins sé undir.

„Erlendir markaðir geta verið í hættu ef það á að vera viðtekin venja að kasta fiski,“ segir hún.

Fiski hent eftir að hafa verið blóðgaður

Hún bendir á að í fyrsta skipti hafi náðst upptaka af því þegar blóðguðum fiski var fleygt fyrir stærri. 

„Menn voru að halda til hliðar smærri verðminni fiski og ef veiddist vel þá köstuðu menn honum  fyrir verðmeiri fisk. Þetta er hræðileg umgengni.  Það er skylda að koma með allan afla að landi,“ segir hún. 

Eftirlitsmyndavélar verða settar upp í togurum

Togarar voru staðnir að brottkasti við drónaeftirlit Fiskistofu  á síðasta ári. Aðspurð um hvort nú hafi verið haft eftirlit með stærri skipum svarar Elín:

„Það var ekki hægt að fylgjast með togurum að veiðum nú vegna mannfæðar og þá henta drónarnir ekki eins vel í eftirlit langt út á miðum. En við höfum fengið heimild til að setja upp  eftirlitsmyndavélar í togurum og munum að öllum líkindum byrja að nota þá heimild nú í  september.“

Harðari viðurlög og málum vísað til lögreglu

Formaður Landssambands smábátaeigenda fordæmdi brottkast í fréttum Stöðvar 2 í febrúar á síðasta ári en taldi drónaeftirlit ólöglegt. Elín segir búið að úrskurða í því máli.

„Í vor komu ný lög þar sem voru tekin öll tvímæli um það að við höfum heimild til að beita þessu eftirliti. Með því munum við fara að beita harðari viðurlögum en áður. Menn mega eiga von á fleiri áminningum og sviptingum en áður vegna drónaeftirlits. Þá verður nokkrum málum vísað til lögreglu,“ segir hún.  

Fréttastofu hafnað um upptökur af brottkasti

Fréttastofa óskaði í desember í fyrra eftir drónaupptökum Fiskistofu á grundvelli upplýsingalaga.Elín segir að Fiskistofu sé ekki heimild að útvega myndefnið. 

„Þetta er myndefni sem hægt er  að réttlæta að eigi erindi til almennings en okkur er ekki heimilt að afhenda þessi gögn,“ segir Elín. 

Í erindi Fiskistofu til Úrskurðarnefndar um upplýsingamál sem fréttastofa hefur aðgang að kom fram að til eru upptökur sem sýna fimm skip að veiðum sem stunda brottkast. Fram kemur að útgerðaraðilar hafi lagst gegn afhendingu gagnanna og hafnaði Fiskistofa í framhaldinu afhendingu upptakanna. Fiskistofa bar fyrir sig að hagsmunir útgerðarinnar af leynd vægju þyngra en hagsmunir almennings að sjá myndefnið. Fréttastofa kærði þessa niðurstöðu í janúar og bíður enn niðurstöðu.