„Þú leggur ekkert mat á það við hvorn hluta sjálfsins þú ert að tala“

Kristján Þór Júlíusson sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra segir að erfitt geti verið að greina á milli þess hvort verið sé að tala við vin eða forsvarsmann fyrirtækis. Símhringing hans til Þorsteins Más Baldvinssonar, eiganda og þáverandi forstjóra Samherja, í kjölfar fjölmiðlaumfjöllunar um málefni fyrirtækisins í Namibíu hafi verið hluti af athafnaskyldu hans sem ráðherra.

Þetta kom fram í máli Kristjáns Þórs á opnum fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar þar sem hann sat fyrir svörum vegna frumkvæðisathugunar á hæfi ráðherrans þá vegna tengsla hans við útgerðarfyrirtækið Samherja.

Nefndin beindi fyrirspurnum til ráðherra en Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, formaður nefndarinnar, telur að í svörum sem bárust frá ráðuneytinu séu reglur um hæfi ráðherra túlkaðar allt of þröngt. Haukur Arnþórsson stjórnsýslufræðingur tekur í sama streng.

Vanhæfi kristallist í tveimur hlutverkum

Guðmundur Andri Thorsson þingmaður Samfylkingarinnar hóf fyrstu spurningu sína til ráðherra á því að vísa í áðurnefnt símtal Kristjáns Þórs til Þorsteins Más. Kristján Þór hefur við nokkur tilefni sagt frá umræddu símtali og sagði til að mynda í samtali við RÚV að henni hefði einfaldlega verið að „spyrja hvernig honum [Þorsteini Má] liði“. Kristján Þór og Þorsteinn Már hafa verið vinir um árabil og þá sat Kristján Már í stjórn Samherja fyrir um tveimur áratugum, eins og fram hefur komið.

Þá vísaði Guðmundur Andri enn fremur í Kastljósþátt þar sem þáttastjórnandi innti Kristján Þór eftir því hvort honum þætti rétt að hringja beint í „meintan höfuðpaur málsins“. Kristján Þór svaraði því m.a. til að hann hefði hvatt fyrirtækið til að ganga fram og upplýsa um sinn þátt í málinu.

Guðmundur Andri spurði hvort Kristján Þór væri þarna að ræða við Þorsteinn Má sem gamall vinur hans eða sem ráðherra – eða jafnvel hvort tveggja í senn. „Er það kannski kjarni málsins, er það í þessu sem kristallast ákveðið vanhæfi?“ spurðu Guðmundur Andri.

Greinir ekki á milli þessarar tilveru

„Ég svara þessu stundum að það geti verið erfitt að greina á milli þess hvort maður er að tala við vin eða forsvarsmann fyrirtækis. Þetta er eins og þegar við erum að tala saman,“ sagði Kristján Þór og átti þar við sjálfan sig og Guðmund Andra. Þeir þekktust bæði í gegnum háskólagöngu sína og sem þingmenn.

„En ég greini ekki á milli þessarar tilveru. Þú ert einn og sami maðurinn og ég er einn og sami maðurinn. Þú leggur ekkert mat á það við hvorn hluta sjálfsins þú ert að tala,“ sagði Kristján.

Hann teldi það hluta af sinni athafnaskyldu sem ráðherra að koma sjónarmiðum á framfæri þegar mál koma upp þess eðlis að þau geti skaðað orðspor íslensks sjávarútvegs, líkt og í tilfelli Samherjamálsins. Þess vegna hefði hann sett sig í samband við fyrirtækið Samherja, þ.e. eiganda þess og þáverandi forstjóra Þorstein Más. Þá vilji það svo til að hann hafi átt kunnings- og vinskap við forsvarsmann fyrirtækisins.

Þá væri það ekki óeðlilegt, hann hefði sett sig í samband við fleiri fyrirtæki í sama tilgangi við önnur tilefni. „Ég hef haft samband við bændur þegar eitthvað kemur upp á,“ nefndi Kristján Þór sem dæmi.