Fréttaskýring: Fjársjóður og umhverfisvá á Norðurslóðum

Landsframleiðsla í Grænlandi mun aukast um 300 prósent á næstu þremur árum ef uppbyggingaráform London Mining og Alcoa ganga eftir. Þetta kemur fram í ítarlegri úttekt The Economist á efnahagslegum tækifærum á Norðurslóðum sem birtist með tölublaði ritsins 16. júní sl. Ritið er 14 síður og er farið ítarlega yfir efnahagsleg og umhverfisleg áhrif þess ef farið verður út í mikla nýtingu á olíuauðlindum svæðisins, sem er raunar þegar komin af stað.

Miklar fjárfestingar

Fjallað er ítarlega um stöðu mála á Grænlandi í ritinu. Námufyrirtækið London Mining hefur þegar hafið framkvæmdir í tengslum við námuvinnslu á Grænlandi en heildarfjárfesting á næstu þremur árum vegna framkvæmdanna er upp á nærri þrjá milljarða dali, eða sem nemur 375 milljörðum króna.

Álframleiðandinn Alcoa hefur uppi áform um að reisa álver skammt fyrir utan Nuuk, að því er fram kemur í The Economist. Heildarfjárfestingin vegna þessa verkefnis gæti farið vel yfir tvo milljarða dala, eða sem nemur 250 milljörðum króna. Heildarstarfsmannafjöldi við þessi verkefni er um fimm þúsund manns og er ekki síst horft til þess að kínverskir verkamenn sinni þessum störfum.

Samhliða þessu eru orkufyrirtæki víða um heim að horfa til þess að byggja upp orkuver sem nýta vatnsafl til raforkuframleiðslu, með það fyrir augum að selja orkuna til Evrópu, Kanada og Bandaríkjanna um sæstrengi. Þannig gæti Grænland þjónað stóru svæði sem umhverfisvænt raforku „batterý“.

Olía og gas

Í umfjöllun The Economist segir einnig að gríðarlegar olíuauðlindir séu á Norðurslóðum samkvæmt skýrslu sem blaðið vitnar til og unnin var af Jarðfræðistofnun Bandaríkjanna. Samkvæmt henni er áætlað að 13 prósent af öllum vannýttum olíuauðlindum heimsins séu á Norðurslóðum og 30 prósent af nýtanlegum jarðgasauðlindum. Olíuauðlindirnar eru sagðar vera að mestu leyti innan yfirráðasvæðis Kanada, Bandaríkjanna og Grænlands, auk Noregs. Þá er talað um að jarðgasauðlindirnar séu að mestu leyti innan lögsögu Noregs og Rússlands.

Ekkert um Ísland

Í allri umfjöllun The Economist er ekki minnst á tækifæri í íslenskri lögsögu, t.d. innan Drekasvæðisins, en þó er vikið að því að nokkur óvissa sé um það nákvæmlega hvernig landið liggur þegar kemur að olíuauðlindum á svæðinu, þar sem það hefur ekki verið rannsakað ítarlega. Á grafískri mynd af svæðinu sem til umfjöllunar er í The Economist er Ísland í jaðrinum, og því ekki miðpunktur umfjöllunarinnar.

Djúpstæð áhrif

Einnig er talað um að áhrifin af opnun siglingarleiðarinnar um Norðurslóðir, vegna bráðnunar íss, geti haft mikil og djúpstæð pólitísk og efnahagsleg áhrif á öll ríkin sem tilheyra svæðinu. Mikil hagsmunabarátta sé nú þegar farin í gang, ekki síst í Rússlandi, þar sem alþjóðleg stórfyrirtæki, eins og Gazprom, RussNeft, Exxon Mobil og mörg fleiri, reyna að tryggja sér landssvæði og rannsóknarleyfi, auk uppbyggingar hafna. Í umfjöllun The Economist segir að vegna þess hver þróunin sé hröð, og mörg verkefni í pípunum, sé töluverð hætta á pólitískum og efnahagslegum árekstrum, vegna undirliggjandi hagsmunabaráttu um auðlindir annars vegar og flutningaleiðir hins vegar. Á teikniborðinu eru fjárfestingar upp á meira en eitt þúsund milljarða dala, eða sem nemur 125 þúsund milljörðum króna.

Umhverfisáhrif

Sérstaklega er vikið að því að þjóðir heimsins standi frammi fyrir stórum spurningum þegar kemur að Norðurslóðum. Þær snúi ekki síst að því hvernig auðlindanýting á svæðinu samrýmist markmiðum um að draga úr olíunotkun og losun koltvísýrings út í andrúmsloftið. Blaðið segir raunar að nýting olíuauðlinda á svæðinu sé um margt prófsteinn á það hvernig orkunotkun heimsins eigi að þróast, þar sem umhverfisvænni orkugjafar séu vannýttir víða um heim og sterk rök séu fyrir því ganga fram af hófsemd þegar kemur að olíuvinnslu á svæðinu. Í leiðara blaðsins er í reynd gengið lengra, og sterklega varað við því að olíuvinnsla fari of hratt af stað og að fyrirtæki fái svo til óáreitt, á grundvelli rannsóknarleyfa, að hefja vinnslu á svæðinu. Þó margt bendi til þess að „fjársjóð“ sé að finna á svæðinu þá gæti nýting hans haft mikil neikvæð umhverfisleg áhrif fyrir komandi kynslóðir.