Mikið uppnám fyrir lítið innihald Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar 3. október 2026 10:30 Það var full ástæða til að endurskoða námsmat við lok grunnskóla. Ráðuneytið hafði sjálft sýnt fram á mikinn mun á einkunnadreifingu milli skóla. Vandinn virtist skýr; hvernig tryggjum við að sama hæfni nemanda sé metin með sambærilegum hætti óháð skóla? Eða vorum við ekki að meta hæfni í samræmi við námskrá heldur að tryggja skiljanlega einkunn óháð því á hverju hún byggði? Skólakerfið dælir út of miklum upplýsingum til foreldra sem fá skilja en vilja vonandi engu að síður. Þess vegna veldur niðurstaðan nú gríðarlegum vonbrigðum. Vandinn var aldrei hvort einkunnin hét B eða 7 heldur hvort hún þýddi það sama milli skóla og sýndi fram á hæfni. Að skipta bókstaf út fyrir tölustaf tryggir ekki meira samræmi. Fyrst 1–10. Svo 4–10. Svo bæði en mismunandi. Ferlið hefur auk þess verið óþarflega ruglingslegt í meira lagi. Í ágúst sl. var boðaður einkunnakvarðinn 1–10, tæpum tveimur mánuðum síðar er hann orðinn 4–10, á meðan áfram má nota 1–10 á einstökum prófum. Sama tala getur því haft mismunandi merkingu eftir því hvar hún birtist. Skýrara kerfi sem þarf að útskýra Kerfi sem átti að verða skýrara þarf strax töluverðar skýringar. Undir þessu stendur hæfnimiðað námsmat að verulegu leyti áfram. Raunverulega verkefnið er enn það sama; skýrari matsviðmið, samræmdari túlkun þeirra og að sambærileg frammistaða fái sambærilegt mat milli skóla. Breytingin sem engu breytir Eftir miklar yfirlýsingar, óvissu og breytingar á breytingunum stendur því kjarninn eftir. Vandinn var ekki að við kölluðum ósamræmið B. Vandinn var ósamræmið. Að kalla það 7 leysir það ekki. Það sem átti að einfalda og skýra námsmatið varð sjálft að breytingu sem þurfti sífellt að breyta og skýra. Þegar fagfólkið þarf að bjarga breytingunni Eins óvönduð vinnubrögð og hægt er að hugsa sér hjá ráðherra og ráðuneyti menntamála meðan Miðstöð menntunar og skólaþjónustu sem reynir að bjarga málum af fagmennsku. Höfundur er kennari og skólastjórnandi. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Hjálmar Bogi Hafliðason Skóla- og menntamál Mest lesið Af hverju er ríkisstjórninni svona illa við landsbyggðina… Sigríður Ólafsdóttir Skoðun Aðförin gegn landsbyggðinni Fjóla St. Kristinsdóttir Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir Skoðun Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason Skoðun Loftbrúin á að jafna aðstöðumun – ekki auka hann Jóhanna Lilja Eiríksdóttir Skoðun Börn bíða eftir hjálp á meðan stjórnvöld ræða einkunnir Kristín Kjartansdóttir Skoðun Hallalaus fjárlög mega ekki kosta farsæld barna Sveitarstjórnarfólk Framsóknar Skoðun Þversögnin í menntamálum Helga María Pálsdóttir Skoðun Kröfurnar standa enn Georg Páll Skúlason Skoðun Bráðum verðum við ósýnileg Ágúst Mogensen Skoðun Skoðun Skoðun Þekkingin hefur aukist en hvað með þjónustuna? Hanna Birna Valdimarsdóttir skrifar Skoðun Læsisáætlun án bóka Álfhildur Leifsdóttir,Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir skrifar Skoðun Það er kominn tími á löggjöf um dánaraðstoð á Íslandi Ingrid Kuhlman skrifar Skoðun Aðförin gegn landsbyggðinni Fjóla St. Kristinsdóttir skrifar Skoðun Protocol 35: Could Iceland be right after all? Carl Baudenbacher skrifar Skoðun Nei nú stækkar nefið þitt Gosi.. sönn frásögn Sonja Lind Eyglóardóttir skrifar Skoðun Við getum ekki mælt okkur út úr vandanum Íris E. Gísladóttir skrifar Skoðun Fjölskyldulíf á eigin ábyrgð Svanfríður Bergvinsdóttir,Elsa Hrönn Gray Auðunsdóttir skrifar Skoðun Loftbrúin er fjárfesting í landsbyggðunum Rögnvaldur Guðmundsson skrifar Skoðun Loftbrúin á að jafna aðstöðumun – ekki auka hann Jóhanna Lilja Eiríksdóttir skrifar Skoðun Bruninn á Stuðlum og ábyrgð ríkisins Salvör Nordal skrifar Skoðun Af hverju er ríkisstjórninni svona illa við landsbyggðina… Sigríður Ólafsdóttir skrifar Skoðun Mannréttindi eru ekki góðvild — þau eru góð stefna Björn Leví Gunnarsson skrifar Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar Skoðun Börn bíða eftir hjálp á meðan stjórnvöld ræða einkunnir Kristín Kjartansdóttir skrifar Skoðun I'm simply the best, better than all the rest...: Skýrt markmið, óskýr framkvæmd og enn ein útgáfan Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar Skoðun Hallalaus fjárlög mega ekki kosta farsæld barna Sveitarstjórnarfólk Framsóknar skrifar Skoðun Bráðum verðum við ósýnileg Ágúst Mogensen skrifar Skoðun Sameinuðu þjóðirnar í 81 ár: Lýðræði og mannréttindi verja sig ekki sjálf Eva Harðardóttir,Erlingur Erlingsson,Helen María Ólafsdóttir,Páll Ásgeir Davíðsson,Rakel Anna Boulter,Viktoría Valdimarsdóttir,Þorvarður Atli Þórsson,Þórður Kristinsson skrifar Skoðun Kröfurnar standa enn Georg Páll Skúlason skrifar Skoðun Stígum inn, konur eiga ekki að þurfa að herða sig Jakob Tryggvason skrifar Skoðun America First – eða America Alone? Gestur Valgarðsson skrifar Skoðun Þversögnin í menntamálum Helga María Pálsdóttir skrifar Skoðun Sátt um hvað? Ofbeldi er ekki ágreiningur Inga Valgerður Henriksen Bergdal skrifar Skoðun Er samþykki skálkaskjól fyrir skepnuskap ? Magnea Marinósdóttir skrifar Skoðun Ósýnileg hamlandi einkenni – þegar baráttan sést ekki Sigrún Heimisdóttir skrifar Skoðun Íslendingar kusu fátækt og einangrun þann 29. ágúst 2026 Jón Frímann Jónsson skrifar Skoðun Innviðirnir verða að ráða hraðanum Eggert Guðmundsson skrifar Skoðun Falleinkunn fyrir Heima-dæmi Sigurður Sævarsson skrifar Skoðun 7 er ekki lengur 7 Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir,Álfhildur Leifsdóttir skrifar Sjá meira
Það var full ástæða til að endurskoða námsmat við lok grunnskóla. Ráðuneytið hafði sjálft sýnt fram á mikinn mun á einkunnadreifingu milli skóla. Vandinn virtist skýr; hvernig tryggjum við að sama hæfni nemanda sé metin með sambærilegum hætti óháð skóla? Eða vorum við ekki að meta hæfni í samræmi við námskrá heldur að tryggja skiljanlega einkunn óháð því á hverju hún byggði? Skólakerfið dælir út of miklum upplýsingum til foreldra sem fá skilja en vilja vonandi engu að síður. Þess vegna veldur niðurstaðan nú gríðarlegum vonbrigðum. Vandinn var aldrei hvort einkunnin hét B eða 7 heldur hvort hún þýddi það sama milli skóla og sýndi fram á hæfni. Að skipta bókstaf út fyrir tölustaf tryggir ekki meira samræmi. Fyrst 1–10. Svo 4–10. Svo bæði en mismunandi. Ferlið hefur auk þess verið óþarflega ruglingslegt í meira lagi. Í ágúst sl. var boðaður einkunnakvarðinn 1–10, tæpum tveimur mánuðum síðar er hann orðinn 4–10, á meðan áfram má nota 1–10 á einstökum prófum. Sama tala getur því haft mismunandi merkingu eftir því hvar hún birtist. Skýrara kerfi sem þarf að útskýra Kerfi sem átti að verða skýrara þarf strax töluverðar skýringar. Undir þessu stendur hæfnimiðað námsmat að verulegu leyti áfram. Raunverulega verkefnið er enn það sama; skýrari matsviðmið, samræmdari túlkun þeirra og að sambærileg frammistaða fái sambærilegt mat milli skóla. Breytingin sem engu breytir Eftir miklar yfirlýsingar, óvissu og breytingar á breytingunum stendur því kjarninn eftir. Vandinn var ekki að við kölluðum ósamræmið B. Vandinn var ósamræmið. Að kalla það 7 leysir það ekki. Það sem átti að einfalda og skýra námsmatið varð sjálft að breytingu sem þurfti sífellt að breyta og skýra. Þegar fagfólkið þarf að bjarga breytingunni Eins óvönduð vinnubrögð og hægt er að hugsa sér hjá ráðherra og ráðuneyti menntamála meðan Miðstöð menntunar og skólaþjónustu sem reynir að bjarga málum af fagmennsku. Höfundur er kennari og skólastjórnandi.
Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir Skoðun
Skoðun Fjölskyldulíf á eigin ábyrgð Svanfríður Bergvinsdóttir,Elsa Hrönn Gray Auðunsdóttir skrifar
Skoðun Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir skrifar
Skoðun I'm simply the best, better than all the rest...: Skýrt markmið, óskýr framkvæmd og enn ein útgáfan Hjálmar Bogi Hafliðason skrifar
Skoðun Sameinuðu þjóðirnar í 81 ár: Lýðræði og mannréttindi verja sig ekki sjálf Eva Harðardóttir,Erlingur Erlingsson,Helen María Ólafsdóttir,Páll Ásgeir Davíðsson,Rakel Anna Boulter,Viktoría Valdimarsdóttir,Þorvarður Atli Þórsson,Þórður Kristinsson skrifar
Við krefjumst þess að þolendur segi frá. En er kerfið tilbúið að hlusta? Herdís Ósk Sveinsdóttir Skoðun