Vefurinn kom á undan fé­laginu

Tímalínan

Heimasíðunni aframisland.is var hleypt af stokkunum 1. júlí 2026, sama morgun og stofntilkynning var send fjölmiðlum.[2] Samþykktir félagsins Áfram Ísland – þjóðaratkvæðagreiðsla 2026 voru undirritaðar rafrænt af stjórnarmönnum frá kl. 23:14 það sama kvöld fram til morguns 2. júlí, og félagið var skráð í fyrirtækjaskrá síðdegis 2. júlí.[1][9] Opinber kynningarfundur var haldinn í Sjálfstæðissalnum við Austurvöll 6. júlí.[2] Vefurinn kom sem sagt á undan félaginu – með skjalfestum tímastimplum.

Lénið sjálft á sér lengri sögu. Samkvæmt rétthafaskrá ISNIC er aframisland.is skráð á Pipar auglýsingastofu ehf. (Pipar\TBWA) frá 13. janúar 2014. Stofan er rétthafi, tengiliður rétthafa og greiðandi lénsins. Skráningunni var síðast breytt 28. júní 2026 – fjórum dögum fyrir stofnun félagsins og þremur dögum fyrir stofntilkynninguna.[3]

Röðin er því þessi:

Vefur, lén og útlit voru tilbúin áður en félagið var til. Félag sem ekki er til getur hvorki pantað vef né greitt fyrir hann. Einhver annar gerði það.

Hver borgar?

Forsvarsmenn félagsins sögðu í upphafi að hreyfingin væri ófjármögnuð og yrði rekin á styrkjum.[4] Á sama tíma hafði félagið, samkvæmt auglýsingasafni Meta, varið um tífalt meira í auglýsingar á Facebook og Instagram en Já til að sjá fram til 14. ágúst.[5] Andstæðingar félagsins áætluðu í Pallborði Vísis 18. ágúst að það hefði úr 200–300 milljónum króna að spila; fulltrúi Áfram Íslands svaraði því ekki.[6]

Auglýsingastofa á og greiðir fyrir lénið sem félagið starfar undir. Það eitt segir ekki hver greiðir stofunni. Það getur verið félagið sjálft – sem er þá ekki ófjármagnað – styrktaraðili sem greiðir beint til stofunnar framhjá bókhaldi félagsins, eða stofan sjálf. Enginn þessara möguleika hefur verið staðfestur eða útilokaður, því félagið hefur ekki svarað.

Nauðsynlegt er að taka fram að lénið er ekki nýtt: annað og óskylt félag, Áfram Ísland ehf., stofnað 2003, notaði sama lén fyrir stuðningsklúbb landsliðsins árið 2004.[7] Pipar\TBWA hefur því að öllum líkindum átt lénið frá eldra verkefni og lagt það til. Það útskýrir hvers vegna lénið var til – en ekki hver greiðir fyrir notkun þess nú.

Rekstrarformið sem felur

Félagið er skráð sem félagasamtök (rekstrarform N1). Í yfirliti fyrirtækjaskrár segir að það „sé eingöngu félagasamtök og stundi ekki atvinnurekstur“.[1] Skráður tilgangur er fræðsla, greining og umræða um þjóðaratkvæðagreiðsluna.

Þetta val hefur afleiðingar. Stjórnmálasamtök mega ekki taka við hærri styrk frá einstaklingi en 550 þúsund krónum á ári, verða að birta styrki yfir 300 þúsund í ársreikningi og mega ekki taka við nafnlausum framlögum.[6] Félagasamtök lúta engu af þessu. Þau þurfa ekki að birta ársreikning, hafa engin styrkjaþök, ekkert bann við nafnlausum eða erlendum framlögum, og Ríkisendurskoðun hefur ekkert eftirlit með þeim. Sendinefnd ÖSE/ODIHR, sem heimsótti Ísland 14.–17. júlí, nefndi þennan gagnsæisskort sem einn helsta annmarka á undirbúningi atkvæðagreiðslunnar.[8]

Félagið hefur enga skráða framkvæmdastjórn. Stjórnarformaður og eini prókúruhafi er Halldór Benjamín Þorbergsson – sami maður og lýsti því ófjármögnuðu.[1][4] Í stjórn sitja auk hans fjórir meðstjórnendur.[1]

Samþykktir félagsins staðfesta myndina.[9] Samkvæmt 8. gr. má fjármagna starfsemina með „framlögum, styrkjum eða öðrum lögmætum fjármögnunarleiðum“ – ekkert þak, engin birtingarskylda, ekkert um uppruna. Samkvæmt 3. gr. nær félagið tilgangi sínum með því að safna upplýsingum, halda fræðslufundi og miðla með erindum og skýrslum; auglýsingar eru hvergi nefndar. Samkvæmt 10. gr. renna eignir við slit til „góðgerðarmála sem ákveðin verða á slitafundi“ – ótilgreint, og ákveðið af félagsmönnum sem enginn veit hverjir eru.

Ein grein samþykktanna vinnur þó gegn leyndinni. Samkvæmt 6. gr. skal halda aðalfund eigi síðar en 15. september, og á dagskrá hans skulu „reikningar lagðir fram til samþykktar“. Samkvæmt 4. gr. er hver sem styður tilgang félagsins og sótti um aðild félagsmaður. Þeir sem skráðu sig á aframisland.is eiga því rétt á að mæta og sjá reikningana. Spurningin „hver borgar?“ á sér svar í skjali sem félagið er skuldbundið til að leggja fram – fyrir eigin félagsmenn, ekki almenning.

Það sem ekki er vitað

Ekkert af ofangreindu sýnir lögbrot. Félagasamtök mega reka kosningabaráttu, auglýsingastofur mega eiga lén og einstaklingar mega styrkja málstað sinn nafnlaust. Það sem þetta sýnir er að íslensk lög gera ráð fyrir gagnsæi um fjármögnun stjórnmálasamtaka en ekki um fjármögnun þess sem ræður úrslitum í þjóðaratkvæðagreiðslu. Sú gloppa var notuð – og ákvörðunin um að nota hana var tekin áður en félagið varð til.

Spurningin er ekki hvort einhver hafi brotið reglur. Hún er hvers vegna reglurnar ná ekki til þess sem mestu skiptir.

Höfundur er verkfræðingur á eftirlaunum. 

Heimildir

Skatturinn – Fyrirtækjaskrá. Yfirlit lögaðila: Áfram Ísland – þjóðaratkvæðagreiðsla 2026, kt. 420726-1630. Sótt 6. september 2026. Skráð 02.07.2026; rekstrarform N1 – Félagasamtök; stjórn og prókúra.

mbl.is, 1. júlí 2026: „Áfram Ísland kýs sjálfstæði af björtum hug í ágúst“ (stofntilkynning, vefur í loftið, stofnfundur 6. júlí). Sjá einnig RÚV, 1. júlí 2026: „Jákvæðir nei-sinnar stofna Áfram Ísland“.

ISNIC – Rétthafaskrá íslenskra léna. Uppfletting á aframisland.is, 6. september 2026. Rétthafi: Pipar auglýsingastofa ehf.; skráð 13.01.2014; síðast breytt 28.06.2026.

RÚV, Rás 1 – Vikulokin, laugardaginn 11. júlí 2026: Snærós Sindradóttir og Halldór Benjamín Þorbergsson. Sbr. DV, 11. júlí 2026: „Snærós og Halldór Benjamín tókust á“.

Auglýsingasafn Meta (Meta Ad Library): Áfram Ísland og Já til að sjá. Staða 14. ágúst 2026. Sbr. Yngvi Ómar Sigrúnarson, „Að kaupa atkvæði þjóðar“, DV 18. ágúst 2026.

Vísir, 18. ágúst 2026: „Andstæðingar segja að Áfram Ísland hafi úr allt að 300 milljónum að spila“ (Pallborðið; reglur um styrki til stjórnmálasamtaka).

KSÍ, 3. júní 2004: „Áfram Ísland klúbburinn“ (vísar á www.aframisland.is). Skatturinn – Fyrirtækjaskrá: Áfram Ísland ehf., kt. 660603-3010.

ÖSE/ODIHR – Skýrsla um undirbúning þjóðaratkvæðagreiðslunnar á Íslandi, birt 31. júlí 2026.

Skatturinn – Fyrirtækjaskrá. Samþykktir Áfram Ísland – þjóðaratkvæðagreiðsla 2026, samþykktar á stofnfundi 01.07.2026, rafrænt undirritaðar 1.–2. júlí 2026; tilkynning um prókúru dags. 02.07.2026. Sótt 6. september 2026.