Minkasynd Fram­sóknar- og Sjálf­stæðis­flokks

Þingmenn Miðflokksins, Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins vilja nú sérstakt átak gegn mink í íslenskri náttúru og aukið opinbert fé til verkefnisins.

En áður en við skattgreiðendur erum enn einu sinni látnir greiða fyrir loðdýraræktina, væri ekki skynsamlegri nálgun að binda endi á loðdýrarækt og banna innflutning minka til landsins? Það er nefnilega undarlegt að lýsa minknum sem svo alvarlegu umhverfisvandamáli að kalla þurfi eftir auknum fjárframlögum vegna hans en um leið halda opnum möguleikanum á áframhaldandi ræktun og innflutningi.

Best er að byrja á byrjuninni.

Minkurinn var fluttur til landsins árið 1931 til loðskinnaframleiðslu. Vera ameríska minksins í íslenskri náttúru er því afleiðing mannlegrar og pólitískrar ákvörðunar, ákvörðunar sem tekin var þrátt fyrir viðvaranir.

Árið 1932 varaði náttúrufræðingurinn Guðmundur G. Bárðarson við frekari innflutningi minka og þeim afleiðingum sem villtur minkastofn gæti haft fyrir íslenskt fuglalíf. Lítið var gert úr áhyggjum hans.

Framhaldið þekkjum við. Minkar sluppu úr haldi, lifðu íslenskan vetur af, fjölguðu sér og dreifðust um landið. Skömmu síðar var hið opinbera farið að verja fjármunum í að fást við dýrið. Þann reikning hefur almenningur greitt síðan. Og ekki nóg með það: loðdýraræktin sjálf hefur jafnframt notið ríkulegs opinbers stuðnings í gegnum tíðina.

Framsóknarflokkurinn ber sérstaka ábyrgð. Fyrsti innflutningur minks átti sér stað árið 1931 í tíð Framsóknarstjórnar og loðdýrarækt naut opinbers stuðnings. Þegar stjórnmálamenn tókust síðan á um það á Alþingi árið 1948 hver bæri ábyrgð á „minkasyndinni“ var því haldið fram að minkurinn hefði verið fluttur inn í tíð Framsóknarstjórnarinnar 1927–1931. Jónas Jónsson frá Hriflu svaraði einfaldlega: „Þá er rétt sagt frá.“

Árið 1951 var síðan lagt bann við nýjum minkabúum og gert ráð fyrir að þáverandi minkaeldi legðist af innan fárra ára vegna þess tjóns sem hafði orðið. En banninu var síðar aflétt.

Þegar rætt var um að heimila minkaeldi að nýju sagði sjálfstæðismaðurinn Ásberg Sigurðsson á Alþingi árið 1968 að jafnvel þótt minkur slyppi ætti hann eftir að „aðlaga sig íslenzkri náttúru og lifa af íslenzkan vetur“. Hann kallaði andstöðu við minkaeldi „tilfinningamál“ og sagði:

„Eins og menn eru á móti bjór, eru menn á móti mink.“

Ári síðar var minkaeldi heimilað að nýju.

Og nú, tæpri öld eftir fyrsta innflutninginn, talar síðasti minkabóndi landsins um að fá fleiri dýr til landsins til að halda ræktuninni áfram.

Þingmenn sem telja mink svo alvarlegt vandamál að rétt sé að verja auknu almannafé í að sporna við honum hljóta jafnframt að beita sér gegn því að fleiri minkar verði fluttir til landsins og fyrir því að þeirri starfsemi sem kom vandanum af stað verði lokið.

Minkurinn er ekki skrímslið í þessari sögu. Það vorum við mannfólkið sem fluttum hann hingað, lokuðum hann í litlu búri og ræktuðum fyrir feld. Þegar dýrin sluppu og afleiðingarnar komu í ljós voru það náttúran og dýrin sjálf sem urðu að gjalda.

Það skýtur því skökku við að bregðast nú við afleiðingum slæmra ákvarðana manna með því að lýsa yfir „stríði“ við dýrið og gera áætlanir um tortímingu þess, án þess að byrja á byrjuninni og ráðast fyrst að rót vandans.

Kæru þingmenn: lærið af mistökum forvera ykkar. Lærið af sögunni.

Ekki ausa úr bátnum án þess að þétta gatið.

Höfundur er læknir.