Evrópuherinn og hlutur Ís­lendinga

Í kjölfar greinar undirritaðs, Evrópher, vígbúnaður og herskylda, í Morgunblaðinu 30. júlí sl. hefur orðið nokkur umræða á netinu og nú síðast í nýlegri grein Svans Sigurbjörnssonar hér á Vísi.

Með aðild að Evrópusambandinu er ekki tjaldað til einnar nætur, heldur áratuga, ef ekki árhundruða. Um er að ræða framsal stórs hluta stjórnvalds úr landi og óvíst er með möguleika á því að endurheimta það. Auk þess að athuga núverandi stöðu mála, er því mikilvægt að gera sér grein fyrir hvert sambandið stefnir og hvaða viðhorf ríkja í sambandinu, að því leyti sem það er hægt. Þótt deilt sé um að hvaða marki sambandið sé lýðræðislegt má ætla að stefna þess taki til langframa að einhverju marki mið af viðhorfum og vilja íbúa þess.

Í stuttu máli er staðan sú að það er sterkur vilji í Evrópusambandinu til að hervæðast. Sá vilji nær frá almenningi upp í efstu valdalög. Evrópuþingið hefur ályktað um málið með miklum meirihluta. Evrópusambandið hefur skrifað vopnainnkaupalista og stýrir ýmsum þáttum fjármála í því sambandi. Aðildarríkin munu halda vopnunum til haga, a.m.k. til að byrja með. Upphæðirnar sem um ræðir eru himinháar, síðasta 4 ára áætlun mundi þýða um 50 milljarða íslenskra króna fyrir Ísland á ári, ef Ísland væri innanborðs.

Fjölmörgum spurningum er enn ósvarað varðandi hervæðingu Evrópusambandsins. Sumum þeirra verður eflaust svarað á næstu árum, en það er óháð aðildarferli Íslands, ef af því verður. Við vitum til dæmis ekki hverjir munu bera vopnin. Við vitum þó að sambandið og íbúar aðildarríkja þess telja herskyldu eðlilegan valkost.

Það er vægast sagt sérkennilegt að vilja ganga í Evrópusambandið í þeirri trú að hervæðing þess nái aldrei fram að ganga, þvert á vilja almennings, Evrópuþingsins og fjölda valdamanna innan sambandsins. Ekki er síður vafasamt að festa trú á að að Ísland geti um aldur og ævi staðið utan við hernaðarbrölt sambandsins, ef það gengur í það, bæði hvað varðar beina þátttöku og að borga reikningana. Sjálfsagt er í því sambandi að hafa í huga að stjórnvald sambandsins gagnvart aðildarríkjum og þegnum sambandsins er algerlega ósambærilegt við það sem tengist aðild að Nató.

Höfundur er formaður Heimssýnar, félags um fullveldi Íslands.