Það borgar sig að skoða kostina

Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra skrifaði á Facebook 9. júlí að ekki væri skynsamlegt að berjast gegn samningi sem ekki hefði enn verið gerður og bætti síðan við: „Það borgar sig hins vegar alltaf að skoða kostina.“

Ég er sammála því. En einmitt þess vegna vaknar óhjákvæmilega spurningin: Hvers vegna er þá verið að gefa íslensku þjóðinni svo lítinn tíma til að skoða kostina?

Enginn veit hvernig hugsanlegur aðildarsamningur Íslands að Evrópusambandinu myndi líta út. Það er eðli samningaviðræðna. En það þýðir ekki að við vitum ekkert um það ferli sem þjóðin er nú beðin um að samþykkja.

Við höfum áður farið í aðildarviðræður og fyrir liggja bæði samningsrammi Íslands og fjölmörg opinber gögn frá Evrópusambandinu um hvernig aðildarferlið er skipulagt og hvert markmið þess er. Þjóðin er því ekki aðeins að taka afstöðu til þess að fá frekari upplýsingar heldur einnig til þess hvort hefja eigi að nýju umfangsmikið aðildarferli.

Einmitt þess vegna skipta tímamörkin máli.

Forseti Alþingis, Þórunn Sveinbjarnardóttir, hefur sjálf bent á að ákvörðun um aðild að Evrópusambandinu sé sambærileg að mikilvægi við aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu árið 1949 og varnarsamninginn við Bandaríkin árið 1951. Ef það mat er rétt þá hlýtur þjóðin að eiga rétt á yfirvegaðri og vandaðri umræðu.

Í stað þess virðist ríkisstjórnin ætla að láta þessa umræðu fara fram á örfáum vikum yfir hásumarið. Það er erfitt að sjá hvernig það samrýmist þeim orðum ráðherrans að það borgi sig að skoða kostina. Því stærra sem málið er, þeim mun ríkari ástæða er til að vanda umræðuna.

En til þess að þjóð geti raunverulega skoðað kostina þarf hún ekki aðeins að fá að kjósa. Hún þarf líka að fá nægan tíma til að kynna sér málið, ræða það og ígrunda afleiðingar þess. Það er sú umræða sem ég tel að Íslendingar eigi skilið áður en þeir ganga að kjörborðinu.

Ég tek því undir með dómsmálaráðherra um eitt: Það borgar sig að skoða kostina. En til þess þarf þjóðin fyrst að fá raunverulegt tækifæri til þess.

Höfundur er lögmaður.