Hræðslubandalag elítunnar í fílabeinsturninum

Sveinn Atli Gunnarsson skrifar 2. júlí 2026 12:11

Það er ákveðin listgrein fólgin í því að skrifa heila grein þar sem nánast hver einasta málsgrein byggir á annaðhvort útúrsnúningi, hálfsannleik eða beinum mýtum. En þegar rýnt er í málflutning sumra þeirra sem berjast sem heitast gegn því að íslenska þjóðin fái einfaldlega að sjá hvað er í boði í samningi við Evrópusambandið, kemur í ljós ákveðið mynstur. Það er gamalkunnugt mynstur hræðsluáróðurs sem á að koma í veg fyrir að almenningur fái upplýsingar.

Nýleg skrif Jóns Péturs Zimsen, þingmanns Sjálfstæðisflokksins, eru skólabókardæmi um þessa tækni. Þar er dregin upp heimsendakennd mynd þar sem allt fer í bál og brand ef við skyldum nú taka upp á því að segja já til að sjá ESB-samning í ágúst. Okkur er sagt að varnarsamstarf við Bandaríkin (sem er tvíhliða og óháð ESB) fari í uppnám. Okkur er sagt að ESB-her sé á leiðinni (sambandið er ekki með her). Og það sem fáránlegast er: því er haldið fram að stjórnvöld haldi verðbólgu og vöxtum viljandi uppi til að neyða fólk til að segja já. O.s.frv.

Slíkar samsæriskenningar dæma sig í raun sjálfar. Þær lýsa fyrst og fremst miklu vantrausti á greind íslenskra kjósenda.

En af hverju er þessum mýtum dælt út? Svarið liggur í því hverjir það eru sem tala svona. Þetta er orðræða þeirra sem hafa það mjög gott í núverandi kerfi. Þetta eru talsmenn ákveðinnar elítu, ef svo má segja, stjórnmálamanna og hagsmunaaðila, sem hagnast á einokun, tollamúrum, lokuðu umhverfi og sveiflum íslensku krónunnar. Fyrir þennan hóp er óbreytt ástand þægilegt. Fyrir þetta fólk er samkeppni, gagnsæi og evrópskt vaxtastig ógnun við eigin forréttindi.

Þess vegna er reynt að telja almenningi trú um að það sé „sjálfstæðisbarátta“ og „þjóðarstolt“ að búa við hæstu vexti í Evrópu. Þetta minnir mest á kappleik þar sem hrópað er „áfram Ísland“ af mikilli elju. Það á að vera merki um „yfirburðalífskjör“ að íslenskar fjölskyldur brenni laununum sínum í verðbólgubáli og greiði margfaldan toll af hversdagslegum matvælum miðað við nágranna okkar. Þegar elítan segir „Takk, en NEI takk“, þá er hún í raun að segja: „Við höfum það fínt, verið þið ekki að rugga bátnum.“

Að segja já í ágúst snýst ekki um að samþykkja blindandi inngöngu í eitt eða neitt. Það snýst um að sýna þann sjálfsagða lýðræðislega kjark að sækja samninginn, leggja hann á borðið og fá staðreyndir í staðinn fyrir hræðslusögur. Þegar öllu er á botninn hvolft á ákvörðunin nefnilega að vera í höndum þjóðarinnar, en ekki fárra útvaldra sem vilja stýra umræðunni með því að snúa út úr raunveruleikanum.

Leyfum samningnum að líta dagsins ljós. Það er almenningur í þessu landi sem á að eiga síðasta orðið, ekki elítan sem óttast breytingar. Segjum Já til að SJÁ.

Höfundur er í loftslagshópnum París 1,5 sem berst fyrir því að Íslandi leggi sitt af mörkum til að leysa loftslagsvandann svo og sérlegur áhugamaður um Já við ESB-viðræðum.