„Virðist vera ein­hvers­konar gamal­dags sjómennskuhefndaraðgerð“

Það var laust fyrir klukkan átta í gærkvöldi sem Hvalur 9 lagði að bryggju í Hvalfirði, rúmum þremur og hálfum tímum eftir að skipið lagði af stað úr Reykjavíkurhöfn með mótmælandann Hólmstein Harðarson um borð en hann hafði komið sér fyrir í tunnu skipsins fyrr um daginn. Þegar skipið bar að bryggju í Hvalfirði mátti sjá skipverja hanga við tunnuna, einn heldur utan um Hólmstein. 

Samkvæmt upplýsingum frá lögreglunni á Vesturlandi fór varðstjóri á vegum embættisins upp í körfubíl og til Hólmsteins og tók um klukkutíma að sannfæra hann um að koma niður úr tunnunni í Hvalfirði. Hann var ekki handtekinn, heldur var honum þaðan skutlað á Kjalarnes þar sem Hvalavinir tóku við honum og skutluðu honum heim. Lögreglan segir að ekki hafi verið óskað eftir aðstoð lögreglu, hvorki á Vesturlandi né í Reykjavík, því standi ekki til að rannsaka málið sérstaklega. Ekki hefur náðst í Kristján Loftsson framkvæmdastjóri Hvals vegna málsins. Katrín Oddsdóttir lögmaður Hólmsteins segist hugsi vegna málsins.

„Vegna þess að það sem gerist í gær er það að það náttúrulega á sér stað ákveðið lögbrot sem allir eru meðvitaðir um, þegar þessi ungi maður klifrar þarna upp í þetta mastur og við höfum séð þetta áður og við vitum alveg nákvæmlega hvernig dómstólar líta á þessa gjörð, þetta er bara talið lögbrot. En svo gerist það í kjölfarið að framkvæmt er annars konar lögbrot, að ég tel, það er að segja að hann er einhvern veginn án þess að hann sé fullkomlega meðvitaður um það skráður sem farþegi og það er bara siglt af stað með hann,“ segir Katrín. 

„Og þetta virðist vera einhverskonar svona gamaldags sjómennskuhefndaraðgerð sem ég held að fólk hafi ekki hugsað alveg til enda, að láta hann dúsa þarna og svo sér maður í athugasemdakerfum mjög mikla heift sem hlaupin er skyndilega í íslensku þjóðina, sem er leiðinlegt að sjá þar sem það er bara að hann hafi nú bara átt þetta skilið og að þetta sé bara hið besta mál og hvort eigi ekki bara að henda honum fyrir borð nánast. Þessi athugasemdakerfi voru hræðileg.“

Ljóst sé að Hólmsteini hafi verið ótrúlega kalt, hann hafi ekki verið vel búinn. Katrín segir á ferðinni ungan mann sem hafi ekki séð aðra leið en þessa til þess að mótmæla hvalveiðum. 

„Og svo þegar þeir sigla af stað þá verður honum bara mjög, mjög kalt. Þannig að hans líf og heilsa er sett í hættu til þess að svona einhvern veginn sanna fyrir honum hvað? Að hann eigi ekki að vera að mótmæla einhverju sem við vitum öll að eru veiðar sem standast ekki lög um velferð dýra og svo framvegis. Þannig að mér finnst þarna vera búið að snúa við bara öllu því sem heitir réttlæti í einum vettvangi. Það var alveg skýrt að hann gaf ekki leyfi fyrir því að vera skráður sem farþegi, hann vildi ekki að það yrði lagt af stað með hann.“

Ekki sé hægt að jafna út eitt lögbrot með því að grípa til annars lögbrots og setja líf og heilsu manneskju í hættu sem reyni að nýta sér stjórnarskrárvarinn rétt sinn til tjáningar. Hún segir undarlegt að lögregla hafi ekki verið kölluð til strax.

„Hvað ætlaði Hvalur hf. að gera ef þessi maður myndi detta niður á miðri leið einhvers staðar milli Reykjavíkur og Hvalfjarðar? Hvernig ætluðu þau að hjálpa honum ef hann hefði byrjað að klifra þarna í mastrið, af stað án þess að vera öruggur? Það er tekin áhætta með líf hans og limi án þess það viti nokkur hvort hann sé að segja rétt deili á sér, hvort það sé í lagi með hann andlega eða líkamlega eða neitt og í ljós kemur að þegar siglt er af stað þá er þetta bara áhættuaðgerð fyrir hans líkamlegu heilsu, enda er einhver áhafnarmeðlimur kominn þarna upp til að reyna að halda á honum hita af því að hann er bara settur í alvarlegar aðstæður og þess vegna þurftu þeir að sigla svona hægt. Það að lögreglan sé ekki kölluð til finnst mér vera vítavert.“

Hún hafi sjálft hringt í lögreglu, sem Katrín segir hafa staðið sig vel á vettvangi og í framkomu við Hólmstein. Ljóst sé að gera hefði þurft hlutina öðruvísi í gær.

„En þegar manneskja er í svona aðstæðum, þá þarf að koma fólk sem kann vel til verka og hjálpa henni niður. Það þýðir ekki bara að sigla af stað og vona það besta. Og þetta er einhvers konar birtingarmynd af ákveðinni hörku sem er að færast inn í okkar samfélag, held ég, því miður. Og maður sér það á þessum athugasemdakerfum og annað að við þurfum svolítið að fara að anda út um nefið og hérna og reyna að ná einhverri eðlilegri jarðtengingu aftur í það hvað er eðlilegt að gera við fólk sem við erum ósammála og hvað ekki.“

Telurðu tilefni til þess að hann leiti réttar síns?

„Ég hef ekki átt samtal við hann í slíka veru en ég veit alveg að þeim sem er kennt sjómennsku, þeim er ekki kennt að það sé eitthvað léttvægt að taka fólk og breyta því með farþega og sigla af stað, alveg óháð því hvað viðkomandi manneskja hefur gert, vegna þess að það eru ákveðnar öryggisreglur, það þarf að kynna fyrir fólki hvernig það á að bregðast við ef það verður einhver háski og annað. Þarna er bara verið að taka óþarfa áhættu, að því er virðist í einhverjum pirringi gagnvart því að einhver leyfi sér að sýna tjáningu gegn veiðum sem eru ólöglegar.“