Eigin­leikar góðs leið­toga

Leiðtogafræðin hafa þróast mikið á síðustu áratugum og fjölmargar kenningar og nálganir hafa verið settar fram til að útskýra hvað gerir einstakling að áhrifaríkum leiðtoga. Þrátt fyrir að fræðimenn leggi mismunandi áherslur á einkenni, hegðun eða aðstæður leiðtoga, sýna rannsóknir að ákveðnir eiginleikar birtast síendurtekið hjá þeim leiðtogum sem ná góðum árangri og njóta trausts þeirra sem þeir leiða.

Einn mikilvægasti eiginleiki góðs leiðtoga er heiðarleiki og trúverðugleiki. Leiðtogar sem starfa af heilindum og samræmi er milli orða og athafna skapa traust innan hópsins. Traust er nefnilega grundvallarforsenda árangursríkrar forystu þar sem starfsfólk þarf að geta treyst því að leiðtoginn standi við skuldbindingar sínar og taki ákvarðanir af sanngirni. Rannsóknir sýna að heiðarleiki er sá eiginleiki sem starfsfólk nefnir oftast þegar spurt er um mikilvægustu einkenni leiðtoga.

Framtíðarsýn og hæfni til að miðla henni er annar lykilþáttur í árangursríkri forystu. Góðir leiðtogar hafa skýra sýn á markmið og stefnu fyrirtækja og stofnanna og geta miðlað þeirri sýn á þann hátt að aðrir skilji hana og vilji taka þátt í að ná henni fram. Leiðtogar í breytinga- og umbótaferli byggja árangur sinn meðal annars á hæfni til að hvetja fólk til að horfa út fyrir eigin hagsmuni og vinna að sameiginlegri framtíðarsýn.

Jafnframt skiptir miklu máli að leiðtogar búi yfir hæfni til að byggja upp tengsl og sýna samkennd. Mannleg samskipti eru kjarninn í öllu leiðtogastarfi og því þurfa leiðtogar að geta hlustað af athygli, sýnt skilning og tekið mið af sjónarmiðum annarra. Oft er bent á að tilfinningagreind sé einn mikilvægasti þátturinn í árangursríkri forystu. Leiðtogar sem hafa góða sjálfsvitund, sjálfstjórn og félagsfærni eiga auðveldara með að mynda traust tengsl og stuðla að jákvæðu starfsumhverfi.

Ákvarðanataka og ábyrgð eru einnig meðal mikilvægustu eiginleika leiðtoga. Í starfi stjórnenda koma reglulega upp aðstæður þar sem taka þarf erfiðar ákvarðanir á grundvelli takmarkaðra upplýsinga. Árangursríkir leiðtogar forðast ekki slíka ákvarðanatökur heldur taka ábyrgð á þeim og afleiðingum þeirra. Bent er á að hæfni til að taka upplýstar ákvarðanir og bera ábyrgð á framkvæmd þeirra sé grundvallaratriði í því að skapa stöðugleika og trúverðugleika á vinnustöðum.

Loks er sveigjanleiki og hæfni til að læra sífellt mikilvægari eiginleiki í síbreytilegu samfélagi. Tækniframfarir, breytingar á vinnumarkaði og auknar kröfur um aðlögunarhæfni gera það að verkum að leiðtogar þurfa stöðugt að þróa þekkingu sína og endurmeta eigin starfshætti. Þeir leiðtogar sem ná bestum árangri til lengri tíma eru þeir sem geta lært af reynslu sinni, aðlagast breyttum aðstæðum og nýtt nýja þekkingu til að efla vinnustaðinn.

Þótt ekki sé til ein algild uppskrift að góðri forystu benda rannsóknir til þess að heiðarleiki, framtíðarsýn, samkennd, ábyrg ákvarðanataka og sveigjanleiki séu meðal mikilvægustu eiginleika árangursríkra leiðtoga. Þessir eiginleikar stuðla að trausti, samvinnu og árangri og skapa forsendur fyrir því að leiðtogar geti leitt einstaklinga og vinnustaði í gegnum bæði áskoranir og tækifæri. Það er því til mikils að vinna að vanda valið við ráðningu stjórnenda og að þeir þekki vel til fræðanna sem leiðtogun og stjórnun byggir á og tileinki sér þau. Því eftir höfðinu dansa jú limirnir.

Höfundur er stjórnandi til 20 ára.