Tón­listariðnaðurinn mikið til „klám og rúnk“

Menningarvaktin á Vísi er hlaðvarp þar sem Símon Birgisson tekur fyrir það sem er efst á baugi í íslenskri menningu. Bubbi var gestur Símonar í nýjasta þætti hlaðvarpsins þar sem þeir ræddu um nýju plötuna, Ég er ekki sá sem þú heldur ég er sá sem ég er, aukna einstaklingshyggju og stöðuna í tónlistariðnaðinum í dag. 

„Þessi titill á plötunni er sérstakur og langur,“ sagði Símon í byrjun þáttarins.

„Titillinn vísar í að ég er marglaga. Og ég er ekki sá sem þú heldur ég sé. Heldur sá sem ég er. Þann mann getur fólk í mínum innsta hring nálgast. En svo er það karakterinn Bubbi, þessi Bubbi sem fólk hefur fengið innsýn í. Fjölmiðlafígura, tónlistarmaðurinn, hvatvísi maðurinn og svo fær fólk einhverja mynd af mér og hefur í sínu innra landslagi,“ sagði Bubbi um plötuna.

Titillinn sé líka vísun í Bob Dylan og tónlistina frá sjötta áratug síðustu aldar. „Þetta var ótrúlega frjór áratugur. Og það sem var skrýtið og það sem var á skjön var það sem var vinsælast. Það var drifkrafturinn og það varð algjör sköpunarsprengja,“ sagði Bubbi

„Í dag erum við með markaðsvæðingu á hamfaraskala. Stór hluti af tónlistariðnaðinum er klám og rúnk. Hérna heima er svo mikið af drasli að maður fyllist nánast lotningu yfir því hversu blindir menn geta verið á sjálfa sig af því þeir hafa auto-tune, tölvu eða gervigreind.“

Enginn tekið eftir því þó guð hefði mætt

Símon nefndi þá að mannkynið væri að ganga í gegnum merkilega tíma, sumir segðu rokkið vera að deyja út og hugmyndin um samsköpun væri að breytast. Allir vinsælustu tónlistarmenn heims væru sóló-listamenn og því spurði hann Bubba hvort við værum að sigla inn í öld einstaklingsins.

„Já og líka nándarleysis. Við erum að sigla inn í öld einangrunar. Ég var í fermingu um daginn og það voru allir í símanum. Guð hefði getað mætt í ferminguna og það hefði enginn tekið eftir því. Þetta var alveg magnað að sjá. Það voru allir, fullorðnir og aðrir í símanum. Allir,“ sagði Bubbi.

„Þetta eru pólskiptin,“ hefði hann hugsað með sér. Þess vegna væru undur og stórmerki að fólk færi enn á tónleika og í leikhús „þó maður hafi áhyggjur af því að megnið af áhorfendum eru eldri kynslóðin – risaeðlurnar.“

Símon spurði hvort það væri ástæðan fyrir því að Bubbi kysi að vinna með ungu tónlistarfólki. Á nýjustu plötunni syngja bæði Diljá Pétursdóttir og Friðrik Dór og á síðustu árum hefur hann gert lög með Auði, Kristmundi Axel og GDRN.

„Þetta er karma. Um leið og ég varpa ljósinu á einhvern beini ég líka ljósinu á sjálfan mig. Ég græði á því að sjá þeirra tónlistarveröld með þeirra augum. Og ég fæ að sjá sjálfan mig með þeirra augum. Það fær mig til að hugsa upp á nýtt. Að vinna með ungu fólki er ljós í herberginu. Ekki myrkur. Og það finnst mér mjög mikilvægt. Núna er ég með risahljómsveit með ungum tónlistarmönnum sem ég er að æfa með fyrir tónleikana í júní. Það er gríðarlega mikilvægt að hlusta á unga fólkið og heyra hvað þau eru að gera. Inn á milli eru alveg brilljant hlutir,“ sagði Bubbi.

Lengi að skófla sér í gegnum sársaukann

Símon sagði nokkrar klassískar „Bubba-línur“ á plötunni, sjálfur hefði hann staldrað við textann í laginu „Ég er tilbúinn“ en þar syngur hann: „Konur og víma og mistök hins liðna, hver grætur“. Bubbi segir lagið byggja á hans eigin lífi.

„Þetta lag kemur frá Otis Redding. Ég man þegar ég heyrði „Sitting on the Dock of the Bay“ í fyrsta skipti í Kjósinni. Það breytti einhverju inn í mér. Hef oft sótt í þetta minni. Og mig langaði að gera lag sem hefði „soul-kenndan“ þunga, „brass“ og mikið „grúv“ en hefði líka ekki bara einhver orð heldur einhverja sögu,“ sagði Bubbi.

„Þarna er ég auðvitað bara að syngja um líf mitt, mistökin mín, nándarleysið sem ég er búinn að burðast með alveg síðan ég var misnotaður. Og hversu lengi ég var að komast í gegnum þann stað að geta skóflað mér í gegnum sársaukann. Mikið af lögunum eru að spegla þennan veruleika,“ sagði hann um lagið sem væri hans uppáhald á plötunni.

Bubbi sagði það skemmtilegasta við tónlistina vera að leita að hinni einu sönnu melódíu.

„Ég er að leita að einhverju sem mun aldrei rætast. Það er drifið mitt. Ég er endalaust að leita að bestu melódíunni. Mér finnst ég oft hafa fundið hana, hugsa að nú er ég með hana, en viku seinna fatta ég: „Nei, þetta er ekki nógu gott“,“ sagði hann.

„En uppáhald mitt er að búa til geggjaða melódíu sem allir geta sungið en svo fatta menn að textinn er um eitthvað allt annað en fegurð. Að splæsa saman einhverju dimmu í melódíu sem allir geta lært og sungið. „Rómeó og Júlía“ er bara um tvo sprautfíkla, og annar þeirra deyr, „Ástrós“ er um konu sem drepur manninn sinn og „Afgan“ um ást mína á kannabis.“

„Ef ég dey í fyrramálið þá er ég sáttur“

Bubbi fagnar sjötugsafmæli síðar á árinu og í tilefni af því hefur fimmtíu ára tónlistarferill hans verið krufinn í útvarpsþáttunum Bubbi og böndin á Rás 2 og svo stendur til að sýna sjónvarpsþætti á Rúv um bestu lög tónlistarmannsins. Símon nefndi að það væri tákn um Bubbi væri farinn að eldast og spurði hvort hann fyndi fyrir kalli tímans.

„Já, við komum og við förum. Ég var í námi hjá Guðríði Símonardóttur söngkonu og hún sagði alltaf: „Ef ég skyldi deyja.“ En það er ekki þannig. Það er þegar,“ sagði Bubbi.

„Hins vegar getum við borið ábyrgð á því hvernig við lifum. Ég finn að ég er að eldast. En það gerist hægt. Ég er með ótrúlegt drif og líkamlega á pari við fertugan mann. Hins vegar, þá er ég á einhverju rófi, ég gæti trúað því. Ég veit ég er að verða sjötugur en ég trúi því ekki, finnst það ekki stemma. Mér finnst ég bara staddur í einhverju Matrix-dæmi - mér líður eins og ég sé fertugur og kannski er það gjöf.“

Bubbi sagðist hafa þurft að þurft að horfast í augu við eigin dauðleika þegar hann lenti í slæmum veikindum fyrir nokkrum árum.

„Það rifnaði slagæð í hálsinum, var tvísýnt og ég fór í aðgerð. Ég vissi alveg að það var bæði og, ég man að ég hugsaði: „Ef ég dey í fyrramálið þá er ég sáttur.“ Ég fann það, ég var algjörlega slakur,“ sagði hann.

„Dauðinn og lífið eru ástfangið par og þú getur ekki aðskilið þau. Og þessa nótt á spítalanum samdi ég textann: „Þessi hárfína lína sem enginn virðist sjá er gatan sem lífið og dauðinn ganga á.“ Fyrir mér er dauðinn jafnfagur og lífið og jafnstórkostlegur. Og ég held að ótti okkar við dauðann sé bara lífsforritið í okkur. Dauðinn er bara frábært fyrirbæri og fólk sem er hrætt við hann er ekki að lifa lífinu.“

Grófu stríðsöxina eftir skærur vetrarins

Bubbi hefur skoðanir á mörgu og blandar sér reglulega í þjóðfélagsumræðuna. Í vetur blandaði hann sér í umræðu um leikhús, tók til varna fyrir Baltasar Kormák vegna gagnrýni Símonar á Íbúð 10B og velti því fyrir sér hvort Símon skrifaði gagnrýni því hann floppaði sjálfur í leikhúsinu.

„Ég pundaði aðeins á þig,“ sagði Bubbi við Símon um yfirlýsingar sínar fyrr í vetur.

„Og sumir spurðu hvort mér væri alvara að bjóða þér í þáttinn. En mig langar aðeins að rifja upp að fyrir um fjórtán árum ákvað ég að setja tappann í flöskuna. Og við töluðum saman í síma og þú sagðir við mig: „Símon, þetta er besta ákvörðun sem þú munt taka á ævinni.“ Þetta samtal hefur setið í mér. Þessi orð hafa reynst sönn,“ sagði Símon. 

„Þess vegna sagði ég við þá sem vöruðu mig við: „Ekki hafa áhyggjur, Bubbi getur skotið á mig og ég til baka en þegar maður lifir í andanum – þá er maður yfir svona þras hafinn“,“ bætti Símon við.

„Eitt er að hafa skoðun á einhverju. Ég get haft skoðun á Hannesi Hólmsteini en hann er samt manneskja og marglaga. Ég hef aldrei skilið þetta að við þurfum að fara í ofsafengnar skotgrafir og hatast út í fólk vegna þess að það segir eitthvað sem okkur líkar ekki eða skrifar eitthvað sem hentar okkur ekki. Ég er á þeim stað að mér finnst allir hafa rétt á að segja það sem þeir vilja og ef menn fara yfir mörk þá þarftu að vera maður til að viðurkenna það,“ sagði Bubbi þá.

Hann segir það sama gilda um edrúmennskuna.

„Við berum ábyrgð á henni og ef einhver þarna úti er í vandræðum með neysluna og heldur að það sé betra að vera í neyslunni þá segi ég bara: „Nei, það besta sem þú getur gert er að stoppa og leita þér hjálpar og það bíður þín geggjuð framtíð.“ Ég hélt ég gæti aldrei stundað kynlíf aftur því ég vissi ekki hvernig það var að stunda kynlíf öðruvísi en dópaður, kókaður eða stónd og ég man að það var að halda mér frá því í töluverðan tíma að verða edrú,“ sagði Bubbi.

„Salurinn ræður hvað þú spilar lengi“

Eftir útgáfu Ég er ekki sá sem þú heldur ég er sá sem ég er stefnir Bubbi á að spila hana á næsta ári í heild sinni með hljómsveit. Framundan eru afmælistónleikar og svo eru fleira efni handan við hornið.

„Ég er með tvær aðrar plötur klára, eina með Auði – sem hefur legið milli þilja og aðra sem er í vinnslu núna. Þetta er það sem ég geri. Það sem keyrir mig áfram,“ sagði Bubbi. 

„Á meðan salurinn hlustar þá ert þú á þeirri öldu. Salurinn ræður hvað þú spilar lengi. Ef orkan er í lagi þá gef ég hljómsveitinni merki og við höldum áfram að spila.“

Bubbi segir þetta samtal áhorfenda og listamannsins það mikilvægasta. Nái maður að soga fólk inn þá gerist töfrar.

„Tíminn hverfur. Það eru nokkrir hlutir sem stoppa tímann: Samfarir, laxveiði, leiklist og tónlist,“ sagði Bubbi að lokum.

Hlusta má á nýjasta þátt Menningarvaktarinnar á Tal.is og öllum helstu hlaðvarpsveitum. Auk þess að ræða við Bubba fékk Símon góða gesti til sín til að ræða stórmyndina Michael, Apex eftir Baltasar Kormák og umdeildan lista um bestu kvikmyndir aldarinnar.