Tíma­bært að ræða ein­hverfu kvenna

Þetta segir sálfræðingurinn Vigdís M. Jónsdóttir í aðsendri grein á Vísi, sem hefur vakið nokkra athygli á samfélagsmiðlum.

Í greininni segir Vigdís umræðu um einhverfu kvenna hafa aukist mikið á undanförnum árum, sérstaklega meðal fullorðinna sem fá greiningu seint á ævinni.

„Í áratugi var einhverfa skilgreind út frá drengjum, og rannsóknir og greiningarviðmið í kennslubókum voru byggð á því hvernig einhverfa birtist hjá ungum drengjum. Stúlkur féllu utan rammans — og fullorðnar konur enn frekar. Þrátt fyrir framfarir í greiningum og aukna þekkingu á taugabreytileika kvenna, glímir sífellt stærri hópur kvenna við áratugi af kvíða, þunglyndi, átröskun og hafa margar fengið rangar greiningar (t.d. persónuleikaröskun) án þess að fá nokkurn tíma rétt svör,“ segir Vigdís.

Hún segir að fyrir margar konur sé greining lykillinn að upplifun þeirra; skýring á því „hvers vegna ákveðnir hlutir voru alltaf erfiðari, hvers vegna félagsleg samskipti voru alltaf jafn lýjandi, og hvers vegna einföld dagleg verkefni gátu á stundum tekið alla orku frá þeim“.

Blómstra þegar þær fá að vera þær sjálfar

Grein Vigdísar er yfirgripsmikil og fróðleg, þar sem hún leitast við að útskýra hvers vegna færri stúlkur greinast með einhverfu en drengir og hvernig einhverfa birtist öðruvísi meðal stúlkna og kvenna.

Þar nefnir hún meðal annars að skynjun sé sterkari en hjá flestum, félagsleg samskipti lærð en ekki sjálvirk, áhugamál fá en djúp, þörfin fyrir fyrirsjáanleika mikil, tilfinningar sterkar, þreyta mikil eftir samskipti og líkamleg einkenni algeng.

Vigdís lýsir því einnig hvernig margar konur fela einhverfu sína í daglegu lífi, meðvitað eða ómeðvitað. Þá geti einhverfan haft djúpstæð áhrif á sjálfsmyndina.

„Að uppgötva einhverfu, hjá sjálfum sér eða einhverjum nákomnum, er ekki endapunktur. Það er upphaf. Upphaf þess að sjá sjálfan sig frá nýju sjónarhorni, að vinna úr áföllum, að gefa sér leyfi til að vera nákvæmlega sá sem maður er,“ segir Vigdís. „Tími er kominn til að einhverfa kvenna verði sýnileg innan heilbrigðis- og menntakerfis og að birtingarmynd hennar verði þekkt, ekki aðeins meðal sérfræðinga, heldur einnig meðal foreldra, kennara og kvennanna sjálfra. Það krefst víðsýni og þverfaglegrar hugsunar en fyrir þær sem hafa lifað í þögn árum saman getur það skipt sköpum.“

Hún segir konur með einhverfu blómstra þegar þær fá loksins að vera þær sjálfar, með stuðningi, skilningi og virðingu.

„Ef þú lest þetta og sérð sjálfa þig í lýsingunum, þá vil ég segja við þig: það er ekkert að þér. Þú ert ekki of mikið og þú ert ekki ein.“