Þegar jafn­réttis­sjónar­mið stjórn­mála­flokka bitna á fjár­hags­stöðu barnafjölskyldna

Hvenær varð það markmið í sjálfu sér að koma börnum sem allra fyrst frá foreldrum sínum og inn á leikskóla?

Nú er mínu þriðja og síðasta fæðingarorlofi að ljúka.

Ég hef farið í gegnum þetta áður og samt sit ég hér aftur með sömu tilfinningu.

Á mánudaginn á ég að mæta aftur til vinnu.

Ég upplifi mig tilneydda í að gera eitthvað sem ég vil ekki þegar ég ætti í raun að hafa val. En kerfið býður ekki upp á það.

Við tölum oft um jafnrétti. Og það skiptir máli.

En ég velti því fyrir mér hvort við séum stundum búin að gleyma sveigjanleikanum og fjölbreyttum aðstæðum fjölskyldna.

Mér finnst eins og áherslan í umræðunni sé fyrst og fremst á að koma börnum sem allra fyrst inn á leikskóla, frekar en að velta fyrir sér hvað hentar þeim og fjölskyldum þeirra best á þessum fyrstu árum.

Fyrstu tvö árin skipta miklu máli fyrir tengslamyndun, öryggi og þroska barna.

Samt virðist sú staðreynd stundum víkja fyrir kröfum vinnumarkaðarins.

Staðreyndin er einfaldlega sú að fókusinn er fyrst og fremst á að foreldrar komist sem fyrst aftur til vinnu.

En hvað með börnin sjálf?

Hvað með þeirra hagsmuni?

Nú virðist sem sveitarfélög keppist um að geta boðið börnum leikskólapláss sem allra fyrst. Eins og það sé sjálfgefið að það sé alltaf það besta fyrir alla, bæði börn og foreldra.

Á sama tíma virðist hins vegar vera miklu minni skilningur fyrir því að foreldrar vilji einfaldlega fá tækifæri til að vera lengur heima með börnunum sínum á þessum fyrstu árum sem koma aldrei aftur.

Og að fá stuðning til þess.

Slík stuðningskerfi gætu í raun létt á leikskólakerfinu sjálfu og aukið sveigjanleika fyrir fjölskyldur sem eru með mismunandi þarfir.

Það sem gleymist í umræðunni er líka það tímabil sem á sér stað eftir að fæðingarorlofi lýkur og þegar barn hefur ekki fengið úthlutað pláss á leikskóla. Það bitnar hvað mest á foreldrum þeirra barna sem lenda utan hefðbundinna innritunartíma leikskóla. Þarna er gat í kerfinu þar sem foreldrar eru þegar neyddir til að brúa bilið án tekna. Það er raunveruleikinn í dag óháð því hvaða skoðun fólk hefur á fyrirkomulaginu.

Hvað eiga þeir foreldrar að gera?

Á fólk einfaldlega að lifa á loftinu?

Þess vegna finnst mér mikilvægt að skoða fleiri leiðir, eins og heimgreiðslur til foreldra sem vilja vera lengur heima með börnum sínum.

Slíkar lausnir geta nýst þeim sem eru nú þegar launalausir heima með börn sem hafa ekki fengið leikskólapláss, til dæmis vegna aldurs eða biðstöðu, og aukið þannig valfrelsi fjölskyldna á sama tíma og þær létta á leikskólakerfinu fyrir þá sem þurfa á plássi að halda.

Umræðan um þessar leiðir fer þó oft fljótt í ákveðinn ramma, þar sem megináherslan verður á áhrif þeirra á stöðu kvenna á vinnumarkaði og þar hafa raddir Samfylkingarinnar og Viðreisnar verið áberandi.

Sú umræða á alveg rétt á sér.

En stundum finnst mér hún skyggja á aðra ekki síður mikilvæga hlið: að margir foreldrar eru þegar í þeirri stöðu að hafa lítið raunverulegt val og standa frammi fyrir launalausu bili milli fæðingarorlofs og leikskólapláss.

Er áherslan í umræðunni orðin svo sterk á jafnréttissjónarmið og stöðu foreldra á vinnumarkaði að hún skyggi á þá raunverulegu fjárhagslegu stöðu sem margar fjölskyldur standa frammi fyrir þegar valkostir eru ekki til staðar?

Þetta snýst ekki um að stilla konum og körlum upp á móti hvort öðru heldur um að tryggja raunverulegt val fyrir fjölskyldur.

Höfundur er viðskiptafræðingur að mennt og gegni stjórnunarstöðu hjá Hafnarfjarðarbæ.