Michael nær ekki að fela fílinn í her­berginu

Michael rekur sögu Michaels Jackson frá því hann er barnungur aðalsöngvari Jackson 5 árið 1966 og þar til hann stígur á svið sem konungur poppsins árið 1988, nýbúinn að gefa út þriðju plötu sína, Bad. Áhorfendur fylgjast með sjálfstæðisbaráttu popparans gegn föður sínum samhliða upphafi sólóferilsins og útgáfu Off the Wall og Thriller.

Leikstjóri Michael er hinn reyndi Antoine Fuqua, sem er hvað þekktastur fyrir Training Day (2001) og Equalizer-hasarseríuna, og handritið skrifar John Logan sem hefur áður skrifað handrit ævisögumyndarinnar The Aviator (2004) og ýmissa annarra stórmynda. 

Jaafar Jackson, bróðursonur Michaels, leikur konung poppsins í frumraun sinni á stóra skjánum og hinn tólf ára Juliano Krue Valdi fer með hlutverk Michaels sem barn. Með önnur hlutverk fara Colman Domingo, Nia Long, Miles Teller, Laura Harrier og KeiLyn Durrel Jones.

Glæstir sigrar, brestir og hrollvekjandi ásakanir

Ævisögur tónlistarmanna eru ein heitasta greinin í Hollywood í dag enda hefur bransinn sjaldan verið eins upptekinn af nostalgíu og aðlögunum á þekktum hugverkum. Myndir um fræga tónlistarmenn eru skothelt dæmi fyrir kvikmyndastúdíóin, sagan liggur þegar fyrir og allur aðdáendaskarinn á eftir að borga sig inn.

Síðustu ár hefur komið út ógrynni kvikmynda um tónlistarmenn, þar á meðal Freddie Mercury, Bob Marley, (tvær um) Elvis, Arethu Franklin og Bruce Springsteen og það styttist í fjórar myndir um Bítlana. Gagnrýnandi skrifaði einmitt um myndirnar A Complete Unknown og A Better Man, sem fjalla um Bob Dylan og Robbie Williams, í fyrra og fór þar yfir ævisögumyndagreinina.

Af hverju vill maður segja sögu frægs tónlistarmanns? Fyrir utan allan peninginn sem þú græðir á henni eru nokkrar mögulegar ástæður. Kannski lifði viðkomandi merkilegu, viðburðaríku jafnvel erfiðu lífi sem hentar vel til frásagnar, eða þig langar að varpa nýju ljósi á lítt þekkta eiginleika viðkomandi, eða þá að fanga tíðaranda og menningu tímans sem viðkomandi lifði. Þegar kemur að Michael Jackson er í raun hægt að gera allt í senn því hann var margslungin og breysk persóna sem lifði mikla umbrotatíma.

Michael ólst upp hjá harðneskjulegum föður sem var staðráðinn í að gera börnin sín að stjörnum og beitti þau miklu harðræði. Michael byrjaði í hljómsveit með bræðrum sínum sem barn á sjöunda áratugnum og varð að súperstjörnu undir lok þess áttunda. Eftir því sem frægð hans og vinsældir uxu lenti hann undir smásjá fjölmiðla sem rýndu í kynhneigð hans, líkamlegt útlit og undarlega hegðun.

Á tíunda áratugnum tók að halla undan fæti og vinsældir hans dvínuðu. Síðan stigu fram ungir drengir, sem höfðu dvalið á Neverland-búgarði Jackson, og sökuðu hann um að hafa misnotað sig. Upp frá því hrundi Michael í áliti almennings, varð að hálfgerðum brandaras og ánetjaðist verkjalyfjum. Eftir að hann gaf út síðustu plötu sína, Invincible árið 2001, sökuðu fleiri drengir hann um misnotkun. Michael lést síðan úr hjartaáfalli 2009 eftir að hafa tekið of stóran skammt af deyfilyfjum.

Ævi Jackson var sannarlega mögnuð, uppfull af glæstum sigrum en líka sorglegum og hrollvekjandi persónulegum málum. Í raun kemur manni dálítið á óvart að ævisöguleg mynd um Jackson hafi ekki verið gerð fyrr. Bústjórar dánarbús leikarans hafa þó sennilega verið tregir til, vitandi að ásakanirnar í garð Michaels myndu alltaf lita efnið. 

Á endanum kom þó að því þegar framleiðandinn Graham King, þá nýbúinn að gera Bohemian Rhapsody (2018) um ævi Freddie Mercury, keypti árið 2019 réttinn að kvikmynd um ævi Michaels. Hinn reyndi handritshöfundur John Logan var fenginn í verkið, Fuqua ráðinn leikstjóri og skipað í hlutverk í kjölfarið.

Myndin var á leið í lokaklipp í byrjun síðasta árs þegar það kom babb í bátinn vegna sáttar sem Michael hafði gert utan dómstóla  við fjölskyldu drengsins Jordan Chandler árið 1994. Hálfu ári fyrr hafði Chandler sakað Jackson um kynferðislega misnotkun og samkvæmt sáttinni mátti ekki minnast á strákinn eða mál hans í skálduðu efni. 

Þriðji hluti myndarinnar, sem átti að fjalla um ásakanirnar sem voru bornar á hendur Michael, var því klipptur út og þurfti að endurskrifa handritið og taka upp fjölda nýrra sena. Í stað þess að myndin kæmi út í október 2025 seinkaði frumsýningu hennar um hálft ár og einblíndi hún nú á leið popparans upp á hátind frægðar sinnar.

Harðstjórinn á heimilinu

Michael hefst árið 1966 í bænum Gary í Indiana þar sem heimilsfaðirinn Joe Jackson (Domingo), yfirleitt kallaður Joseph, drottnar bæði yfir börnum sínum og eiginkonunni Katherine (Long). Faðirinn lætur syni sína fimm stofna hljómsveitina Jackson Five og gerir yngsta soninn, Michael (Valdi), að aðalsöngvara.

Strax í byrjun eru lykilátökin kynnt til sögunnar, sjálfstæðisbarátta Michaels gegn ofríki föður síns, en þau eru gegnumgangandi út myndina. Við sjáum hvernig Joseph hýðir Michael þegar hann dirfist að andmæla honum og restin horfir aðgerðarlaus á. Colman Domingo er mikið farðaður til að líkja eftir útliti fyrirmyndarinnar en skilar samt kraftmikilli og ógnvekjandi frammistöðu sem Joe Jackson í hlutverki sem maður hefur ekki séð hann í áður.

Michael litli er leikinn af sjarmatröllinu Juliano Valdi sem syngur eins og engill og leikur ungstirnið nokkuð sannfærandi. Hoppað er hratt yfir sögu sveitarinnar, frá einu tónlistaratriðinu í annað áður en Suzanne de Passe (Harrier) hjá Motown uppgötvar strákana og semur við bandið. Fljótlega kemur í ljós að Michael ber algjörlega af, býr yfir hreinum tóni og smitandi takti.

Fyrir utan ógnarstjórn föðursins fá áhorfendur voða litla hugmynd um dýnamík fjölskyldunnar. Bræðurnir eru allir áþekkir, óeftirminnilegir og fá örfáar línur. Nia Long fær ekki úr miklu að moða sem móðirin Katherine sem er frekar þögull þátttakandi þó stundum komi skot af henni áhyggjufullri eða hræddri. Gaman hefði verið að fá einhverja ögn meiri innsýn inn í fjölskyldudýnamíkina og samböndin þar.

Súperstjarna fæðist og sjálfstæðisbarátta

Eftir stutt uppvaxtarár er spólað fram í tímann þar sem tvítugur Michael (Jaafar) stefnir á sólóferil í óþökk föður síns. Sagan fær hins vegar ekki að njóta sín almennilega vegna stöðugs uppbrots með tónlistaratriðum. Tónlistin er vissulega frábær en senurnar gera lítið fyrir söguna.

Lengi hefur því verið haldið fram að Michael hafi aldrei upplifað alvöru æsku og því verið hálfgert barn fram á fullorðinsaldur. Þessari ímynd er komið rækilega til skila í myndinni í gegnum ást hans á dýrum og með ferðum í leikfangabúðir. Fyrir þá sem þekkja ekki söguna er þetta krúttlegt og skemmtilegt en viti maður eitthvað meira um Michael er nöturlegur undirtónn undir þessum senum sem eru nánast hlægilegar, væri málið ekki svona óhuggulegt.

Eini raunverulegi breyskleiki Michaels sem er komið til skila er óöryggi hans með líkama sinn og skjallbletti af völdum sjálfsofnæmis (e. vitiligo), sem varð til þess að hann leitaði ítrekað til lýtalækna. Við sjáum hægfara útlitsþróun hans út myndina en þessi þráður í persónuleika hans er samt lítið kannaður. Tilvalið hefði verið að kafa betur ofan í þessa líkamsskynjunarröskun, hvernig hún kom til og hvað dreif hana áfram.

Áhorfendur fá sömuleiðis aldrei að sjá Michael takast á við neinar áskoranir, sérstaklega ekki þegar kemur að tónlistinni. Hann virðist fullmótaður frá barnsaldri, með hreinan tón og náttúrulega tilfinningu fyrir takti. Undirbúningnum fyrir Thriller eru þó gerð ágætis skil, sérstaklega tökunum fyrir tónlistarmyndbandið fræga sem John Landis leikstýrði. Senurnar þar sem Michael áttar sig á uppbyggingu plötunnar og æfiri kóreógrafíuna eru sérstaklega skemmtilegar.

Sjálfstæðisbarátta Michaels gegn föðurnum er rauði þráður sögunnar og í raun einu átökin. Langt fram á fullorðinsár á Michael erfitt með að mæta föður sínum í persónum af ótta. Hann gerir það í staðinn gegnum milliliði, móður sína, forsvarsmenn Motown og síðan lögfræðinginn John Branca (Teller).

Vendipunktur myndarinnar verður þegar Michael ræður Branca sem lögfræðing sinn og lætur hann segja föðurnum upp sem umboðsmanni sínum. Branca bregður fyrir í nokkrum lykilsenum og maður undrast hve mikið vægi er lagt í hlut hans: hann er sá sem hjálpar Michael að komast undan oki föðursins. Sennilega átti Branca að spila stærra hlutverk í upprunalegu útgáfunni í tengslum við ásakanirnar. Vægi karaktersins er samt spaugilegt í ljósi þess að hinn raunverulegi Branca stjórnar dánarbúi Jackson og framleiðir myndina.

Ákvörðunin um að velja Jaafar Jackson, algjörlega óreyndan leikara, í hlutverk poppkóngsins er ákvörðun sem heppnast allvel. Jaafar nær blíðri og mjóróma röddinni frábærlega, fangar hreyfingarnar vel og er prýðilegur leikari. Það versta er hvað lítið er reynt á hann í dramatískum leik fyrir utan örfáar senur með Joe þar sem Michael horfir þögull á föðurinn.

Þó Michael sé búinn að reka föður sinn þá er hann ekki laus við hann. Seinni hluti myndarinnar hverfist í kringum tvennt: annars vegar Victory-tónleikaferðalag Jackson 5 um Bandaríkin sem Joe þvingaði Michael til að taka þátt í og hins vegar þegar kviknaði í hári Michaels við tökur á Pepsi-auglýsingu árið 1984. Þetta tvennt spilar saman til að byggja söguna í átt að lokauppgjöri.

Fíllinn í herberginu

Heilt yfir er Michael fagmannlega gerð kvikmynd með fína leikara, flotta búninga og tónlistaratriði sem eru fínar eftirlíkingar á raunverulegum tónleikasenum - stöðugar klippingar á æsta aðdáendur draga þó úr slagkrafti þeirra.

Handrit myndarinnar er hins vegar næfurþunnt, það gefst enginn tími í að kafa ofan í neitt og við fáum ekki alvöru mynd af söngvaranum. Michael er málaður upp sem dýrlingur: náttúrutalent og dýra- og barnavinur sem losnaði undan oki ofbeldisfulls, ógnandi og stjórnsams föður. Annað hvort eiga áhorfendur að vorkenna honum (þegar hann er barinn af Joe) eða dýrka hann (þegar hann syngur og flytur lög sín).

Fyrir utan að vera yfirborðskennd mynd af breyskum og marglaga einstaklingi þá tekst ekki að fela fílinn í herberginu: Michael Jackson vingaðist við unga drengi, bauð þeim heim á búgarðinn sinn og fékk þá til að gista uppi í rúmi með sér.

Margir drengjanna sögðu Jackson hafa misnotað stöðu sína og sökuðu hann um kynferðislegt ofbeldi. Michael borgaði tveimur þeirra, hin málin féllu niður og eftir dauða hans hafa fleiri drengir stigið fram. Hvort sem hann var saklaus eða ekki, sóttist Michael Jackson í samveru með ungum drengjum og kom fram við þá á óviðeigandi hátt.

Þessum hluta ævi hans er sleppt algjörlega enda myndu bústjórar dánarbús hans og systkini aldrei samþykkja mynd sem fjallaði um söngvarann á krítískan hátt. Þessu er sleppt með því að enda myndina snyrtilega áður en hann fer á tónleikaferðalag fyrir plötuna Bad, fimm árum fyrir fyrstu ásakanirnar.

Það sem gerir myndina sérstaklega óhuggulega er að barnsleg hegðun popparans er eitt stærsta þema myndarinnar og því er stöðugt komið til skila hvað hann var góður við börn. Þannig minnir myndin frekar á helgimynd af dýrlingi þar sem viðfangið er sveipað dýrðarljóma.

Þeir sem þekkja ekki söguna sjá hæfileikaríkan snilling sem mátti þola ofbeldi í æsku og endurskapaði æskuna gegnum leikföng, dýr og börn. Viti maður eitthvað meira verða allar senurnar með börnunum hlaðnar óþægilegri orku, hvað þá þegar Jackson les Pétur Pan og Neverland birtist stórum stöfum á blaðsíðunum en stór hluti meintra kynferðisbrota Jackson átti sér stað á Neverland-búgarði hans.

Fyrir utan að gefa algjörlega yfirborðskennda, sótthreinsaða og flata mynd af Jackson eru aðstandendur Jackson og umsjónarmenn dánarbús hans að skekkja söguna með því að sópa öllum skítnum undir teppið. Þá er sérstaklega forvitnilegt að lesa um það hvað Jackson átti í miklu ósætti við bræður sína vegna Jackson 5, þeir verða hér að stuðningsríkum eldri bræðrum meðan faðirinn tekur á sig alla sökina.

Í lok myndarinnar segir: „Saga hans heldur áfram,“ sem virðist gefa til kynna að von sé á framhaldi. Miðað við þessa fyrstu mynd er þó frekar ótrúlegt að framleiðendurnir treysti sér til að meðhöndla síðustu tuttugu árin í lífi Jackson. Verði af henni má vænta þess að tekið verði á konungi poppsins með silkihönskum.

Niðurstaða

Michael Jackson var breyskur snillingur sem upplifði harðræði í æsku, átti í flóknu sambandi við sjálfsmynd sína og kom skuggalega fram við unga drengi sem hann laðaði til sín. Ævisögumyndin Michael er aftur á móti yfirborðskennd dýrlingasaga sem dregur upp flata, átakalitla og óspennandi mynd af umfjöllunarefninu. Tónlist popparans fær að skína í myndinni en kaffærir um leið sögunni og gerir að verkum að hún minnir á rándýran playlista.