Ný­sköpun þrífst ekki í ó­vissu

Nýsköpun er lykillinn að því að leysa áskoranir nútímans og móta sjálfbæra framtíð. Án hennar stöndum við í stað, engar nýjar lausnir verða þróaðar og engin framþróun. Nýsköpun verður þó ekki til í tómarúmi. Hún kviknar þar sem fólk fær svigrúm til að prófa nýjar leiðir, læra af mistökum, hugsa frumlega og þróa lausnir sem ekki er hægt að sjá fyrir í upphafi. Fyrirsjáanlegt og traust starfsumhverfi er forsenda slíks svigrúms.

Umræðan undanfarið hefur beinst að því hvort starfsumhverfi nýsköpunarfyrirtækja á Íslandi sé nægilega skýrt og fyrirsjáanlegt. Fjölmörg fyrirtæki hafa lent í vandræðum með að sækja endurgreiðslur til Rannís vegna kostnaðar sem fylgir rannsóknum og þróun, þar á meðal Orka náttúrunnar, þar sem ég starfa. Samtök iðnaðarins hafa lýst áhyggjum af vaxandi óvissu, Íslenski sjávarklasinn hefur sagt stöðuna alvarlega fyrir sprotafyrirtæki og Bioeffect hefur stefnt Rannís vegna synjunar á framlengingu skattafrádráttar. Bent hefur verið á að fyrirtæki upplifi breytta og neikvæðari nálgun án þess að nokkrar breytingar hafi orðið á þeim reglum sem um starfsemina gilda.

Þetta skiptir höfuðmáli. Fyrirtæki taka ákvarðanir um fjárfestingar í rannsóknum og þróun á þeirri forsendu að leikreglur séu skýrar og framkvæmd þeirra stöðug. Þegar óvissa vex dregur það ekki aðeins úr þrótti einstakra verkefna heldur sendir skilaboð út í allt vistkerfið; varasamt sé að treysta því að stuðningsumhverfið haldi.

Skýr viðmið skipta máli

Því er ekki haldið fram að allar umsóknir eigi sjálfkrafa að hljóta jákvæða afgreiðslu. Auðvitað þarf að gera kröfur og ráðstafa opinberu fé af ábyrgð. Það er engu að síður grundvallaratriði að fyrirtæki, fjárfestar og frumkvöðlar geti áttað sig á því hvaða verkefni njóti stuðnings og hvaða viðmið ráði för.

Í nýrri atvinnustefnu Íslands er nýsköpun ein af meginstoðum þeirrar framtíðarsýnar sem þar er sett fram og talin drifkraftur verðmætasköpunar. Tengd aðgerðaáætlun felur í sér aðgerðir sem miða að því að bæta umgjörð rannsókna, tækniþróunar og nýsköpunar. Viðmið eiga að verða skýrari og fyrirsjáanleiki aukinn. Þessu ber að fagna en framkvæmd þarf að fylgja orðum.

Það gengur ekki að lýsa því yfir að nýsköpun, tækniþróun og hugverk séu meðal mikilvægustu drifkrafta verðmætasköpunar á Íslandi en á sama tíma skapa óvissu um þann stuðning sem gerir slíka uppbyggingu mögulega. Sé markmiðið að bæta starfsumhverfi nýsköpunarfyrirtækja verður það að birtast í skýrum viðmiðum, samræmdri túlkun og fyrirsjáanlegri stjórnsýslu.

Nýsköpun þarf traust í verki

Orð eru til alls fyrst en hrökkva skammt ein saman. Það nægir ekki að tala fallega um nýsköpun. Hana þarf að byggja upp innan fyrirtækja, með samstarfi þeirra og annarra svo sem háskóla og frumkvöðla, í umhverfi sem skilur að þróun nýrra lausna er sjaldnast bein lína frá hugmynd til afurðar. Hún er ferli sem felur í sér óvissu, tilraunir og lærdóm. Kerfið þarf að kunna að lesa í það.

Orka náttúrunnar sér nýsköpun sem lykilþátt í að tryggja sjálfbæran rekstur, tæknilega forystu og framtíðarþrótt fyrirtækisins í þágu viðskiptavina, samfélags og umhverfis. Rannsóknir og nýsköpun eru megin drifkraftar í þróun starfseminnar og styðja við stefnu ON um ábyrga nýtingu auðlinda, sjálfbærni og virðisaukandi starfsemi til langs tíma.

Nýsköpun er hluti þróunar og umbóta

Við hjá Orku náttúrunnar höfum nýlega sett fram nýsköpunarstefnu sem byggist á þeirri einföldu en mikilvægu hugsun að nýsköpun sé ekki viðbót við hefðbundin störf, heldur eðlilegur hluti þróunar og umbóta í starfseminni. Markmiðið er að skapa skýran farveg fyrir hugmyndir, styðja við prófanir og þróun og efla menningu þar sem starfsfólkið fær svigrúm til að sjá tækifæri og fylgja þeim eftir. Einnig er lögð áhersla á að nýsköpun styðji tækniþróun, skapi verðmæti og nýjar tekjustoðir.

Þar leikur Glóð, fyrirhuguð miðstöð nýsköpunar í Jarðhitagarði ON, lykilhlutverk. Glóð verður vettvangur fyrir þróun hugmynda, prófanir, þverfaglegt samstarf og nýjar lausnir. Þar fær nýsköpun raunverulegt rými til að vaxa, fyrir okkur og aðra sem vilja þróa lausnir á sviði orku, auðlindanýtingar og sjálfbærni.

Það þarf að þora!

Við stöndum á tímamótum. Ísland hefur á undanförnum árum getið af sér öflugt og fjölbreytt nýsköpunarsamfélag sem hefur nú þegar skilað samfélaginu miklum verðmætum. Eigi að halda áfram á þeirri braut þarf að gæta þess að stuðningsumhverfið haldi í við metnaðinn. Ekki má láta óskýrleika, ósamræmi eða of þrönga túlkun draga úr kraftinum á sama tíma og sagt er að framtíðin byggist á hugviti, tækni og nýjum lausnum.

Nýsköpun þarf ekki lof í orði heldur traust í verki. Hún þarf skýr skilaboð, fyrirsjáanlegan farveg og umhverfi sem hvetur fólk og fyrirtæki til að þora að þróa, prófa og byggja upp. Verkefnið er skýrt: að tryggja að regluverk og framkvæmd hins opinbera styðji við nýsköpun með skýrum viðmiðum, samræmdri túlkun og fyrirsjáanleika.

Gleðilega nýsköpunarviku (Iceland Innovation Week)!

Höfundur er leiðtogi nýsköpunar hjá Orku náttúrunnar.