Enginn mis­skilningur: For­dómar í spari­fötum guð­fræðinnar

Undanfarið hafa samfélagsmiðlar logað vegna viðtals Önnu Gyðu Sigurgísladóttur við séra Jakob Rolland, kanslara Kaþólsku kirkjunnar á Íslandi. Í gær birtist á Vísi grein eftir Lilju Benatov Hjartar undir fyrirsögninni Misskilningur: Kaþólska kirkjan fordæmir ekki samkynhneigða.

Lilja reynir að verja sönnunarbyrði séra Jakobs með því að halda því fram að hann sé ekki að fordæma fólk. En beina tilvitnunin sem höfundur notar til að sanna mál sitt gerir nákvæmlega það! Presturinn segir að kynhneigð tengist tilhneigingu til lífsstíls sem er „ekki góður fyrir einstaklinginn og ekki góður fyrir samfélagið.“ Að halda því fram að eðlislæg ást og samlíf ákveðins hóps fólks sé skaðvaldur í samfélaginu er beinlínis alvarleg fordæming. Það er hrein og klár afneitun á veruleikanum hjá höfundi að ætlast til þess að fólk lesi þessa setningu og sjái þar „virðingu, samúð og næmni.“

Gervisættin í „Hneigð vs. Athöfn“

Höfundur styðst við þekkt kaþólsk rök: Hneigðin er ekki synd, bara það að framkvæma hana. Þetta er í besta falli orðhengilsháttur sem stenst enga skoðun í raunveruleikanum. Að segja við hóp fólks: „Við virðum þig eins og þú ert, svo lengi sem þú bælir niður eðli þitt, elskar engan og lifir í algjöru einlífi til æviloka“ er ekki umburðarlyndi. Það er andleg kúgun. Að kalla þetta „siðferðislegt líf sem gildir fyrir alla“ er rangt, því gagnkynhneigðum er ekki gert að lifa í slíku ævilöngu skírlífi. Krafa kirkjunnar beinist sérstaklega að samkynhneigðum.

Trúarkenningar notaðar sem skjöldur

Höfundur hefur rétt fyrir sér í því að orð prestsins eru í samræmi við Trúfræðslurit Kaþólsku kirkjunnar. En það er ekki kjarni málsins. Alþingismenn og almenningur eru ekki að rökræða hvort séra Jakob sé að fylgja reglubók Vatíkansins eða ekki. Fólk er að gagnrýna reglubókina sjálfa og þau skaðlegu viðhorf sem hún boðar í nútíma mannréttindasamfélagi. Að vísa í að „þetta sé opinber kenning“ gerir kenninguna hvorki réttláta, ósnertanlega né yfir gagnrýni hafna.

Hræsni og persónuárásir í niðurlagi (Ad Hominem)

Pistillinn byrjar á því að hrósa málefnalegri nálgun og kvarta yfir „yfirborðskenndu þrasi“ í samfélaginu. En hvernig endar höfundurinn? Með því að:

Saka kjörna fulltrúa um að kunna ekki að lesa eða hlusta.

Uppnefna fólk „páfagauka“ sem „garga“.

Gera lítið úr raunverulegri sorg og reiði fólks (segir viðbrögðin „of dramatísk“).

Með þessu gerist höfundur sekur um nákvæmlega það sem hann er að gagnrýna: Yfirborðskennt þras og sleggjudóma. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir gagnrýndi prestinn líklega einmitt vegna þess að hún skilur mæta vel, bæði sem kaþólikki og stjórnmálamaður, hvaða raunverulega skaða það gerir þegar andlegir leiðtogar stimpla tilvist fólks sem samfélagslega skaðlega.

Hrein og klár kúgun

Þegar öllu er á botninn hvolft getur enginn leikur að orðum falið þann grímulausa veruleika sem hér birtist. Að krefjast þess að fólk afneiti eðli sínu og ást undir yfirskini „virðingar og samúðar“ er ekki kærleikur, heldur hrein og klár kúgun. Trúfrelsi er dýrmætt, en það er enginn frímiði til að dreifa fordómum og réttlæta mismunun undir formerkjum gamalla kennisetninga. Ef ætlunin er raunverulega að sýna hinsegin fólki virðingu, hlýtur fyrsta skrefið að vera að viðurkenna tilvist þess og líf sem fullgilt — en ekki sem gallaða „tilhneigingu“ sem krefst ævilangrar bælingar.

Í stuttu máli er enginn misskilningur í gangi í samfélaginu. Almenningur heyrði nákvæmlega hvað var sagt, skildi afleiðingarnar, og er einfaldlega búinn að fá nóg af því að fordómar séu klæddir í spariföt guðfræðinnar.

Höfundur er tónlistarmaður, gagnrýnandi og frjálslyndur kaþólikki