Sjávartengd ný­sköpun skilar þjóðinni milljörðum

Nýlega var greint frá því að íslenska ríkið muni fá um 40 milljarða króna eingreiðslu í kjölfar sölu á hugverkaréttindum Kerecis til danska fyrirtækisins Coloplast. Skattur vegna sölunnar verður greiddur í einu lagi í haust og heimild til að dreifa greiðslum yfir sjö ár verður ekki nýtt.

Eingreiðslan hefur veruleg áhrif á ríkisfjármálin. Fjárlög fyrir árið 2026 gerðu ráð fyrir 28 milljarða króna halla, en með greiðslunni mun hallinn snúast í um 12 milljarða króna afgang.

Þetta sýnir svart á hvítu hversu miklum verðmætum nýsköpun getur skilað samfélaginu.

En Kerecis féll ekki af himnum ofan. Fyrirtækið byggist á íslensku hugviti, þrautseigju og skynsamlegri nýtingu á íslenskri sjávarauðlind. Stofnandi Kerecis, Guðmundur Fertram, hefur sagt að stuðningur og áhugi öflugra sjávarútvegsfyrirtækja hafi skipt miklu máli í upphafi. Samspil hefðbundins sjávarútvegs, frumkvöðlastarfs og rannsókna varð að alþjóðlegu fyrirtæki sem nú skilar samfélaginu tugmilljörðum króna í skatttekjur og skapar verðmæt störf.

Þetta er kjarninn í sjávartengdri nýsköpun: að nýta þekkingu, slagkraft, hráefni og reynslu úr sjávarútvegi til að skapa nýjar afurðir og ný verðmæti. Ávinningurinn birtist ekki aðeins í auknum útflutningi heldur einnig í störfum, skatttekjum og sterkari stoðum undir íslenskt hagkerfi.

Til að hámarka líkur á fleiri „Kerecis-sögum“ í framtíðinni þurfum við að tryggja samkeppnishæfni íslensks sjávarútvegs. Sterk og arðbær atvinnugrein er ein lykilforsenda þess að sjávartengd nýsköpun blómstri.

Nýsköpun sem byggist á skynsamlegri nýtingu auðlinda er ekki hliðargrein eða heppni. Hún er framhald af þeirri þekkingu og þeirri verðmætasköpun sem byggst hefur upp í kringum sjávarauðlindina í áratugi. Dæmið um Kerecis sýnir að þegar rétt er haldið á málum getur ávinningurinn orðið gríðarlegur fyrir samfélagið, fyrirtækin og ríkissjóð.

Höfundur er sérfræðingur hjá Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi.