Ólst upp á sjónum og fann köllunina í stýris­húsinu

Undanfarið hefur Jóna reglulega birt myndskeið á TikTok þar sem hún sýnir frá daglegu lífi sínu sem stýrimannsnemi. Þar má sjá hana við skipulag siglingaleiða, fylgjast með tækjum og kortum, njóta útsýnisins yfir norsku strandlengjuna og slaka á með áhöfninni á milli vakta.

Alin upp við sjóinn

Sjórinn hefur lengi verið hluti af lífi Jónu. Hún ólst upp á Bíldudal en flutti 16 ára gömul til Meløy í Norður-Noregi með fjölskyldu sinni. Þar höfðu foreldrar hennar þegar fest rætur í sjávarútvegi.

Faðir hennar er menntaður stýrimaður og hefur starfað sem skipstjóri á norskum fiskibátum. Móðir hennar hefur einnig unnið á sjó árum saman og í dag eiga þau sitt hvorn fiskibátinn.

„Fyrir mér hefur alltaf verið mjög eðlilegt að fara út á sjó. Ég er einfaldlega alin upp við þetta,“ segir hún.

Sjálf hóf hún snemma að vinna á fiskibátum með foreldrum sínum. Hún tók þátt í norska ungmennaveiðikerfinu og vakti athygli síðasta sumar þegar hún kláraði kvótann sinn á aðeins þremur túrum. Um það var fjallað í norska miðlinum Fiskeribladet, en það var fimmta sumarið hennar í verkefninu.

„Það var mjög skemmtilegt sumar,“ segir hún og brosir.

En eitthvað í henni leitaði lengra.

„Mig langaði í eitthvað aðeins stærra.“

Fjórar konur í bekknum

Eftir menntaskóla, þar sem Jóna var á félags- og tungumálabraut, lá leið hennar í háskólanám í siglingafræði. Hún lauk þriggja ára BA-námi, sem er ein leið til að verða stýrimaður í Noregi. Önnur leið er í gegnum hásetamenntun og svokallað fagbréf, en hún valdi háskólaleiðina.

Í hennar árgangi voru fjórar konur af 40 nemendum.

„Ég held að það séu orðnar fleiri konur í náminu í dag,“ segir hún. „En þetta er ennþá mjög karllægt umhverfi.“

Hún segist þó ekki hafa upplifað neikvætt viðmót sjálf.

„Ég hef aldrei lent í neinu slíku. En ég veit að margar konur hafa gert það. Það er að breytast, en kannski hægt og rólega.“

Hún bætir þó við að stundum finnst henni að gott væri að sjá fleiri konur velja sér þessa leið.

Lífið um borð

Eftir námið þarf að fara í starfsnám áður en hægt er að sækja formlega um réttindi. Jóna hefur verið í starfsnámi síðan í ágúst og vinnur nú á skemmtiferðaskipinu MS Finnmarken, sem siglir fyrir Hurtigruten.

Skipið siglir frá Hamborg í Þýskalandi upp norsku strandlengjuna til Honningsvåg. Um borð geta verið um 500 farþegar, auk rúmlega hundrað manna áhafnar. Um borð eru þrír veitingastaðir, bar, heilsulind, sundlaug og heitur pottur. Farþegarnir eru aðallega þýskir ferðamenn sem vilja upplifa norsku strandlengjuna; hafnirnar, landslagið og birtuna sem breytist frá suðri til norðurs.

„Þetta er ekki eins og stóru Disney-skipin sem maður sér í bíómyndum,“ segir hún hlæjandi. „En það er samt mikið líf um borð.“

Vinnudagurinn er tólf klukkustundir, skipt niður í vaktir. Hún vinnur fjórar vikur í senn á sjó og er svo fjórar vikur heima.

„Maður vinnur átta tíma, fær átta tíma frí, og svo fjóra tíma aftur. Frítíminn fer oftast í að sofa,“ segir hún.

Starfið snýst ekki eingöngu um að standa við stýrið.

„Við þurfum að skipuleggja leiðir, fara yfir kort, fylgjast með tækjum, halda öryggisæfingar, hafa yfirsýn og passa að allt virki í stjórnhúsinu. Þetta er miklu meira en bara að „sigla skipi“.“

Sumir dagar fela í sér marga klukkutíma við tölvuskjá og kortakerfi. Aðrir snúast um æfingar með áhöfninni eða eftirlit með búnaði. Og svo eru næturvaktirnar, þegar hafið er spegilslétt eða hvössu vindarnir minna á að Norðursjórinn getur skipt um skap.

„Við förum ekki út í of vont veður. Stundum höfum við þurft að sleppa höfn vegna mikils vinds, en ég hef ekki lent í neinu alvarlegu.“

Í myndskeiðunum hennar á TikTok má sjá brot úr lífinu um borð: útsýnið úr stjórnhúsinu, rólega næturvakt, undirbúning fyrir siglingu, lífið í klefanum og stemninguna á meðal áhafnarinnar.

Hún segir starfið mjög fjölbreytt og það besta sé kannski að fá að sjá nýja staði, þó hún sigli fyrst og fremst norsku strandlengjuna.

„Það er alltaf eitthvað öðruvísi. Og það er eitthvað við að sigla á nóttunni. Það er rólegt, en samt mikil ábyrgð.“

Áhöfnin verður að fjölskyldu

Þegar fólk vinnur svona náið saman í heilan mánuð í senn verður stemningin sérstök.

„Maður býr og vinnur með sama fólkinu allan daginn. Þetta verður bara lítil fjölskylda.“

Á meðal áhafnarinnar eru skipulögð kvöld með bingó, karaoke og jafnvel ný líkamsræktaraðstaða hefur verið opnuð fyrir starfsfólkið.

„Það skiptir máli að hafa gott andrúmsloft.“

Þegar starfsnáminu lýkur þarf hún að sækja um áframhaldandi starf og það er ekki sjálfgefið að pláss sé laust.

„Ég veit ekki alveg hvað gerist næst,“ segir hún hreinskilnislega.

Hún hefur þó augastað á Landhelgisgæslunni – bæði í Noregi og á Íslandi.

„Námið opnar marga möguleika. Ég gæti unnið á sjó eða á landi. Það er mjög praktískt.“

Hvort hún flytji aftur heim er óvíst – hún býr í dag með norskum kærasta í Norður-Noregi.

En eitt er þó ljóst: Hún ætlar að halda áfram að sýna fólki hvernig raunverulegt líf á sjó lítur út. „Mér finnst bara gaman að deila þessu. Þetta er orðið partur af mér.“