Segir reikninginn ekki enda hjá eldri borgurum

Fjármálaráðherra segir það af og frá að gengið verði á eignarrétt sjóðsfélaga og að reikningurinn muni ekki enda hjá ellilífeyrisþegum.

Frumvarp fjármálaráðherra um breytingu á lögum um lífeyrissjóði segir til um það að lífeyrisgreiðslur til öryrkja skuli ekki lækka þrátt fyrir bætur samkvæmt lögum um almannatryggingar. Verði frumvarpið samþykkt fá örorkulífeyrisþegar óskerta greiðslu bæði frá lífeyrissjóðum og úr almannatryggingum. Í núverandi kerfi fá öryrkjar að hámarki greidda þá upphæð sem þeir höfðu í tekjur fyrir orkutap þar sem lífeyrir kemur til móts við almannatryggingar.

Hafa stórvægilegar áhyggjur af frumvarpinu

Reiknað er með að rúmlega 40 prósent öryrkja muni fara yfir núverandi hámark ef frumvarpið verður samþykkt.

Þó nokkrar umsagnir hafa borist efnahags- og viðskiptanefnd Alþingis vegna málsins flest allar af sama meiði, að breytingin verði til eignaupptöku frá ellilífeyrisþegum til örorkulífeyrisþega.

Fyrirhugaðar breytingar komi hvað verst niður á tekjuminna fólki og sjóðum verkafólks þar sem slys eru tíðari og örorkubyrðin þyngri. Þar á meðal er Lífeyrissjóður Vestmannaeyja 

„Það má vera kýrskýrt að ef þetta fer í gegn þá er það að grafa undir samtryggingarkerfi lífeyrissjóðanna. Þetta gengur mjög hart gegn veigamiklu grundvallarsjónarmiði trygginga að enginn skuli hafa fjárhagslegan ávinning af tjóni.“

Þetta segir Haukur Jónsson, framkvæmdastjóri Lífeyrissjóðs Vestmannaeyja, sem segir breytingarnar brjóta gegn grunnreglum trygginga.

„Við höfum stórvægilegar áhyggjur af þessu frumvarpi. Líkt og með aðrar tryggingar er grunnhugsunin að bæta tjón en ekki ofbæta sem verður raunin ef frumvarpið fer í gegn.“

Telur breytinguna leiða til brots gegn stjórnarskránni

Hann telur að breytingin leiði til brots gegn eignarréttarákvæði stjórnarskrárinnar.

„Samhliða þessu mun gildistaka frumvarpsins draga úr getu lífeyrissjóða til að greiða lögbundinn ellilífeyri. Þetta kemur til með að hafa mjög neikvæð áhrif á örorkuþunga lífeyrissjóði. Frumvarpið felur í sér eignaupptöku frá ellilífeyrisþegum til örorkulífeyrisþega og það getur leitt til skaðabótaskyldu skv. 72. grein stjórnarskrárinnar.“

Hann segir að áhrifanna mun gæta mjög fljótlega og telur að lækkun ellilífeyrisgreiðslna úr Lífeyrissjóði Vestmannaeyja muni lækka um fimm prósent.

Að hans mati dregur frumvarpið einnig úr hvata öryrkja til að leita aftur á vinnumarkað.

„VIRK hefur verið að standa sig mjög vel að koma fólki í starfsendurhæfingu og atvinnuástand hefur verið gott. Svo að örorkuhlutfall hjá okkur hefur farið lækkandi sem er gott en með þessu frumvarpi erum við að fara allt aðra leið.“

Haukur segir ekkert samráð hafa átt sér stað við undirbúning frumvarpsins.

„Á sama tíma er verið að draga úr örorkuframlagi sem á að jafna stöðu sjóða og fella niður árið 2026.“

Örorkulífeyrisþegar eiga ákveðinn rétt

Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra segir fullt samráð hafa verið allan tíman við vinnslu frumvarpsins. Það sé af og frá að gengið sé á eignarrétt sjóðsfélaga.

„Það er ekki tilfellið. Eins og ég segi það hefur alltaf staðið til að endurskoða framtíð jöfnunarframlagsins í tengslum við þessa breytingu. Við megum heldur ekki gleyma því að örorkulífeyrisþegar hafa greitt í sjóðina og eiga þar ákveðinn rétt. Við þurfum að gæta þeirra hagsmuna líka. Það hefur alltaf legið fyrir að þetta sé ekki reikningur sem endar hjá ellilífeyrisþegum.“