Telur dóm veita tvö hundruð flótta­mönnum sem átti að vísa úr landi rétt á efnis­með­ferð

Héraðsdómur Reykjavíkur hefur dæmt í máli Palestínumannsins Suleiman Al Masri, sem er einn þeirra tvö hundruð flóttamanna sem stjórnvöld ætluðu að senda úr landi í vor. Suleiman stefndi íslenska ríkinu fyrir að ætla að vísa sér úr landi, en ríkið hélt því fram að Suleiman væri ábyrgur fyrir miklum töfum á meðferð máls hans.

Helgi Þorsteinsson, lögmaður Suleimans, segir í samtali við fréttastofu að dómurinn sé fordæmisgefandi fyrir þann fjölmenna hóp sem senda átti úr landi á sama tíma og Suleiman. Þetta þýði að allir tvö hundruð hælisleitendurnir í hópnum gætu átt rétt á efnismeðferð hjá Útlendingastofnun. 

„Dómur þessi er fordæmisgefandi fyrir þann fjölmenna hóp hælisleitenda sem ílengdist hér á landi vegna faraldurs kórónuveiru þar sem aðstæður eru sambærilegar frá máli til máls og verklag stjórnvalda í grunninn það sama. Að fengnum dómnum er ljóst að stjórnvöldum er ekki stætt á öðru en að bregðast við og koma í veg fyrir mestu fjöldabrottvísanir Íslandssögunnar,“ segir Helgi.

Fram kemur í dómnum, sem var kveðinn upp af héraðsdómi í gær, að dómurinn telji ekki réttmætt af ríkinu að leggja til grundvallar ákvörðun sinni um að vísa honum úr landi að hann væri ábyrgur fyrir töfum sem leiddi til að ekki varð af flutningi hans innan tólf mánaða frestsins svokallaða. 

Suleiman sótti um alþjóðlega vernd hér á landi 24. október 2020 en hann hafði þegar fengið alþjóðlega vernd í Grikklandi. 19. janúar 2021 ákvað Útlendingastofnun að taka umsókn Suleimans ekki til efnismeðferðar og vísa honum úr landi. Byggði það að miklu leyti á því að Suleiman hefði þegar fengið vernd í Grikklandi. 

Suleiman skaut ákvörðuninni til kærunefndar útlendingamála í febrúar sama ár en nefndin staðfesti ákvörðun stofnunarinnar. Suleiman var svo boðaður í viðtal hjá stoðdeild ríkislögreglustjóra í apríl 2021, sem hann mætti ekki í, en stuttu síðar var honum tjáð símleiðis að hann þyrfti að fara í sýnatöku fyrir Covid-19 vegna yfirstandandi heimsfaraldurs. Það væri skilyrði fyrir því að hægt væri að senda hann til Grikklands. 

Hafi ekki skilið lykilskjal

Suleiman segist hafa, með almennum hætti, sagt fulltrúum ríkislögreglustjóra að hann vildi ekki fara aftur til Grikklands. Fulltrúarnir hafi í kjölfarið fyllt skjal, sem ríkið byggði mál sitt á, út með þeim hætti að Suleiman sýndi ekki samstarfsvilja og hygðist ekki mæta til sýnatöku. Þá hafi Suleiman ekki vitað hvar sýnatökustaðurinn væri og ekki hafi verið útskýrt fyrir honum að stjórnvöld gætu litið svo á að hann hefði vísvitandi tafið mál sitt með því að mæta ekki í sýnatökuna.

Haft er eftir Suleiman í dómnum að honum hafi þótt lögreglan draga úr mikilvægi áðurnefnds skjals og tjáð honum að um formsatriði væri að ræða. Þá hafi honum ekki verið gefið svigrúm til að bera skjalið undir túlk eða lögmann en skjalið hafi í megindráttum verið á íslensku. Hann hafi því neitað að skrifa undir það. Hann hafi auk þess ekki fengið tækifæri til að kynna sér efni skjalsins, ekki einu sinni með því að þýða það í Google translate. 

24. október 2021 hafi Suleiman óskað eftir því að mál hans yrði tekið upp að nýju hjá kærunefnd útlendingamála. Nefndin hafi hafnað beiðni hans aftur, þrátt fyrir að tólf mánuðir væru liðnir frá því að hann sótti fyrst um vernd, og byggði það á því að hann hefði neitað að fara í sýnatöku og þannig sjálfur ábyrgur fyrir frestun á málsmeðferðinni. 

Héraðsdómur féllst ekki á þessi rök yfirvalda og segir í niðurstöðu hans að af þessari ástæðu verði fallist á að úrskurður kærunefndar frá 18. nóvember 2021, þar sem efnismeðferð var hafnað, verði ógiltur.