Enginn hefur þurft á gjör­gæslu eftir örvunar­skammt

„Það er gleðilegt að við séum farin að sjá til sólar í baráttunni við COVID-19, eins og sjá má glöggt af fjölmiðlaumræðu helgarinnar, sem snýr nú aðallega að því hvernig við getum aflétt þeim höftum sem hafa reynst nauðsynleg til að ráða við álag vegna veirunnar,“ segir í pistli Martins Inga Sigurðssonar, prófessors og yfirlæknis í svæfinga- og gjörgæslulækningum á Landspítala.

Í pistlinum, sem hann birti á Facebooksíðu sinni í dag, deilir Martin Ingi niðurstöðum rannsókna Covid-19 rannsóknarhóps Landspítala. Hann segir hópinn hafa unnið að því undanfarið að reyna að skýra hver áhrif bólusetninga og ómíkron-afbrigðisins hafi verið á þróun innlagna á sjúkrahúsið.

„Að öllum ólöstuðum á Elías Eyþórsson gríðarlegan heiður skilin fyrir vinnuna. Hann hefur einstaka þekkingu og hæfileika í úrvinnslu flókinna gagna sem meðfylgjandi gröf bera með sér. Framlag hans er ómetanlegt,“ segir hann.

Af niðurstöðum rannsóknarvinnu hópsins dregur Martin þrjár ályktanir.

Í fyrsta lagi að bólusetningar hafi skipt sköpum í baráttunni við Covid-19. Hér að neðan má sjá graf sem sýnir hlutfall smitaðra sem hafa þurft að leggjast inn á spítala miðað við aldur.

Rauði liturinn sýnir þá sem þegið hafa einn skammt bóluefnis eða engan, græni tvíbólusetta og blái þríbólusetta.

„Við sjáum skarpa breytingu frá 45 ára aldri, þar sem hlutfall innlagðra er miklu lægra hjá bólusettum, sérstaklega þeim sem hafa þegið örvunarskammt. Áhætta 85 ára einstaklings sem hefur þegið örvunarskammt er sú sama og 57 ára óbólusetts einstaklings. Ég hvet alla til að þiggja bólusetningu, og bólusetta til að þiggja örvunarskammt,“ segir Martin Ingi.

Faraldurinn allt annar eftir tilkomu ómíkron

Í örðu lagi segir Martin Ingi að faraldur kórónuveiru sé orðinn allt annar eftir að ómíkron-afbrigði hennar varð alls ráðandi.

Þar sem upplýsingar um afbrigði meðal smitaðra liggur ekki enn fyrir miðaði rannsóknarhópurinn við 15. desember, sem þann dag sem ómíkron-afbrigðið var örugglega orðið ríkjandi hér á landi.

Hér að neðan má sjá graf sem sýnir innlagnarhlutfall smitaðra eftir aldri og bólusetningarstöðu fyrir og eftir 15. desember.

„Hér má sjá að það er mikill munur á innlagnarhlutfalli þeirra sem greinast fyrir eða eftir þann tíma hjá öllum aldurshópum, bæði meðal bólusettra og óbólusettra. Hjá sjúklingum milli 30-74 ára leggjast um 0.1-0.4 prósent inn,“ segir Martin Ingi.

Þá segir hann að nánari grein verði gerð fyrir innlagnarhlutfalli eftir afbrigðum veirunnar þegar rannsóknarhópurinn fær leyfi Vísindasiðanefndar fyrir upplýsingum um veiruafbrigði og gögn afhent.

Staðan á gjörgæslu gjörbreytt

Að lokum má sjá af niðurstöðum nefndarinnar að staðan á gjörgæslu er mjög breytt miðað við upphaf faraldursins.

„Þetta er tilkomið bæði vegna bólusetningarstöðu þjóðfélagsins og markvissari og betri meðferðar á göngudeild og legudeildum, sem og tilkomu ómíkron-afbrigðisins. Hlutfall þeirra sem leggjast inn á sjúkrahús sem þarfnast gjörgæsluinnlagnar hefur lækkað verulega með hverri bylgju faraldursins. Enginn sjúklingur sem hefur þegið örvunarskammt hefur þurft að leggjast inn á gjörgæslu í faraldrinum,“ segir Martin Ingi.

Í grafi hér að neðan má sjá hlutfall smitaðra sem hafa þurft að leggjast inn á gjörgæslu vegna Covid-19. Bleiki liturinn sýnir óbólusetta og þá sem fengið hafa eina sprautu, græni tvíbólusetta og blái þríbólusetta.

Leyfir sér að vera bjartsýnn

„Það er með þessi gögn að vopni sem ég leyfi mér að vera bjartsýnn á að það fari að vora til eftir þennan langa COVID-19 vetur, og við sjáum tilslakanir og betri stöðu í kortunum,“ segir Martin Ingi.

Þó segir hann að að heilbrigðiskerfið þurfi að aðlaga því að sinna verkefnum sínum samhliða því að allnokkurt hlutfall þeirra sem þarfnast heilbrigðisþjónustu verður smitaður af veirunni enn um sinn.

Þá muni hluti starfsmanna halda áfram að smitast líkt og aðrir í samfélaginu með tilheyrandi skerðingu á viðbragðsgetu heilbrigðiskerfisins.

„Eins og í handboltanum þýðir góð hálfleiksstaða þó ekki að leikurinn sé unninn, og seinni hálfleikurinn virðist stundum margfalt lengri en sá fyrri. Þetta er ekki búið enn,“ segir Martin Ingi.

„Stærsta verkefnið verður svo kannski að læra af þessu til langs tíma, bæði því sem gekk vel og því sem betur gæti farið. Ég hef verið læknir í tæp 13 ár en þetta er fjórði heimsfaraldurinn sem ég hef komist í tæri við – svo það koma örugglega fleiri,“ segir Martin Ingi Sigurðsson, prófessor og yfirlæknir í svæfinga- og gjörgæslulækningum á Landspítala að lokum.

Pistil hans má lesa í heild hér að neðan: