Vigdís og Helga hefðu átt að leita til borgarstjóra að mati siðanefndar

Hafi kjörnir fulltrúar eitthvað að athuga við störf starfsmanna sveitarfélaga ættu þeir að leita til framkvæmdastjóra sveitarfélagsins sem um ræðir til þess að koma athugasemdunum á framfæri. Það sama gildir um starfsmenn sveitarfélaga, telji þeir að kjörnir fulltrúar hafi gerst brotlegir við siðareglur, og öfugt

Þetta er mat siðanefndar Sambands íslenskra sveitarfélaga sem var falið að fjalla um hvaða sjónarmið kunni að gilda þegar kjörnir fulltrúar gera störf starfsmanna að umtalsefni í opinberri umræðu. Þá átti siðanefndin að veita leiðsögn um það með hvaða hætti rétt sé að hafa umgjörð þeirra mála þegar starfsmenn sveitarfélaga telja kjörna fulltrúa brjóta siðareglur með framferði sínu, og öfugt.

Tilefnið var umræða sem hófst síðastliðið sumar, í kjölfar þess að Héraðsdómur Reykjavíkur felldi úr gildi áminningu sem þáverandi skrifstofustjóri skrifstofu borgarstjóra og borgarritara veitti fjármálastjóra Ráðhúss Reykjavíkur í starfi. Vigdís Hauksdóttir, borgarfulltrúi Miðflokksins tjáði sig í kjölfarið um dóminn, sem hún sagði hafa snúist um „eineltismál innan ráðhússins“. Sagði hún stjórnsýslu Reykjavíkur vera í molum og að dómurinn væri til marks um það.

Þetta sætti Helga Björg Ragnarsdóttir, skrifstofustjórinn sem veitti fjármálastjóranum áminninguna, ekki við. Ritaði hún forsætisnefnd bréf  þar sem hún óskaði eftir því nefndin tæki til skoðunar hvort kjörnir fulltrúar Reykjavíkurborgar hafi brotið siðareglur sem þeim eru settar, auk ákvæða um skyldur þeirra og réttindi, í umræðu um að undirmaður skrifstofustjórans hefði orðið fyrir einelti af hennar hálfu. Óskaði hún einnig eftir því að skoðað væri hvort leita ætti álits siðanefndar Sambands íslenskra sveitarfélaga vegna ummæla einstakra borgarfulltrúa um hið meinta eineltismál.

Á fundi forsætisnefndar þann 17. ágúst var samþykkt að að óska eftir áliti siðanefnar Sambands íslenskra sveitarfélaga líkt og segir hér fyrir ofan. Siðanefndin skilaði áliti sínu í desember á síðasta ári. Fjallaði hún fyrst um hvaða sjónarmið kunni að gilda þegar kjörnir fulltrúar geri störf starfsmanna að umtalsefni í opinberri umræðu.

Óheppilegt þegar kjörnir fulltrúar geri störf starfsmanna að umtalsefni í opinberri umræðu

Í áliti siðanefndarinnar segir að almennt hljóti það að teljast óheppilegt þegar kjörnir fulltrúar geri störf starfsmanna sveitarfélags að umtalsefni í opinberri umræðu, ekki síst ef ummælin feli í sér neikvæðan dóm yfir viðkomandi starfsfólki eða störfum þess. Slík framkoma geti falið í sér brot á siðareglum kjörinna fulltrúa Reykjavíkurborgar.

Borgarfulltrúum beri að virða verkaskiptingu í stjórnkerfi Reykjavíkurborgar og samkvæmt sveitarstjórnarlögum falli eftirlit með störfum einstakra starfsmanna undir verksvið borgarstjóra, en ekki kjörinna fulltrúa. Þrátt fyrir að kjörnir fulltrúir geti látið sig varða hvernig stjórnsýslan sem slík standi sig í upplýsinga- og þjónustuhlutverki, sé varhugavert fyrir kjörna fulltrúa að blanda sér í starfsmannamál þannig að þeir fari að skipta sér af einstökum starfsmönnum.

„Telji körinn fulltrúi að eitthvað sé aðfinnsluvert í starfsmannamálum sveitarfélaga er rétti farvegurinn að beina málinu til framkvæmdastjóra sveitarfélagsins sem æðsta yfirmanns starfsmanna,“ segir í áliti siðanefndarinnar. Af því má draga þá ályktun að siðanefnd telji að Vigdís hafi átt að leita beint til Dags B. Eggertssonar borgarstjóra með aðfinnslur sínar að störfum Helgu Bjargar í kjölfar dóms héraðsdóms, í stað þess að ræða þær opinberlega.

Leita til yfirmanns í stað þess að senda erindi til pólitískra nefnda

Einnig var óskað eftir því að siðanefndin veitti leiðsögn um það með hvaða hætti rétt væri að hafa umgjörð þeirra mála þegar starfsmenn sveitarfélaga telja kjörna fulltrúa brjóta siðareglur með framferði sínu. Þá var einnig óskað eftir sambærilegri leiðsögn í þeim tilvikum þar sem kjörnir fulltrúar kynnu að telja starfsmenn sveitarfélaga brjóta siðareglur með framferði sínu.

Í svari siðanefndarinnar segir í tilvikum þar sem starfsmenn telji kjörna fulltrúa hafa brotið siðareglur sé ekki vænlegt að starfsmaður vísi kvörtunum beint til pólitískra nefnda, líkt og Helga Björg gerði er hún sendi erindið til forsætisnefndar Reykjavíkurborgar. Mikilvægt sé að starfsmaðurinn leiti til sinna yfirmanna, annars vegar framkvæmdastjóra sveitarfélagsins og hins vegar til formanns byggðaráðs, sem fari með eftirlit með stjórnsýslu sveitarfélaga.

Nefndin leggur áherslu á mikilvægi þess að starfsmaðurinn leiti til sinna yfirmanna og að tengingin við kjörna fulltrúa fari í gegnum framkvæmdastjóra.

Þá hvetur siðanefndin Reykjavíkurborg til þess að huga vel að því hvaða ráðstafanir hægt væri að gera til að koma í veg fyrir ósætti og óvissu aðila um hlutverk sín. Vænlegt gæti verið að endurskoða siðareglur og horfa til Noregs þar sem sömu siðareglur gilda fyrir kjörna fulltrúa og starfsmenn.

„[O]g þannig litið svo á að þeir myndi í sameiningu þann hóp sem þarf að koma sér saman um siðferðilega viðmið í ólíkum störfum og hlutverkum í þágu borgaranna.“

Álit siðanefndarinnar má nálgast hér.