Heimavellir fá lungann af leiguíbúðalánunum

Íbúðalánasjóður hefur veitt lán fyrir 18,4 milljarða króna til kaupa eða byggingar leiguíbúða, byggt á vissum skilyrðum reglugerðar.

Á meðal skilyrðanna er að viðkomandi félag megi ekki vera rekið í hagnaðarskyni. Slík lán sem ekki eru talin félagsleg nema 12,2 milljörðum króna. Heimavellir, sem skráð er í Kauphöll, hefur þegið átta milljarða króna í slík lán. Það er 44 prósent af heildinni. Þetta segir Anna Guðmunda Ingvarsdóttir, aðstoðarforstjóri Íbúðalánasjóðs.

Anna segir í skriflegu svari að félögunum sé þó heimilt að skila hagnaði en hann megi aðeins nota til vaxtar, viðhalds eða niðurgreiðslu lána. Ekki megi greiða hluthöfum arð. Markmið með leiguíbúðalánum sé að fjölga leiguíbúðum. Alls hafi 95 prósent lánanna sem ekki eru félagsleg verið veitt á landsbyggðinni og fimm prósent á höfuðborgarsvæðinu. Lánin séu verðtryggð jafngreiðslulán með 4,2% föstum vöxtum, sömu kjör og bjóðist einstaklingum.

Í greiningu Capacent á Heimavöllum segir að kjörin geti vart talist samkeppnishæf, sérstaklega borið saman við fjármögnun íbúða á höfuðborgarsvæðinu. Athygli er vakin á að stjórnendur Heimavalla hyggjast endurfjármagna lánin í haust, samkvæmt heimildum Markaðarins, enda er stefnt á að greiða arð með reglubundnum hætti.

Íþyngjandi kvaðir gildi um félagið

Íbúðalánasjóður upplýsti í vikunni að hann hefði sent 20 leigufélögum, sem eru með téð leiguíbúðalán, bréf og óskað eftir upplýsingum um verðlagningu leiguíbúða þeirra til að tryggja að rekstur félaganna hafi hagsmuni íbúa að leiðarljósi. Íbúða­lánasjóður hefur lánað til 25 félaga og félagasamtaka á þessum grunni. Þar af er eitt hlutafélag, 17 einkahlutafélög, þrjár sjálfseignarstofnanir, tvö húsnæðissamvinnufélög, eitt byggðasamlag og ein félagasamtök.

„Það fer ekki eftir félagsforminu sem slíku hvort félag telst rekið ekki í hagnaðarskyni eins og það er skilgreint í reglugerðinni. Félagið þarf einfaldlega að uppfylla þau skilyrði sem lögin og reglugerðin kveða á um, þ.e. að hafa það sem langtímamarkmið að reka leiguhúsnæði til langs tíma, að rekstur félagsins sé sem hagkvæmastur og með hagsmuni leigutaka að leiðarljósi, að óheimilt sé að ráðstafa arði eða arðsígildi út úr félaginu og svo framvegis. Þessar íþyngjandi kvaðir gilda um félagið svo lengi sem það er með lán frá Íbúðalánasjóði veitt á grundvelli þessarar reglugerðar. Sem dæmi má nefna eru Félagsbústaðir reknir í formi hlutafélags en félagið hefur með höndum félagslegt húsnæði Reykjavíkurborgar,“ segir Anna Guðmunda.

Þá bendir Anna Guðmunda á að í janúar 2018 hafi það verið gert að skilyrði leiguíbúðalána að á því svæði sem lánað sé til ríki sannarlega markaðsbrestur, það er að þar hafi verið verulegur skortur á leiguhúsnæði og bygging íbúða í lágmarki eða sérstök vandkvæði á því að fá fjármögnun á almennum markaði. Við núverandi markaðsaðstæður eru slíkar lánveitingar til lögaðila nær eingöngu veittar vegna kaupa eða byggingar leiguíbúða á landsbyggðinni.