Nauðsynlegt að lögregla rannsaki mál án pólitískra afskipta

Umboðsmaður Alþingis segir að almenningur eigi að geta treyst því að samskipti eins og fyrrverandi innanríkisráðherra átti við lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu á meðan á rannsókn á lekamálinu stóð, fari ekki fram. Þá verði umboðsmaður að geta treyst því að embættismenn segi honum  satt þegar hann beini til þeirra spurningum.

Umboðsmaður Alþingis gaf út ítarlegt álit sitt á samskiptum fyrrverandi innanríkisráðherra við lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu í tengslum við lekamálið í dag. Þá mætti hann á opinn fund stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar í morgun til að fara yfir niðurstöðurnar.

Á fundi umboðsmanns Alþingis með stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd í morgun kom fram að alvarleiki málsins varð umboðsmanni ljós þegar samskipti innanríkisráðherrans fyrrverandi við lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu lágu fyrir.

Í máli Tryggva Gunnarssonar umboðsmanns kom fram að innanríkisráðherra hefði í tvígang gefið honum ófullnægjandi svör og ekki gert hreint fyrir sínum dyrum fyrr en í bréfi til umboðsmanns hinn 8. janúar, þar sem hún viðurkenndi að samskipti hennar við lögreglustjóra hefðu ekki að öllu leyti verið réttmæt.

Baðst afsökunar

„Og að mér viðstöddum þá baðst fyrrverandi innanríkisráðherra afsökunar á framgöngu sinni í þeim og þeim samskiptum sem þarna áttu sér stað,“ segir Tryggvi.

Þá skoðaði umboðsmaður samskipti aðstoðarmanna ráðherra við lögreglustjóra og kemst að þeirri niðurstöðu að skerpa þurfi á þeim reglum svo starfsmenn stofnana og almenningur þekki hlutverk þeirra. Þá þurfi að skerpa á síðareglum ráðherra almennt.

„Voru þær settar með rétum hætti? Það var niðurstaða umboðsmanns að svo hafi ekki verið í þeesu tilviki, að því er varðar þá ríkisstjórn sem fyrrverandi innanríkisráðhera sat,“ segir umboðsmaður.

Brotalamir á skráningu

Þá séu miklar brotalamir í skráningu funda ráðherra, sérstaklega þegar hann fundar einn með aðilum utan ráðuneytisins.Umfjöllun fjölmiðla varð til þess að umboðsmaður hóf sína eftirgrennslan með því að kalla lögreglustjóra á sinn fund.

„Og ég áttaði mig þá strax á því að þarna hefðu átt sér stað samskipti sem ég alla vega hef alveg frá upphafi litið svo á að hafi verið afskaplega alvarleg út frá því eftirlitshlutverki sem umboðsmaður hefur með höndum,“ segir Tryggvi.

Þróunin í vestrænum samfélögum undanfarna áratugi hafi verið í þá átt að aðskilja hið pólitíska vald frá rannsókn mála.

„Og þar af leiðandi að almenningur og við borgararnir megum treysta því að rannsókn lögreglunnar miði eingöngu að þvi að afla nauðsynlegra og réttra upplýsinga til þess að hægt sé að taka afstöðu um saksókn,“ segir Tryggvi.

Mikilvægt sé að þeir sem vinni að rannsókn mála geti gert það sjálfstætt og hlutlægt án áhrifa annarra stjórnvalda.

„Og ég tala nú ekki um ef að viðkomandi hefur einhverja þá aðild eða einhverja þá stöðu og tengslvið viðkomandi mál sem ekki verða talin samrímanleg þessu,“ segir Tryggvi.

Lögreglustjórinn hafi að beiðni ríkissaksóknara verið að skoða kærur um meint trúnaðarbrot í innanríkisráðuneytinu og lögreglan hafi unnið sitt verk og því hafi kerfið að því leyti ekki brugðist.

„Það sem ég er að skoða er hins vegar alveg tiltekinn afmarkaður þáttur sem ég tel að sé mjög mikilvægur út frá því eftirlitshlutverki sem ég hef með höndum og út frá sjónarhorni okkar almennings að sé í lagi. Við eigum semsagt að geta treyst þvi að svona samskipti fari ekki fram,“ sagði Tryggvi Gunnarsson á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar Alþingis.