Fal­legar kveðjur og ósagðar sögur af meistara grínsins

Steinn Ármann fæddist í Reykjavík þann 28. október 1964. Foreldrar Steins voru þau Sesselja Björg Helgadóttir, sem lést árið 2006, og Magnús Gunnþórsson. Einnig átti Steinn tvo yngri bræður, Halldór fæddan 1967 og Björgvin sem lést árið 1991 tvítugur að aldri.

Steinn lauk námi frá Leiklistarskóla Íslands árið 1989 og vakti athygli á tíunda áratugnum sem annar helmingur Radíusbræðra ásamt Davíð Þór Jónssyni sem einmitt mun jarðsyngja Stein í Víðistaðakirkju í dag.

Ferill Steins var fjölbreyttur. Hann lék á bassa með hljómsveitinni Kátum piltum frá Hafnarfirði og starfaði sem dagskrárgerðarmaður, fyrst á Aðalstöðinni og síðan á Bylgjunni þar sem hann var einn stjórnenda hinna vinsælu útvarpsþátta Radíus, Górillunnar og King Kong.

Hann lék einnig köttinn Kela í Stundinni okkar um árabil sem vann hug og hjörtu yngstu kynslóðarinnar auk annarra smærri hlutverka í ýmsu barnaefni. Hann var annar höfunda jóladagatalsins Klængs sniðuga ásamt Davíð Þór og þá þekkja íslenskir foreldrar og börn rödd Steins býsna vel en hann hefur talsett ógrynni teiknimynda og barnaefnis undanfarin ár.

Auk þess starfaði hann um hríð í reiðhjólaversluninni Erninum og var leiðsögumaður fyrir erlenda ferðamenn á sumrin.

Steinn lætur eftir sig eiginkonuna Jennýju Berglindi Rúnarsdóttur og tvo syni, þá Tuma og Huga.

„Nú er aftur leiðinlegt“

Á meðal þeirra sem minnast Steins Ármanns í Morgunblaðinu í dag er leikkonan Helga Braga Jónsdóttir en þau voru bekkjarfélagar í Leiklistarskólanum og unnu margoft saman í kjölfarið.

„Elsku Steinn Ármann bekkjarbróðir minn, nú er aftur leiðinlegt! Ég leit alltaf á þig sem tvíburabróður minn í leiklistinni, þykkildin eins og við kölluðum okkur í Leiklistarskólanum,“ skrifar Helga Braga og rifjar svo upp að samstarf þeirra tveggja hafi hafist strax eftir útskrift úr LÍ þegar þau léku saman í unglingaþáttunum Ungmennafélaginu á RÚV.

Áttu þau eftir að mynda fleiri tvíeyki eins og Kela og Lóu (ó)kurteisu í Stundinni okkar og samkvæmisdansparið Klöru Klein og Olgu Korsikovu?

„Það var alltaf svo auðvelt og skemmtilegt að vinna með þér. Þú hjólaðir oft úr Hafnarfirði til mín í Grafarvoginn þegar við vorum að skrifa saman og ég mátti hafa mig alla við að skrifa því það rann upp úr þér snilldin. Þú varst skarpgreindur, viðkvæmur, hjartahlýr, fyndinn og skemmtilegur með undraverða hæfileika og mér fannst þú alltaf besti leikari í heimi og við dýrkuðum hvort annað.“

„Góða ferð í sumarlandið, elsku fallegi, góði bróðir minn, ég elska þig út fyrir gröf og dauða. Þú varst mér alltaf svo kær og mikilvægur. Við hittumst hinum megin þegar minn tími kemur. Þá verður aftur gaman!“

Leist ekki vel á að leika köttinn Kela

Ásta Hrafnhildur Garðarsdóttir og Steinn unnu saman við gerð þáttanna Stundin okkar á RÚV um árabil. Segir hún samstarf þeirra hafa verið fumlaust.

„Að gæða orð lífi er galdralist sem Steinn Ármann bjó yfir. Hann gaf kettinum mínum, Kela, rödd og karakter sem enginn mun leika eftir, án hans hefði Keli verið mjálmlaus kettlingur,“ skrifar Ásta Hrafnhildur og segir vinskap þeirra hafa byrjað löngu áður en samstarf þeirra á RÚV hófst.

Steini hafi þó ekki í upphafi litist vel á hugmyndina um að leika kött og hélt að hlutverkið fæli í sér að vera klæddur kattarbúningi í fullri stærð. Svo var þó ekki og Ástu tókst að sannfæra Stein um að taka að sér hlutverk Kela.

„Kötturinn Keli eignaðist strax sjálfstætt líf og varð gríðarlega vinsæll. Honum bárust myndir og bréf frá börnum um allt land sem ég reyndi eftir bestu getu að svara í hans nafni, enda Keli ekkert sérstaklega ritfær köttur. Mesti galdurinn varð þó þegar við komum fram á skemmtunum víða um land.“

„Eftir hróp og köll barnanna ætlaði allt um koll að keyra þegar Keli loksins birtist á sviðinu. Hann skaut höfðinu jafnan leiftursnöggt út um glugga sérstaks kattarkofa og við það ærðust börnin af gleði og spenningi. Á þannig stundum varð ég jafn sannfærð og æstur barnaskarinn um að kötturinn væri alvöru.“

„Og hann fílaði mig ágætlega á móti“

Leikstjórinn Kristófer Dignus skrifar í færslu á Facebook, þar sem hann minnist Steins Ármanns, að hann hafi verið einn besti leikari og mesti töffari sem hann hafi unnið með.

„Þegar við gerðum saman Fólkið í blokkinni, þar sem hann brilleraði sem hinn breyski Robbi húsvörður, áttaði ég mig á hversu næmur, djúpur og hæfileikaríkur listamaður var þarna á ferð. Breidd hans sem leikara veitti mér innblástur og hann fílaði mig ágætlega á móti.“

Jafnframt skrifar Kristófer að þeir hafi verið byrjaðir að þróa sjónvarpsseríu þar sem Steinn átti að leika markalausan og útbrunninn blaðamann með stórt hjarta og sterka siðferðiskennd.

„Ég er handviss um að hann hefði rúllað því hlutverki upp og fengið öll þau verðlaun sem í boði eru.“

„Þessi kvikmynd hefði aldrei náð landi nema vegna þessa hetjumóðs“

Leikarinn og leikstjórinn Benedikt Erlingsson birtir mynd á Facebook frá myndinni Hross í oss sem Benedikt leikstýrði. Benedikt skrifar að mikið hafi gengið á við gerð myndarinnar og hver dagur hafi verið upp á líf og dauða fyrir útkomuna og margar hetjur hafi lagt sitt af mörkum.

„Í mínum huga var Steinn Ármann stóri bjargvætturinn. Það er greypt í minni mitt þegar hann tók stökkið á eftir hestinum sem hafði fallið á milli skips og palls og synti með hann til lands. Þessi kvikmynd hefði aldrei náð landi nema vegna þessa hetjumóðs.“

Magnús Scheving, sem titla mætti Herra Latabæ, minnist Steins Ármanns í færslu á Facebook en þeir kynntust þegar þeir unnu saman að leiksýningunni Áfram Latibær í Loftkastalanum og síðar Þjóðleikhúsinu. Þar lék Steinn hlutverk Sigga Sæta á eftirminnilegan hátt. Magnús segir hann hafa verið frábæran leikara og einn þann besta sem hann hafi unnið með.

„Leikarinn Steinn Ármann kom mér stanslaust á óvart. Hann hafði endalaust gaman af því að reyna að láta mig detta úr karakter á sviðinu. Hann hafði einstakt lag á því að lesa salinn og pota svo drepfyndnum línum að áhorfendur veltust um úr hlátri og ég átti í mesta basli með að gera það ekki líka. Útgeislun hans fangaði athygli áhorfendanna og húmor hans fékk alla til að hlæja. Hann var gæddur þeim einstaka eiginleika að húmorinn flæddi náttúrulega af vörum hans,“ skrifar Magnús.

Örlagaríkt skíðaferðalag

Engilbert Sigurðsson geðlæknir rifjar upp góða tíma með vini sínum.

„Við vorum bestu vinir í ein 5-6 ár í frumbernsku, saman flestum stundum á mótunarskeiði eftir að fjölskyldur okkar fluttust á Krókahraun 12 í Hafnarfirði, árið sem við urðum fjögurra ára. Við klifruðum saman í klettunum í hrauninu, tókum þátt í bardögum við drengi af Arnarhrauni, einu sinni meira að segja teknir til fanga og bundnir í bragga í nokkra tíma; við hjóluðum mikið um nágrennið og fundum upp á ýmsu, börn voru jú mun meira úti en inni á þessum tíma,“ segir Engilbert. 

„Við lærðum að lesa og lásum Tinnabækurnar og Ástríksbækurnar upp til agna, oft í sama herbergi og deildum þá iðulega upphátt krassandi setningum Kolbeins kafteins og Steinríks og hlógum dátt og lengi. Það gerðum við einnig eftir að hafa þynnt áfengi í flöskum hressilega eitt gamlárskvöldið með vatni þegar okkur fannst karlarnir búnir að fá sér fullmikið í tánna.“

Engilbert minnist foreldra Steins þeirra Sesselju og Magnúsar með mikill hlýju.

„Enn er mér í minni frásögn hans þegar þau fjölskyldan voru sem oftar á leiðinni til Borgarfjarðar eystra og brutust yfir heiðar í ófærð á Saab 99 sem hann þurfti að ýta í gegnum hvern skaflinn á fætur öðrum - það nægði og enginn bíll þurfti að draga Saabinn í þessari svaðilför.“

Svo rifjar Engilbert upp afdrifaríkt ferðalag í gagnfræðiskóla.

„Það var í skíðaferðalagi í gagnfræðaskóla að Steini ákvað að byrja að deila ríkulegri en stundum svolítið groddalegri kímnigáfu sinni í eins konar uppistandi með Davíð Þór. Seinna meir urðu þeirra bestu „sketchar“ á heimsmælikvarða hvað varðar handrit, tímasetningar og hugmyndaauðgi. Við sem kveðjum Steina í dag getum og eigum að rifja upp þær mörgu og góðu minningar sem við eigum frá samskiptum við hann og af tilsvörum hans meðan og þegar heilsa hans var góð og hann fær um að stjórna sínu fleyi. Ég votta fjölskyldunni samúð á afar erfiðri kveðjustundu.“

Leirburður fyrir fjórum áratugum

Friðrik Hilmarsson kvikmyndagerðarmaður minnist vinar síns.

„Steinn Ármann var hjólreiðaforkur, skiðagarpur, stæltur og sterkur töffari. Hann var minn best man.“

Hann rifjar upp leirburð sem kom fyrir rúmum fjörutíu árum við eldhúsborðið hjá Sellu og Magga, foreldrum Stein.. Það hafi átt við þá, eigi við núna og inn í eilífðina.

„Þú ert mér sem skínandi sólin

Hafið og fjöllin..... og blómin

Steinn Ármann Magnússon heitirðu kallinn“.

Atli Steinn Grétarsson leikmyndahönnuður minnist Steins með fallegri mynd og einföldum texta.

„Þetta er algjörlega glatað.“