„Hey, þetta allt gat mamma gert, ein með okkur tvö“

Einstæð móðir kann að plana mat út vikuna, sækja og skutla á leikskóla og í skóla, hátta, baða, fæða, klæða, sjá um heimilið og vinna mikið. 

Þetta á auðvitað við um einstæða foreldra af báðum kynjum því í raun snýst lífið hjá einstæðum foreldrum um það að sinna hlutverki tveggja.“

Í tilfelli Marly einnig að fara í nám. Því Marly fór fyrst í mannfræði í Háskóla Íslands en færði sig síðan yfir í fasteignasalann.

„Ég var einmitt að taka síðasta prófið í dag,“ segir Marly sigri hrósandi. Enda nám löggiltra fasteignasala þekkt fyrir að vera erfitt og strembið.

Draumastarfið er að vera fasteignasalinn sem finnur draumaeignina með fólki. Mögulega sérstaklega þeim hópi fólks sem er af erlendu bergi brotið og hefur flutt til Íslands eins og hún. Hópi af fólki sem fyrst og fremst langar að láta drauma sína rætast.

Sem Marly gerði í námi; styrkþegi hjá Menntunarsjóði Mæðrastyrksnefndar, einstæð tveggja barna móðir og því ein af þessum öflugu konum sem taka ákvörðun um að breyta lífi sínu.

„Mig langar að ala upp börn sem líta upp til mín og hugsa: Hey, þetta allt gat mamma gert, ein með okkur tvö. Ég vil ala upp andlega og líkamlega sterk börn sem eru stolt af mömmu sinni,“ segir Marly og bætir síðan við:

Reyndar vil ég ekki aðeins að þau séu stolt af mér. 

Ég vil vera stolt af sjálfri mér!“

Mæðradagurinn er í dag og um þessar mundir stendur yfir kertasala Menntunarsjóðs Mæðrastyrksnefndar, sem hefur síðastliðinn áratug eða svo veitt um 700 styrki til um 460 kvenna og í ár eru styrkþegar 65 talsins. 

Leyniskilaboð kertisins að þessu sinni eru frá Ragnhildi Gísladóttur tónlistarkonu.

Grænhöfðaeyjar

Marly er fædd hinum megin á hnettinum.

Nánar tiltekið á Grænhöfðaeyjum, eyjaríki sem er vestur af ströndum Afríku og samanstendur af tíu eldfjallaeyjum.

Íbúar eru um hálf milljón en stór hluti þjóðarinnar býr erlendis.

Marly er fædd árið 1988.

„Ég ólst upp hjá ömmu og afa og frændsystkinum mínum,“ útskýrir Marly.

„Mamma flutti til Íslands þegar ég var um eins árs og fór að vinna í fiski. Hún var ekki í aðstöðu til að vera með lítið barn hjá sér þá en kom oft heim.“

Æska Marly var nokkuð frábrugðin því sem við þekkjum á Íslandi.

Ekki aðeins veðurfarslega, því á Grænhöfðaeyjum er sól og hiti allt árið um kring. Heldur líka umhverfið og aðstæður allar.

„Þorpið þar sem við bjuggum var í raun sjálfbært og það sama má segja um uppeldið sem slíkt. Við vorum hvorki með rennandi vatn né rafmagn en sóttum það sem við þurftum í náttúruna,“ segir Marly og bætir við:

„Ég kem því af bændafjölskyldu ef svo má segja. Við ræktuðum grænmeti, slátruðum dýrunum okkar sjálf, sóttum eldiviðinn til að elda og það litla krydd sem kannski var notað stundum við matseld var krydd sem einhver fullorðin hafði þá keypt í ferð til stórborgarinnar.“

Mannmörg fjölskyldan bjó í litlu húsi.

„Á Grænhöfðaeyjum er algengt að saman búi nokkrar kynslóðir og í raun mjög algengt að fólk eins og ég alist upp hjá ömmu sinni og afa. Ömmur og afar eru því oftar en ekki að ala upp fleiri börn en aðeins sín eigin,“ segir Marly og bætir við:

„Að eiga sér herbergi var eitthvað sem ég kynntist ekki fyrr en ég flutti til Íslands.“

Lenti á Mars

Þegar Marly var 13 ára flutti hún til Íslands og fannst Ísland við komu vera eins og plánetan Mars.

„Mér leist ekkert á þetta. Ég var nýbúin að læra um Mars í skólanum mínum og fannst eins og landslagið frá flugvellinum væri einfaldlega eins. Í þrjú korter keyrðum við í landslagi þar sem ég sá varla hús og engin tré. Ég man að ég panikkaði og hugsaði: Það er ekkert hérna!“

Marly segir það hafa tekið á að aðlagast Íslandi. Ekki síst myrkrinu og kuldanum.

Sumt var þó spennandi.

„Ég gleymi því til dæmis aldrei þegar ég sá snjó í fyrsta sinn. Hljóp út til að sjá þetta undur sem mér fannst snjókornin vera, að sjá þau falla af himnum ofan,“ segir Marly og hlær.

„Ég hringdi heim til Grænhöfðaeyja og sagði við frænku mína: Veistu, ísinn sem við erum með í ísskápnum, hann kemur héðan, úr himninum!“

Marly var fljót að eignast vini.

„Við bjuggum á Egilsgötunni og ég gekk í Austurbæjarskóla. Þar sem starfrækt var mjög góð nýbúadeild sem hélt vel utan um okkur krakkana sem vorum að flytja til Íslands, læra tungumálið og svo framvegis,“ segir Marly en bætir við:

„En þetta var erfiður tími. Það eitt að læra tungumálið er erfitt. Oft sagði ég því við mömmu: „Sendu mig til baka, mig langar heim!“

Frá því að Marly var barn, langaði hana til að læra.

„Frænka mín var kennari heima á Grænhöfðaeyjum og þegar ég var lítil fékk ég stundum að fara með henni og sitja í skólastofunni á meðan hún var að kenna. Man að ég hugsaði með mér strax þá: Þetta er það sem mig langar til að gera!“

Marly telur algengt að nýbúabörn hætti í námi eftir grunnskóla, því þau séu ekki undirbúin nægilega vel undir það tungumál og það sem til þarf fyrir framhaldsskóla.

„Í nýbúadeildinni vorum við svolítið eins og í bómull. Þar voru okkar yndislegu Sverrir, Nína og Guðrún til að styðja vel við bakið á okkur alla daga. Tilhugsunin ein um að fara í framhaldsnám fékk mig til að panikka. Ég hugsaði með mér: Ég mun aldrei ná árangri í skóla án þess að vera lengur með þennan stuðning. Það er þessi líðan sem skýrir það hvers vegna svo margir nýbúar flosna upp úr skóla.“

Marly byrjaði því á því að vinna. En árið 2014 útskrifaðist hún sem stúdent frá Fjölbrautaskólanum í Ármúla.

Ég tel mikilvægt að nýbúabörn fái tækifæri til að vera með íslenskum krökkum. Því sú samvera getur verið mikilvægur liður í því að undirbúa þau fyrir frekara nám eða annað sem lífið kallar á til að aðlagast í samfélaginu.“

Mamman Marly

Marly útskrifaðist sem stúdent 26 ára, þá komin fimm mánuði á leið.

Marly á tvö börn: son fæddan 2014 og dóttur fædda 2020.

„Ég rétt skreið stúdentinn,“ segir Marly og hálfstynur þegar hún rifjar upp þennan tíma.

Því meðgangan var erfið og námið áskorun út af fyrir sig. Marly og barnsfaðirinn voru ung þegar þau tóku saman og ýmist í sundur eða saman þar til þau slitu samvistum fljótlega eftir að dóttirin fæddist.

„Mig langaði samt alltaf í skóla og þegar strákurinn var eins árs skráði ég mig í mannfræði í Háskóla Íslands. Hugsaði með mér: Ég hef engu að tapa, ég bara reyni þetta!“

Marly bjó þá hjá mömmu sinni en fékk síðan inni á stúdentagörðum og sonurinn komst á ungbarnaleikskóla.

Staðan var að þessu leyti fullkomin,“ segir Marly.

En púsluspil ungra og einstæðra foreldra er mikið.

„Námslánin eru háð frammistöðu en ég var ekkert endilega að ná því að vera á þeim. Stundum gat ég til dæmis ekki mætt því ég var með veikt barn, þurfti að sækja á leikskólann áður en skólinn var búinn, þurfti að taka sjúkrapróf og fleira. Þetta var strembið en ég hafði heyrt um að fólk væri að fá námsstyrki fyrir alls kyns framhaldsnám, allt upp í doktorsnám. Sem mér finnst svo frábært.“

Stundum tók Marly soninn með í skólann.

„Hann var oft kallaður yngsti mannfræðingurinn,“ segir Marly og hlær.

„Ég lærði langmest með því að mæta í tíma og þegar hann kom með mér sat hann bara prúður og stilltur í 50 mínútur og púslaði eða eitthvað.“

Marly fór að þreifa fyrir sér um styrki. Hafði heyrt um Menntunarsjóð Mæðrastyrksnefndar og ákvað að sækja um.

„Ég skilaði inn umsókn með tilheyrandi gögnum. Skattframtali, útgjöldum mánaðarins eins og leikskólagjöldum og fleiru, helstu upplýsingum um mig og svo framvegis. Bjóst samt ekki við að fá styrk.“

Hvers vegna ekki?

„Því maður er alltaf með einhverjar fyrirframhugmyndir um að vera ekki nóg. Ég hugsaði því með mér: Nei, það eru örugglega einhverjir aðrir betri valkostur fyrir sjóðinn eða lengra komnir í námi, eða meira einstæðir eða með betri einkunnir. Til viðbótar við óöryggið sem fylgir því að vera ekki fædd hér og uppalin.“

Nýr og spennandi kafli

Eitt af því sem rannsóknir sýna um allan heim er að sjálfstraust einstæðra mæðra eykst til muna með menntun. Starfstækifæri aukast, fjárhagur vænkast og áhrif menntunar mæðra á börn þeirra eru marktæk og jákvæð.

Marly er svo sannarlega gott dæmi um allt ofangreint. Enda nýr og spennandi kafli sem hófst hjá henni með náminu.

Ekki aðeins að hún starfi hjá fasteignasölunni Borg, heldur hefur hún einnig tekið að sér ýmis önnur hlutverk.

Til dæmis að vera formaður nefndarinnar Nýir Íslendingar.

Á Grænhöfðaeyjum er kreol móðurmálið en Marly talar fleiri tungumál.

„Ég sé til dæmis fyrir mér að spænskukunnáttan mín geti nýst vel í starfinu sem fasteignasali. Og að tala ensku og vera innflytjandi sjálf. Því margt fólk sem er að flytja til Íslands veigrar sér kannski við hlutunum nema það fái góðar útskýringar á því hvernig hlutirnir ganga fyrir sig hér.“

Marly hefur líka komið fram á vegum Menntunarsjóðs Mæðrastyrksnefndar, haldið þar ræður og talað fyrir mikilvægi stuðnings við mæður.

Mér fannst sonur minn kenna mér ást þegar hann fæddist en það gerðist líka eitthvað þegar hún fæddist; ég fann nýjan styrk innra með mér, varð ákveðin í að verða þeim góð fyrirmynd, taka meira pláss og hef vegna barna minna þorað að fara meira út fyrir þægindarammann.“

Sumt er ævintýri líkast. Til dæmis hefur Marly heimsótt Bessastaði svo eitthvað sé nefnt.

„Já, ég er svo heppin að hafa hitt Höllu og fengið að knúsa hana,“ segir Marly og lýsir forseta Íslands sem frábærri konu sem svo sannarlega sé forseti fólksins.

Heimsóknin á Bessastaði var á vegum Menntunarsjóðs Mæðrastyrksnefndar, sem Marly segir að hafi skipt sköpum fyrir sig.

Ekki aðeins til að létta á námsgjöldum og bókakaupum, heldur líka sem stuðningur.

„Það er svo ótrúlega uppörvandi að vita að einhver hafi trú á manni. Því þetta er erfitt og ég viðurkenni alveg að oft hefur maður misst svefn. Dagarnir fóru í að koma börnunum á leikskóla, sækja þau eftir skóla, gefa þeim að borða, baða, hátta, svæfa og fara síðan að læra.“

Góðu ráðin og hvatningarorðin eru mörg hjá Marly.

„Ekki hafa áhyggjur af því þótt heimilið sé ekki upp á sitt besta eða þótt krakkarnir fái kjúklinganagga og franskar marga daga í röð því þú nærð ekki að elda einhverja næringarríka máltíð alla daga,“ segir Marly og bætir við:

„Ekki heldur hafa áhyggjur af einkunnum. Heldur frekar því að ná áföngunum. Eftir tíu ár er enginn að spá í hvað þú fékkst í einkunn fyrir eitthvað verkefni eða próf.“

Marly bendir líka á að bakland einstæðra foreldra sé oft lítið eða ekkert.

„Ég er heppin. Við fórum oft til mömmu og borðuðum þar. En margir einstæðir foreldrar hafa ekkert bakland og það að vera með börn og fara í nám kallar á mikla þrautseigju.“

Marly segir það hjálpa mikið að fá styrk upp í hluta af dýru námi.

En það er aldrei nóg að fá styrk, þú þarft að vinna fyrir þínum hlutum sjálf. 

Árangurinn er alltaf undir þér sjálfum kominn og þótt þessi tími hafi oft verið blóð, sviti og tár er uppskeran líka þeim mun verðmætari.“

Marly segir eðlilegt að hugsanir um að hætta eða að taka sér pásu læðist að einstæðum foreldrum í námi.

„Ég held að einstæðir foreldrar gleymi því oft hvað þeir eru að afreka að gera mikið. Oft hef ég því þurft að vera mín eigin klappstýra,“ segir Marly og bætir við:

„Einstæðir foreldrar eru með þykkari skráp en flestir. Því við erum vön að sinna hlutverkum tveggja og vön því að púsla saman og redda ótrúlegustu hlutum. Þess vegna segi ég við aðra einstæða foreldra sem langar til að mennta sig: Miðað við allt sem þú hefur þegar sýnt og sannað að þú getur gert sem einstætt foreldri, þá getur þú líka gert þetta!“