Snúa sér aftur að kjarn­orku fimm­tán árum eftir Fukushima

Jarðskjálftinn var 9,0 stig og skall á klukkan 2:46 að staðartíma, aðfaranótt 11. mars árið 2011. Um klukkustund síðar skall flóðbylgjan á stórum hluta austurstrandar Japan. Rúmlega 22 þúsund manns dóu vegna flóðbylgjunnar en hún þurrkaði út heilu bæina.

Kjarnorkuverið skemmdist lítillega í jarðskjálftanum sjálfum en það var hannað með hættu á jarðskjálftum í huga. Flóðbylgjan sem fylgdi í kjölfarið olli þó miklum skemmdum á kælikerfum orkuversins. Þann 12. mars varð stór sprenging í einum kjarnakljúfi og tveimur dögum síðar bræddu tveir til viðbótar úr sér.

Mikil geislun barst frá orkuverinu og þurftu tugir þúsunda íbúa á svæðinu að flýja heimili sín.

Áratugalangt hreinsunarstarf fyrir höndum

Síðan þá hefur geislun minnkað verulega en yfirvöld í Japan hafa átt í umfangsmiklu hreinsunarstarfi frá því slysið varð. Búið er að loka þökunum yfir kjarnakljúfunum aftur og þá er einnig búið að reisa stóran varnarmúr við orkuverið sem á að verja það gegn frekari flóðbylgjum.

Í framtíðinni stendur til að fjarlægja geislavirk efni úr kælilaugum kjarnakljúfanna en vitað er til þess að í laugunum þremur má finna að minnsta kosti 880 tonn af bræddu kjarnorkueldsneyti, samkvæmt frétt AP fréttaveitunnar. Búið er að fjarlægja eldsneytisstangir sem bráðnuðu ekki úr orkuverinu.

Sjá einnig: Vatnið úr Fukushima losað út í sjó í vor eða sumar

Geislun þar er þó enn gífurlega mikil og er í raun lítið vitað um ástandið í laugunum. Forsvarsmenn Toky Electric Powe Company (TEPCO) segja að þróa eigi sérstaka róbóta til að greina stöðuna í laugunum og svo aðra róbóta til að fjarlægja kjarnorkueldsneytið. Búist er við því að hreinsunarstarfið muni taka áratugi. 

Sjá einnig: Vita lítið um á­standið í Fukushima þrettán árum síðar

Sýni eru reglulega tekin á svæðinu kringum kjarnorkuverið. Landbúnaðarafurðir eru greindar sérstaklega til að tryggja að þær séu neysluhæfar en sala á ýmsum ávöxtum, sveppum, fiski og öðru er enn bönnuð á nokkrum svæðum.

Einn viðmælandi sem ræddi við AP fréttaveituna sagði til að mynda frá því að hann hefði nýverið greint sýni úr villisvíni sem veitt var á svæðinu. Kjötið reyndist verulega geislað, eða um hundrað sinnum meira en leyfilegt er að neyta.

Gengur hægt að ræsa kjarnakljúfa aftur

Eftir slysið lögðu yfirvöld í Japan af stað í þá vegferð að draga úr orkuframleiðslu með kjarnorku en það ferðalag var ekki langt. Tveimur árum síðar var snúið við og árið 2022 var ákveðið að flýta ræsingu á kjarnakljúfum sem slökkt hafði verið á og auka orkuframleiðslu.

Fyrir slysið í Fukushima framleiddu Japanar tæplega þriðjung orku sinnar í 54 kjarnakljúfum. Á tveimur árum eftir Fukushima var slökkt á mörgum þeirra og hefur gengið hægt að kveikja á þeim aftur, sé það yfir höfuð hægt.

Í frétt Reuters segir að í janúar hafi tekist að kveikja á öllum sjö kjarnakljúfunum í Kashiwazaki-Kariwa, stærsta kjarnorkuveri heims. Þrátt fyrir það er einungis búið að kveikja aftur á fimmtán af þeim 33 kjarnakljúfum sem til stendur að ræsa aftur.

Japanar flytja um 95 prósent af allri olíu sinni frá Mið-Austurlöndum og hefur óreiðan þar og stríð Bandaríkjanna og Ísrael gegn Íran, ýtt undir stuðning þjóðarinnar við kjarnorku.

Kannanir benda samkvæmt Reuters til þess að um 51 prósent Japana styðji það að kveikja aftur á öllum kjarnakljúfunum en stuðningurinn er langmestur meðal ungs fólks. Skortur á hæfu starfsfólki gæti þó gert vinnuna erfiða, þar sem fáir sækja nám sem nýtist við rekstur kjarnorkuvera.

Árið 2024 hófu 177 nemendur slíkt nám. Árið fyrir slysið í Fukushima var fjöldinn 317 en í upphafi tíunda áratugarins var hann 673.