Græn­land, Fær­eyjar og Álands­eyjar fá sæti við borðið

Í tilkynningu þess efnis á vef Norðurlandaráðs segir að á meðan norrænu ríkisstjórnirnar skoða hugsanlega endurnýjun á Helsingforssamningnum sýni þessi ákvörðun að Norðurlandaráð sé tilbúið til að gera breytingar til að samstarfið eigi betur við í dag og allir geti tekið þátt.

„Norðurlandaráð hefur ákveðið að stíga sögulegt skref í átt til samstarfs sem er meira inngildandi og í takt við tímann.“

Á Norðurlandaráðsþingi sem haldið var hérlendis í október síðastliðnum var samþykkt þingsályktunartillaga um breytingu á Helsingforssamningnum. Breytingin varðar fulla aðild Færeyja, Grænlands og Álandseyja að Norðurlandaráðinu.

Helsingforssamningurinn er lagalegur grunnur norræns samstarfs innan Norrænu ráðherranefndarinnar og Norðurlandaráðs. Hann var fyrst undirritaður árið 1962 og svo endurskoðaður 1996 þegar Svíar og Finnar gengu í Evrópusambandið.

Taka þátt á lýðræðisgrundvelli

Í tilkynningunni segir að ákvörðunin þýði að framvegis taki löndin þrjú þátt á jafnræðisgrundvelli við Danmörku, Noreg, Svíþjóð, Finnland og Ísland og komi að þeim lykilákvörðunum sem norrænt samstarf mótast af.

„Þetta snýst ekki bara um að breyta orðalaginu í starfsreglunum. Þetta snýst um að taka sameiginlega ábyrgð á því að útvíkka samstarfið svo það endurspegli Norðurlönd eins og þau eru í dag. Norðurlönd sem einkennast af jafnræði, virðingu og sameiginlegri ábyrgð,“ er haft eftir Henrik Møller, fulltrúa Danmerkur í forsætisnefnd Norðurlandaráðs, sem lagði tillöguna fram.

Møller hafi farið fyrir vinnuhópnum sem vann tillöguna og undirstrikað að frá upphafi hafi ríkt breið pólitísk sátt um að Grænland, Færeyjar og Álandseyjar skyldu fá fasta fulltrúa.

Tillagan hafi fengið jákvæða umfjöllun þingmanna í ræðustóli og verið samþykkt einróma.

Fulltrúar landanna ánægðir

Þá segir að fulltrúar landanna þriggja séu ánægðir og stoltir af ákvörðuninni.

„Þetta snýst ekki bara um jafnræði fyrir okkur. Þetta snýst um að við viljum axla fulla ábyrgð á því að efla norrænt samstarf. Nú getum við beitt kröftum okkar til að vinna að norrænni framtíðarsýn,“ er hafi eftir Høgna Hoydal, Færeyjum.

„Með þessu fáum við skýrari rödd og jafnframt þá ábyrgð að taka þátt í að móta Norðurlönd til framtíðar,“ er haft eftir Annette Holmberg-Jansson, Álandseyjum.

„Það gleður okkur að Norðurlandaráð hafi tekið fulla ábyrgð á því að hleypa Grænlandi, Færeyjum og Álandseyjum inn í samstarfið í Norðurlandaráði. Nú vonumst við Grænlendingar til þess að ríkisstjórnirnar fylgi á eftir með vinnu sinni við uppfærslu Helsingforssamningsins. Sem fyrst,“ er haft eftir Justus Hansen, Grænlandi.

Breytingin taki gildi 1. janúar 2026 og marki táknræna og raunverulega styrkingu norræns lýðræðis. 

„Við viljum sýna að Norðurlönd geta breyst innan frá. Við tölum oft um endurnýjun en nú sýnum við að við getum líka framkvæmt hana,“ er haft eftir áðurnefndum Henrik Møller.