Vikið úr metoo-hópi kvenna í sviðslistum og kvikmyndagerð

Leikkonan Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir er ekki lengur meðlimur í #metoo-hópi kvenna í sviðslistum og kvikmyndagerð. Steinunn Ólína segir í samtali við Vísi að einn af stjórnendum hópsins hafi sent henni skilaboð þess efnis á Facebook og var ástæðan sögð trúnaðarbrestur.

Hópurinn birti 62 nafnlausar reynslusögur í lok nóvember 2017 meðfram yfirlýsingu sem á sjötta hundrað kvenna skrifuðu undir. Yfirlýsingin var meðal annars birt á vef Steinunnar Ólínu, Kvennablaðinu.

Steinunn Ólína segist ekki sár yfir brottvikningunni úr hópnum en skilur ekki í hverju trúnaðarbresturinn felist. Hún hafi engin svör fengið.

„Enda braut ég engan trúnað en leyfði mér að gagnrýna einn stjórnanda hópsins,“ segir Steinunn. Vísar hún til gagnrýni sinnar á Þórdísi Elvu Þorvaldsdóttur.

Ósk Gunnlaugsdóttir, einn stjórnenda hópsins, harmar að hópurinn hafi verið dreginn inn í skrif Steinunnar Ólínu og segir mikilvægt að konur í hópnum geti treyst á að ekki sé grafið undan starfi í hópnum. Þórdís Elva hafi ekki komið að ákvörðuninni.

Úthýsing að sársaukalausu

Segja má að Steinunn Ólína hafi varpað sprengju með pistlaskrifum sínum í kjölfar dóms í máli Atla Rafns Sigurðssonar leikara sem dæmdar voru bætur í héraðsdómi fyrir ólögmæta uppsögn í Borgarleikhúsinu.

„Þessi úthýsing er mér að sársaukalausu en lýsir ágætlega þvi sem ég hef bent á að stjórnendum þessa hóps finnst best að allir syngi sama falska lagið i þeirri blindu trú að ef þær syngi nógu andskoti hátt fari það að hljoma áheyrilega.“

Er óhætt að segja að skoðanir Steinunnar Ólínu og Þórdísar Elvu hafi verið gjörólíkar eins og Vísir fjallaði um þann 1. nóvember.

Steinunn gagnrýndi Þórdísi Elvu töluvert fyrir framgöngu hennar í tengslum við metoo-byltinguna síðla árs 2017.

„Fyrir tveimur árum völdu íslenskar sviðslistakonur mig til að vera fulltrúi þeirra í metoo byltingunni, söfnuðu fyrir flugmiða handa mér og flugu mér heim til Íslands (en ég var stödd í Svíþjóð) til að sinna því mikilvæga verkefni. Ég hlaut líka það hlutverk að taka við frásögnum þeirra af ofbeldi, valdníðslu og áreitni innan úr bransanum. Ég fékk að vita margt sem ég mun aldrei gleyma og þetta var eitt erfiðasta hlutskipti sem ég hef fengið, en jafnframt eitt það veigamesta,“ sagði Þórdís á dögunum um hlutverk sitt í byltingunni.

Steinunn hefur skorað á þær konur sem saka Atla Rafn um kynferðisbrot eða -obeldi um að stíga fram. Ómögulegt sé að eiga að verjast nafnlausum ásökunum.

„Hvort Atli er kynferðisbrotamaður veit enginn með vissu nema meint fórnarlömb hans sem hafa valið að þagga meinta glæpi hans í hel en Þórdís Elva sem skeytir engu um aðalatriði þegar kemur að eigin frama sem leiðtoga fórnarlamba ofbeldis hrópar á Facebook.“

Þá rifjaði Steinunn Ólína upp þegar Þórdís Elva steig fram ásamt fyrrverandi kærasta sínum sem viðurkenndi að hafa nauðgað henni þegar þau voru ung að árum.

„Þórdís Elva var áður sjálfskipaður brautryðjandi á Íslandi í afhjúpun ofbeldismanna að amerískri fyrirmynd og hvatti fórnarlömb til þess að stíga fram og segja frá í hópi sviðslistakvenna. Hún hafði gert slíkt sjálf og bætti um betur, því hún markaðssetti ofbeldi sem hún sagðist hafa orðið fyrir með eftirminnilegum hætti í bók, með fyrirlestrum þar sem henni fylgdi meintur ofbeldismaður um allar álfur og gekkst við því að kalla sig nauðgara til að styðja rétt hennar til að segja frá og mæta ofbeldismanni sínum.“

Hundruð kvenna skrifuðu undir yfirlýsingu

Sagðist Steinunn Ólína hafa hreina andstyggð á „drottnunargirni og hefndarfýsn“ sem birtist í verki Þórdísar Elvu.

Fjöldi kvenna brást við skrifum Steinunnar Ólínu og birtu yfirlýsingu vegna „skaðlegrar orðræðu um kynferðisbrot“.

„Að okkar mati lýsir greinin þeim viðhorfum að frásagnir af kynferðisofbeldi séu marklausar nema þær fari í gegnum réttarkerfið og gerandinn hljóti dóm fyrir brot sitt,“ sagði í greininni sem Anna Bentína Hermansen skrifaði og hundruð kvenna studdu.

Steinunn Ólína stóð fast á sínu í nýjum pistli og sagði ekkert hafa áunnist með baráttu fyrir úrlausnum í kynferðisbrotamálum ef samfélagið væri ekki komið lenga en að pískra enn í hornum og viðhalda sjálf þöggun um glæpi.

„Og við höfum tapað áttum ef okkur finnst það nú vera réttur okkar að þegja um ofbeldi og leita ekki réttar okkar þar sem það á við samkvæmt reglum samfélagsins um meðferð sakamála. Og við erum glötuð ef við fylgjum ekki leikreglum um sanngirni öllum til handa.“

Þórdís Elva skrifaði svo sjálf pistil og svaraði skrifum Steinunnar Ólínu.

Þarf ekki velþóknun Steinunnar Ólínu

„Þér er ég greinilega mjög hugleikin, Steinunn Ólína, og þá sérstaklega nauðgun sem ég varð fyrir þegar ég var á barnsaldri, eða 16 ára gömul. Gerandi minn, sem þá var átján ára, hefur játað þann verknað fyrir alþjóð. Þú vilt hlífa honum við því að vera kallaður nauðgari og berð hann saman við „þjófóttan smákrakka“, eins og gróft kynferðisofbeldi sé á einhvern hátt sambærilegt við að stela tyggjói úr sjoppu. Þetta er svo fjarstæðukennt að það dæmir sig sjálft,“ sagði Þórdís Elva meðal annars í pistli sínum.

Þá sagðist Þórdís Elva ekki hafa neina þörf fyrir velþóknun Steinunnar Ólínu. Hún hafi fengið alla sína viðurkenningu í gegnum mælingar á árangri í fræðslustarfi sínu.

Harmar að hópurinn hafi verið dreginn inn í pistlaskrif

Ósk Gunnlaugsdóttir, einn stjórnenda hópsins, segist í samtali við Vísi harma að Steinunn Ólína hafi dregið hópinn, sem telur rúmlega eitt þúsund konur, inn í skrif sín.

„Konurnar verða að geta treyst því að þarna ríki trúnaður og að ekki sé verið að grafa undan starfinu,“ segir Ósk.

Ósk segir stjórnendur hópsins ekki hafa haft Þórdísi Elvu, sem er meðal stjórnenda, með í samtali um brottvísun Steinunnar Ólínu enda vanhæf í málinu vegna skoðanaskipta þeirra.