Milli steins og sleggju

Mikilvægi lista og annarra skapandi greina í samfélaginu er óumdeilanlegt. Gildi þeirra er ekki einungis falið í miðlun hugmynda, fagurfræði og nýrrar sýnar. Skapandi greinar eru ekki aðeins vettvangur til að tjá tilfinningar og varðveita menningu fyrri alda. Af þeim hlýtur beinn hagvöxtur.

Velta skapandi greina fer ört vaxandi en hún var árið 2010 „að lágmarki 189 ma.kr. á ársgrundvelli og skapa þjóðarbúinu a.m.k. 24 ma.kr. útflutningstekjur á ári.“ Listaháskóli Íslands (LHÍ) leikur lykilhlutverk í að hækka menntastig fólks innan greinanna og stuðlar því að betri búskap ríkissjóðs. Fjárframlög ríkisins til LHÍ voru 1.088 milljónir kr. í ár, sem nemur 2,43 milljónum kr. á hvern nemanda. Skólar annarra Norðurlanda eru hinsvegar töluvert betur staddir, með í kringum 4 milljónir kr. á nemanda.

Afleiðingar þessa fjársveltis eru tvímælalausar. Skólagjöldin hækka með ári hverju og greiddu nýnemar bakkalárstigs 265.000kr. fyrir haustönn. Þetta eru hæstu skólagjöld á bakkalárstigi á höfuðborgarsvæðinu og önnur hæstu á landsvísu. LHÍ er eina stofnunin sem býður upp á listnám á háskólastigi svo nemendum ber að greiða uppgefna upphæð til að stunda slíkt nám. Hinsvegar hafa nemendur annarra sviða val um að greiða skólagjöld því margar af þeim greinum sem kenndar eru í sérskólum, eru einnig kenndar í ríkisreknum skólum. Þetta er í hrópandi ósamræmi við menningarstefnu menntamálaráðuneytis en þar segir: „Aðgengi að menningu verði sem best tryggt fyrir alla þjóðfélagshópa, óháð búsetu og efnahag.“

Aðgengi hreyfihamlaðra er einnig afar ábótavant og stangast í raun á við mannréttindi þeirra. Engin lyfta er við Sölvhólsgötu og á Laugarnesvegi er aðeins leyfilegt að nota lyftu í fylgd með starfsmanni. Ástæða þess er að Listaháskólinn leigir þriðjung byggingarinnar en geymslusalir í eigu ríkisins fylla aðra hluta. Þar leynast leikmunir frá Þjóðleikhúsinu og listaverk úr Listasafni Íslands innan um heilu vinnuvélarnar. Stefna LHÍ hefur alltaf verið að færa starfsemi sína undir einn og sama hattinn til að auðvelda skörun listgreina og efla hagkvæmni í rekstri, en hugsjón og raunveruleiki hafa ekki enn átt samleið. Ein leiðin væri að færa ríkisgeymslur í hentugra húsnæði og aðra starfsemi skólans í þeirra stað.

Vergangssaga skólans er jafn gömul honum sjálfum og leigusamningar til bráðabirgða eru skólayfirvöldum vel kunnugir. Enn er kennt í mygluhúsinu við Sölvhólsgötu og enn eru greinar sem þessi skrifaðar til að minna á stöðuna. Skapandi greinar ættu að vera metnar að verðleikum og mikilvægt skref í þá átt er stuðningur við Listaháskólann. Háskólakerfið í heild er milli steins og sleggju. Breytingar eru í höndum kjósenda og hvet ég þá til að nýta rétt sinn og kjósa menntun.

Greinin er hluti af átaki Nemendaráðs Listaháskóla Íslands í samstarfi við LÍS - Landssamtök íslenskra stúdenta vegna fjármögnunar háskólastigsins í aðdraganda Alþingiskosninga 2017. Kassamerki átaksins er #kjóstumenntun