Fetar í fótspor systur sinnar og stefnir ríkinu vegna mismununar

Áslaug Ýr Hjartardóttir hefur ákveðið að fara í mál við íslenska ríkið sökum þess að hún fær ekki túlk í sumarbúðir fyrir daufblind ungmenni á Norðurlöndum sem hún ætlaði að sækja í Svíþjóð í sumar. 

Sumarbúðirnar eru haldnar annað hvert ár og skiptast Norðurlöndin á að halda þær. Áslaug, sem er með samþætta sjón- og heyraskerðingu, fór fyrst árið 2013 þegar hún var 17 ára og aftur tveimur árum síðar en í bæði skiptin hefur hún farið með systur sinni. 

Systir Áslaugar er Snædís Rán Hjartardóttir sem vann sambærilegt túlkamál gegn ríkinu fyrir tveimur árum. Það fordæmi virðist ekki hafa áhrif í þeirri baráttu sem Áslaug stendur frammi fyrir nú.

Þetta þarf að breytast

„Í þetta skiptið staldraði ég við og hugsaði: „Þetta gerist ár eftir ár eftir ár, ég held endalaust áfram að væla í fjölmiðlum en kannski er bara kominn tími til að breyta leikjaplaninu og gera eitthvað róttækara. Þetta þarf að breytast,“ segir Áslaug.

„Við systur fengum enga túlka og rökin voru þau að ekki væri til nóg fjármagn. En við fengum svo styrk frá áhöfn Polar Amaroq, sem vildi frekar nýta starfsmannasjóðinn sinn til að láta gott af sér leiða en að djamma. Við fórum strax í að reyna að fá túlka en fengum aftur neitun, í þetta skiptið út af því að það væri ekki til nægur mannafli í verkefnið,“ segir Áslaug. 

Þær systur hafi þó ekki gefist upp heldur ráðið sjálfar þrjá ófaglærða túlka til fararinnar. Tvo heyrnarlausa sem gátu túlkað frá dönsku og sænsku táknmáli yfir á íslenskt og eina sem var búin með tvö ár í táknmálsfræði.

Buðust til að borga allt nema launin

„Nú eru þessar sumarbúðir í Bosön í Svíþjóð og ég var búin að hlakka til að fara í tvö ár. Ég pantaði túlka um leið og ég fékk boð í sumarbúðirnar, sem var í lok ágúst í fyrra. Ég fékk ekkert svar fyrr en í desember, en þá var það heldur loðið. Mér var sagt að fjármagni til félagslegrar túlkunar væri skipt í ársfjórðunga og fjárlög gefi ekki nægilegt fjármagn fyrir svona ferðir, auk þess sem mér var bent á allan ferðakostnaðinn,“ segir Áslaug.

Hún hafði samband við forsvarsmenn sumarbúðanna og spurði hvort þau gætu styrkt sig vegna túlkanna. 

„Ég fékk svo að vita í vor að Svíar gætu greitt ferðakostnað, gistingu og mat fyrir túlkana gætu en því miður ekki launin. Enn og aftur sneri ég mér að túlkaþjónustunni og lét vita af þessu í þeirri von að ef ferðakostnaðurinn væri úr sögunni myndi ríkið greiða launin.“

Fékk ekki túlk í útskriftarveislunni

Skömmu áður hafði hún fengið þær upplýsingar að hún gæti fengið túlka, en þyrfti að borga sjálf.

Þegar Svíar upplýstu Aslaugu um að þeir myndu dekka ferðakostnaðinn hélt hún  að málið gæti mögulega verið leyst, þar sem dýr utanlandsferð væri ekki lengur afsökun. En þar skjátlaðist henni.  

„Það eru í raun margar ástæður fyrir því að ég fór í mál. Þetta er ekki í fyrsta skipti sem ég íhuga slíkt, en ég var að hugsa um að fara í mál þegar ég fékk ekki túlka í útskriftarveislunni minni jólin 2015. En þá þorði ég ekki að taka næsta skref og lét málið bara liggja. Lögfræðingarnir sem ég ræddi við þá sögðu mér að ég gæti gert tvennt: „Að fara í mál eða gera eitthvað annað.“ Ég tel mig vera mikla baráttukonu en hef hingað til frekar kosið seinni leiðina.“