Ríkislögreglustjóri braut lög þegar hann réð frænku ráðherra

Kærunefnd jafnréttismála telur að Ríkislögreglustjóri hafi brotið lög um jafnan rétt kvenna og karla þegar hann skipaði Birnu Guðmundsdóttur í starf lögreglufulltrúa hjá Lögregluskóla ríkisins í febrúar á þessu ári.

Ríkislögreglustjóri rökstuddi ráðninguna með því að vísa í jafnréttislög. En í umsögn Lögregluskóla ríkisins kom fram að þrír karlmenn væru taldir hæfari en konan sem var ráðin. Einn mannana þriggja kærði málið til kærunefndarinnar og mun nú, eftir að úrskurður liggur fyrir, íhuga ásamt lögmanni sínum hvort að farið verði með málið fyrir dómstóla.

DV fjallaði um ráðninguna á sínum tíma og benti á tengsl konunnar, sem heitir Birna Guðmundsdóttir við Hönnu Birnu Kristjánsdóttur innanríkisráðherra, en þær eru systkinabörn.

Í úrskurði kærunefndarinnar segir meðal annars að svo virðist sem ríkislögreglustjóri hafi ekki borið umsækjendur saman á heildstæðan hátt.

Taldi framhjá sér gengið

Í kæru mannsins sem taldi fram hjá sér gengið kemur fram að starfið hafi verið auglýst þann 3. desember 2013. Í auglýsingunni kom fram að í starfinu fælust eftirfarandi verkefni:

„Annast skipulagningu og framkvæmd starfsþróunarnámskeiða fyrir lögreglumenn og eftir atvikum aðra starfsmenn lögreglunnar og því væri reynsla af verkefnastjórnun góður kostur, einnig kennsla tiltekinna námskeiða og að sinna verkefnum í grunnnámsdeild eða öðrum verkefnum innan stofnunarinnar.“

Hæfniskröfur voru einnig teknar fram í auglýsingunni, eins og segir í greinargerð kærunefndarinnar: „Próf frá Lögregluskóla ríkisins, tveggja ára starfsreynsla sem lögreglumaður, góð fagleg þekking á málefnum lögreglunnar, gott vald á íslensku, góð almenn tölvukunnátta, góð enskukunnátta nauðsynleg og tök á að minnsta kosti einu Norðurlandamáli. Kennaramenntun, reynsla af fjarkennslu eða önnur framhaldsmenntun sem nýtist í starfinu var talin góður kostur ásamt reynslu af þjálfun eða kennslu.“

Fjórtán ára víðtæk reynsla

Maðurinn var einn þeirra sem sótti um starfið og var í hópi sextán umsækjenda sem uppfylltu hæfniskröfur. Í úrskurði kærunefndarinnar kemur fram að hann hafi fjórtán ára reynslu af löggæslu að starfsreynsla hans sé víðtæk. Hann hafi yfirgripsmikla þekkingu, menntun og reynslu á sviði alvarlegra brota, skipulagðar brotastarfsemi, skipulagi lögreglurannsókna og í yfirheyrslum, er kemur fram í úrskurðinum. Jafnframt hefur maðurinn setið ellefu sérhæfð námskeið og haft umsjón með yfirgripsmiklum verkefnum sem snúa að löggæslu. Þegar hann sótti um starfið var hann búinn með fjögurra ára nám í lögfræði auk þess sem hann var með B.Sc.-gráðu í viðskiptafræði. Hann var á forsetalista Háskólans í Reykjavík og útskrifaðist með hæstu einkunn í lögfræði í HR í janúar 2013.

Birna hafði fjögurra ára starfsreynslu auk þess sem hún hafði lokið MSc.-prófi í réttarsálfræði frá háskóla í Englandi. Ríkislögreglustjóri segir að ein af ástæðum þess að Birna hafi verið ráðin sé að skólastjóri lögregluskólans sé lögfræðingur að mennt og taldi ríkislögreglustjóri það betri viðbót í starfslið skólans að fá manneskju með M.Sc.-próf í réttarsálfræði. Einnig tók hann fram að Birna hefði reynslu af vísindarannsóknum og notkun sálfræði við rannsókn brota úr meistaranámi í réttarsálfræði og sagði að lögregluskólinn væri vettvangur rannsókna í lögreglufræðum.

Ekki hægt að vísa í jafnréttislög

Maðurinn taldi að ekki væri hægt að vísa í jafnréttislög því hann og Birna væru ekki jafn hæf. Kærunefnd jafnréttismála féllst á þetta sjónarmið. Í niðurstöðu úrskurðar hennar segir að markmið jafnréttislaganna sé „að koma á og viðahlda jafnrétti og og jöfnum tækifærum kvenna og karla og jafna þannig stöðu kynjanna á öllum sviðum safmélagsins. Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laganna er atvinnurekendum óheimilt að mismuna umsækjendum um starf á grundvelli kyns.“

Kærunefndin telur að starfsreynsla mannsins hafi verið talsvert lengri og fjölbreyttari en Birnu. Lögregluskóli ríkisins sendi ríkislögreglustjóra ítarlega og rökstudda umsókn um hvaða umsækjendur þóttu hæfa starfseminni. Þar var Birna ekki á lista. „Nálgun kærða [ríkislögreglustjóra] sýnist af þessu hafa verið mjög ólík þeirri sem Lögregluskóli ríkisins beitti. Þrátt fyrir þennan framgangsmáta verður ekki séð að kærði hafi borið umsækjendur saman á neinn heildstæðan hátt með tilliti til viðmiða sem hann taldi rétt að leggja til grundvallar og ekki voru meðal áhersluatriða stjórnar lögregluskólans og hefur hann raunar ekki haldið því fram að svo hafi verið,“ segir í úrskurðinum.

Þar segir einnig að ríkislögreglustjóri hafi rökstutt skipun konunnar út frá kynferði og „staðhæft að hún hafi verið jafnhæf kæranda án þess að heildstæður samanburður hafi legið fyrir í þeim efnum. Af þessum sökum og með vísan til þeirra ástæðna sem raktar eru að framan telur kærunefnd að kærði [ríkislögreglustjóri] hafi ekki sýnt fram á að aðrar ástæður en kynferði hafi ráðið skipun í stöðu lögreglufulltrúa umrætt sinn.“

Manninum voru dæmdar þrjú hundruð þúsund krónur í málskostnað. Úrskurðir kærunefndarinnar eru endanlegir á þessu stigi málsins.

Sveinn Andri Sveinsson er lögmaður mannsins. Hann segir að nú verði skoðað hvort að farið verði með málið fyrir dómstóla. „Ég mun skoða framhaldið með mínum umbjóðanda.“