Kjaftshögg fyrir þjóðina

Breiðavíkur-málið á hug þjóðarinnar um þessar mundir. Fyrir þrjátíu árum kom út bók sem varpaði einstöku ljósi á dvölina þar en var stungið undir stól af þjóðinni.

„Þessar sögur koma mér ekki á óvart,“ segir Stefán Unnsteinsson sem skrifaði ævisögu Sævars Ciesielski fyrir tæpum þrjátíu árum. Bókin hét Stattu þig drengur og vakti hörð viðbrögð í þjóðfélaginu. Þar greinir Sævar frá dvöl sinni á Breiðavík og eru lýsingar hans í samræmi við það sem þjóðin hefur lesið og séð í bæði DV og Kastljósinu.

Bókinni var úthýst af almenningi og segir Jóhann Páll Valdimarsson, sem gaf bókina út á sínum tíma, að hann hafi hreinlega verið afskrifaður í þessu fagi á þessum tíma. „Ég fann fyrir alveg gríðarlegri andúð og varð fyrir miklum árásum vegna hennar,“ segir Jóhann Páll. Hann segir það ekki vera á teikniborðinu að endurútgefa bókina í ljósi nýrra upplýsinga. „Þetta yrði að vera alveg ný bók,“ segir hann.

„Þetta var allt saman of sárt fyrir íslenskt samfélag á þessum tíma og það vildi einfaldlega ekki horfast í augu við þetta,“ bætir Stefán við. „Það jákvæða við þessar uppljóstranir er kannski að íslenska þjóðin er komin á það þroskastig að hún getur tekist á við þetta núna,“ segir Stefán og telur þetta vera ákveðið kjaftshögg fyrir Íslendinga.

Við vinnslu bókarinnar ræddi Stefán við fjölda vina Sævars sem margir hverjir sátu af sér inná Litla Hrauni. „Og allar þeirra sögur beindust að sama brunni, Breiðavík,“ útskýrir höfundurinn. Sjálfur starfaði Stefán á heimilinu eftir að því var breytt árið 1973 og hann hafði því heyrt hluta af því sem þegar er komið fram. „Sævar fyllti í raun bara útí þá mynd sem ég hafði gert mér þótt sú mynd hafi aldrei verið svona dökk eins og nú hefur verið sýnt fram á,“ segir Stefán sem veltir því alvarlega fyrir sér hvort Breiðavíkur-málið eigi eftir að leiða til þess að Geirfinns-málið verði tekið aftur upp. „Þar voru líka ákveðin mistök gerð og það eru til ótal vitni sem eru reiðubúin að varpa réttu ljósi á málið.“